Uçak değil online korkusu!
Şu an 45 havayolu şirketi yolcularına wi-fi ve cep telefonu hizmeti sağlıyor. Uçakla sık seyahat eden beyaz yakalılar; tehlikenin farkında mısınız?
Melik DEMİREL - Gizem Sevinç SELVİ / HT PAZAR
Heey, uçakla sık seyahat eden beyaz yakalılar; tehlikenin farkında mısınız? Havayolu şirketleri art arda uzun uçuşlarda internet ve cep telefonu hizmeti vermeye başladı.
Yaptığımız küçük ankete göre, çoğunluk memnun. Peki havada internetle cicim ayları bitip, beyaz yakalılar için “Kemerleri bağla, boş boş uçacağına mesaiye başla” günleri geldiğinde bu memnuniyet sürecek mi? Bir kez daha düşünün!
Örneğin bir kıtalararası yolcu “Önceden sırtım ağrımıştı. Son seyahatimde wi-fi vardı, 12-13 saatte Los Angeles’a nasıl vardığımı anlamadım” diyor. “Sosyal medyada muhabbetle zaman su gibi akıp geçti. İş konusuna gelince, cep telefonumdan şirket mail’lerime bakmam...” Şimdilik böyle. Bakalım yakında patronu “Nasıl olsa saatlerce boş boş uçacaksın. Telefonun da internetin de var, şu işleri bitiriver” dediğinde, kemerleri bağlayıp mesaiye başlayınca sırt ağrıları ne olacak?
Bir yere oturup sakince düşünürseniz, bu konunun tartışılması gerektiğine ikna olabilirsiniz. Sadece aylar önce; biri bitmeden diğeri gelen telefonlardan, yanıtlanması gereken mail’lerden, her an doğru ya da yanlış kararlar vermek zorunda kaldığımız iş atmosferinden bunalmışken, tüm elektronik aygıtların kapatıldığı o eski uçuşlar size de birer vaha gibi gelmiyor muydu? Uyumak, kitap okumak, film izlemek, kafa dinlemek gibi başka zaman gönül rahatlığıyla yapamadığınız şeyler için havada olmak makul bir bahane değil miydi? Uçacağınız gün pek çok kişi tarafından bilinir ve pek kimse ilişmez, mail atmaz, telefon açmaz, yanıt beklemezdi. Bu, yaratıcılığı da teşvik eden meşru bir aylaklık imkânıydı. Peki ya şimdi? Mesela Avustralya’ya gidiyorsanız, mesai bir yana 20 saat WhatsApp dırdırıyla baş başa kalabilirsiniz! Yazılanın tarafınıza tebellüğ ettiğini kayda geçiren “mavi tık” meselesineyse hiç girmeyelim...
1200 DOLAR İNTERNET FATURASI
Ama cin bir kere şişeden çıktı. Şu an toplam 45 havayolu şirketi yolcularına wi-fi ve cep telefonu hizmeti sağlıyor. Uygulama Türk Hava Yolları’nda bu yıl başladı. 12 adet geniş gövdeli Boeing 777-300ER uçakta verilen hizmetin 2017 sonunda 62 uçağa ulaşması hedefleniyor. Emirates Havayolları’nda 3 yılda 20 milyondan fazla yolcu uçakta internet satın almış. Sadece geçen yıl müşteri başına düşen internet kullanımı 28 MB.
Yolcular havada en çok Google ve Facebook’u tıklıyor; Skype, WhatsApp ve BBM uygulamalarını kullanıyorlar. Besbelli yolcular henüz pek hesap kitap yapmıyor. Gelecekte, internetin uçuş eğlence sistemi gibi ücretsiz ve standart olması bekleniyor, ancak bugün için uçakta online olmak epey pahalı. Wall Street Journal’da çıkan bir habere göre Kanadalı bir yolcu uçakta indirdiği dosyalar ve e-mail kontrolleri nedeniyle tam 1200 dolar internet ücreti ödemiş; bu bir rekor.
Bu tür sürprizlerden kaçınmak için uçaklarda, ilk etapta limitli tarifeler ve “yeteri kadar hızlı’’ server’lar kullanılarak ve dikkat; daha çok iş amaçlı yazışmalar teşvik ediliyor. Paketler uçak içinde kredi kartıyla satın alınabiliyor. Kimi firmalar süreyi, kimisi indirilen datayı ücretlendiriyor. Saatlik tarifeler ve uçuş boyu sınırsız bağlantı seçenekleri de var. Daha sık uçanlar için de aylık (ortalama 40 dolar), hatta yıllık limitsiz (Delta Havayolları’nda 470 dolar) tarifeler mümkün.
2014’te dünyanın 5. en iyi havayolu seçilen THY, geçen nisanda dış hatlarda TTNET ile çalışmaya başladı. 1 saatlik paket 9.90 dolardan, 24 saatlik paket ise 14.99 dolardan satılıyor.
HER HAVAYOLUNDA İNTERNET FARKLI YÜKSEKLİKTE
Bağlantılar, uçağın kalkıp belli bir yüksekliğe ulaşmasıyla kurulabiliyor. Bu yükseklik Air France’ta 20 bin feet, Delta’da 30 bin feet, Singapur Airlines’da 35 bin feet; Emirates ise 40 bin feet’e ulaşınca bağlantı izni veriyor.
Gelecek ay Kuwait Airways de uygulamayı başlatıyor. Iberia 2015’te toplam 25 Airbus A330 ve A340 uçağına wi-fi sistemi kuruyor. British Airways’in de Avrupa uçuşlarında 2016 sonunda wi-fi hizmeti vermesi planlanıyor. Şu anda interneti sadece Londra New York hattında Business Class’ta sunan British Airways’in operatörü T-Mobile, ek olarak akıllı telefonlar üzerinden SMS ve MMS de satıyor. Geçen eylülde Gogo firması ile T-Mobile, sesli ve yazılı mesaj gönderimi için bir anlaşma imzaladı. Amerika kıtasına hâkim olan servis sağlayıcı Gogo firması, 7 Amerikan Havayolu’nun (Delta, Air Tran, Virgin America, United, U.S., American Airlines ve Alaska Airlines) yanında Air Canada ve Japan Airlines’a da hizmet sağlıyor. Bu firmalarda internetin bir saati 5 dolar, 24 saati ise 14 dolar.
HER ÜLKEDE ÇEKMİYOR
Servis sağlayıcılardan Londra merkezli Inmarsat, wi-fi hizmetini 4G teknolojisi kullanarak gelecek 6 yılda Avrupa’nın 28 ülkesindeki 300 noktaya götürmek için 450 milyon dolar altyapı yatırımı kararı aldı. Yatırımın yarısı Europasat sistemine ayrılsa da uydu kaynaklı interneti önümüzdeki 10 yıl beklemeyin, çünkü bunun için gökyüzünde, yeryüzündekine benzer ama başlı başına ayrı bir altyapı kurulması gerekiyor. Havayolu firmalarının filolarını bu tür bir altyapıya uygun hale getirmesi için de zaman lazım. Uçakta internet bağlantısının kalitesini ülkelerin telekomünikasyon ağı da etkiliyor. Pek çok havayolu şirketi, ülke geçişlerinde yaşanan kesintilerden mustarip. Uçakta internet, her ülkede aynı “çekmiyor”.
ÖNCE PİYANOLAR ATILDI
Öte yandan, madem artık kemerleri bağlayıp çalışmaya başlamak kaçınılmaz, hiç olmazsa ekonomi sınıfı daha az acı verecek şekilde düzenlense iyi olur. Ancak orada da sorun var. Evolution Securities’den endüstri analisti Nick Cunningham’a göre, havayolu şirketleri ekonomi sınıfında uçanlar hakkında şöyle düşünüyor: “Havayolları ekonomi sınıfını daha konforlu hale getirirse köylü oldukları için bunu takdir etmez, bunun değerini ödemeye yanaşmazlar.”
Havayolu seyahatlerinin lüks ile eşanlamlı tutulduğu, ilk seferlerini yapan 747’lerin üst katında piyano ve kokteyl barının bulunduğu günleri aramak için çok geç. Piyanolar, yükselen yakıt maliyetleri ve azalan devlet yardımları sonucu uçaktan atılan ilk ağırlıklar oldu. Zamanla uçaklar transatlantikten metrobüse döndü, milyarlarca insan uçağa binmeye başladı. Şimdilerde hizmette rekabet yeniden kızıştı: Yeni model dev uçaklar, süit kabinler, uçan aşçılar... Son olarak da havada wi-fi ve telefon kullanma olanağı. Ama tehlike de burada: Süitlerde uçan yolculara sevdanın yolları, online beyaz yakalıya kurşunlar olmasın bu işin sonu!
Uçakta wi-fi’ın bedeli
Türk Hava Yolları: 1 saat 9.90 dolar, 24 saat 14.99 dolar.
Air China: Laptop’lara ücretsiz, akıllı telefon yasak.
Aer Lingus (İrlanda): 1 saat 15 dolar, 24 saat 25 dolar.
British Airways: 1 saat 14 dolar, 24 saat 25 dolar.
Lufthansa (Almanya): 1 saat 9 Euro, 24 saat 17 Euro.
Iberia (İspanya): 4MB 5 dolar, 50MB 40 dolar.
All Nippon Airlines (Japonya): 5MB 6 dolar, 20MB 24 dolar
Aeroflot (Rusya): 9MB 22 dolar, 19MB 40 dolar.
TAP (Portekiz): 4MB 6 Euro, 10MB 12 Euro.