Bugün dünyanın en çok içilen ikinci içeceği: Çay'ın nasıl keşfedildiğine gelin beraber bakalım!
Su haricinde dünyada en çok tüketilen sıvı olan çayın, aslında tamamen bir tesadüf eseri bulunduğunu ve binlerce yıllık bir geçmişe sahip olduğunu biliyor muydunuz? Milyarlarca insanın günlük rutininin vazgeçilmezi olan bu bitkinin tarih sahnesine çıkışını ve imparatorluk saraylarından evlerimize uzanan yolculuğunu sizin için derledik...
MÖ 2737 yılına uzanan kökleriyle çay, sadece basit bir içecek değil aynı zamanda kadim bir kültürün ve diplomasinin temsilcisi olarak karşımıza çıkıyor. Peki, şifa niyetine başlayan bu efsanevi lezzet ilk kez nasıl demlendi, hangi yollardan geçerek bugünkü popülerliğine ulaştı? İşte çayın keşfine dair merak edilen tüm detaylar!
EFSANE BAŞLIYOR: BİR İMPARATORUN TESADÜFÜ
Çayın binlerce yıllık yolculuğu, efsanelere göre MÖ 2737 yılında Çin'de başladı. Kaynaklarda yer alan en güçlü rivayete göre, Çin İmparatoru Shen Nung, halk sağlığını korumak adına suyun içilmeden önce kaynatılmasını zorunlu kılmıştı.
İmparator bir gün ağaç altında dinlenirken, hizmetkarlarının kaynattığı suya rüzgarın etkisiyle birkaç yabani yaprak düştü.
SUYUN RENGİNİ DEĞİŞTİREN MUCİZE
Sıcak suyun içine düşen yapraklar, suya kahverengimsi bir renk ve etrafa hoş bir koku yaydı. Bilime ve bitkilere meraklı olan İmparator, bu karışımın tadına baktığında hem ferahlatıcı hem de canlandırıcı bir etkisi olduğunu fark etti.
"Camellia sinensis" bitkisinin yapraklarıyla yaşanan bu ilk temas, çay tarihinin başlangıç noktası olarak kabul edildi.
İLAÇ OLARAK KULLANILAN YÜZYILLAR
Keşfin ardından geçen uzun süre boyunca çay, bugünkü gibi keyif verici bir içecekten ziyade tıbbi bir karışım olarak görüldü.
Özellikle yorgunluğu aldığına, zihni açtığına ve sindirime iyi geldiğine inanılıyordu. Yapraklar genellikle gıda maddeleriyle karıştırılarak lapa haline getiriliyor veya kaynatılarak şifa niyetine tüketiliyordu.
DİNİ RİTÜELLERİN PARÇASI HALİNE GELİŞİ
Çayın sadece bir ilaç olmaktan çıkıp sosyal bir içeceğe dönüşmesi, Çin'deki Tang Hanedanlığı dönemine rastlar. Bu dönemde özellikle Budist rahipler, uzun süren meditasyon seanslarında uyanık kalabilmek ve konsantrasyonu artırmak için çayı kullanmaya başladı.
Rahiplerin bu alışkanlığı, çayın Japonya'ya ve Kore'ye taşınmasında ve Uzak Doğu kültürünün temel bir parçası olmasında kilit rol oynadı.
AVRUPA'NIN "EGZOTİK" LEZZETLE TANIŞMASI
Çayın Asya sınırlarını aşıp Batı dünyasına ulaşması ise 17. yüzyılın başlarında gerçekleşti. Portekizli ve Hollandalı tüccarlar, Doğu seferlerinden dönerken yanlarında bu gizemli yaprakları da getirdiler.
Çay, Avrupa'ya ilk geldiğinde oldukça pahalıydı ve yalnızca aristokrat sınıfın ulaşabildiği lüks bir statü sembolüydü. Eczanelerde satılıyor ve yine "doğulu bir şifa kaynağı" olarak pazarlanıyordu.
İNGİLİZ SARAYINDA ÇAY MODASI
Çayın bugün bildiğimiz anlamda küresel bir fenomene dönüşmesinde İngilizlerin rolü büyüktür. Portekizli Prenses Catherine of Braganza'nın İngiltere Kralı II. Charles ile evlenirken çeyizinde çay sandıkları getirmesi ve sarayda çay içme alışkanlığını sürdürmesi, İngiliz soyluları arasında bir moda başlattı.
Bu akım kısa sürede tüm imparatorluğa yayılarak "beş çayı" gibi geleneklerin doğmasını sağladı.
SUDAN SONRA DÜNYANIN ZİRVESİNDE
Sanayi devrimi, ticaret yollarının gelişmesi ve üretimin artmasıyla birlikte çay fiyatları düştü ve halkın her kesimi tarafından ulaşılabilir hale geldi.
Bugün kutuplardan çöllere kadar her coğrafyada tüketilen çay, sudan sonra dünyanın en popüler ikinci içeceği konumunda. Tarihsel serüveni bir imparatorun kasesinde başlasa da, artık milyarlarca insanın günlük yaşamının vazgeçilmez bir parçası.
Kaynak: Tea, National Geoprahic, Mark Twendell
