Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
  • Habertürk Android Uygulaması
  • Habertürk iPhone Uygulaması
  • Habertürk Huawei Uygulaması

Sanat alıcıları bir esere teklif verirken kararlarını etkileyen faktörler arasında eserin özgünlüğü, kalitesi, büyüklüğü gibi bildiğimiz birçok faktör var. Peki koleksiyonerlerin kararlarında havanın da etken olduğu aklınıza gelir miydi? Londra’da çalıştığım, İngiltere’nin en çok ziyaret edilen 3 müzesi arasında gösterilen Saatchi Gallery için bile yağmurlu günler, galerinin korkulu rüyasıdır. Güneşli günlerde dolup taşan sergi açılışlarına, yağmurlu günlerde insanların neredeyse yarısı gelmez. Güneşli günde dolup taşan ziyaretçiler, yağmurlu günlerde galeriyi sığınak olarak kullanır. Yıllardır gözlemlediğim bu tabloyu sonunda bilimsel olarak açıklamışlar. Artnet Analytics verilerine göre, küresel ısınma yalnızca kutup ayıları ve hayvanlar âleminin diğer üyeleri için değil, aynı zamanda müzayede evleri için de tehdit oluşturuyor. Raporda dört mevsimin görüldüğü, aynı zamanda Christie’s, Sotheby’s, Phillips’in merkez ofislerinin yer aldığı New York’ta son 16 yıldır gerçekleşen müzayede sonuçları baz alınmış. Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’nden şehrin Central Park’ı merkez alınarak satış günlerindeki hava sıcaklıkları; Ulusal Güneş Radyasyonu Veritabanı’ndan ise satış günlerindeki güneşlilik durumu istatistikleri izlenmiş. Elde edilen veriler oldukça şaşırtıcı; sonuçların Cao and Wei (2005) tarafından borsadaki işlemlere yönelik yapılan çalışmayla paralelliği de dikkatimi çekiyor.

SANAT ALICISI GÜNEŞİ SEVİYOR, SICAĞI SEVMİYOR

Raporda güneşli günlerde satış rakamlarının en yüksek olduğu görülüyor; ki bu büyük bir sürpriz olmamalı. Güneş ışığının insan psikolojisi üzerindeki etkilerini hepimiz yaşıyoruz, hava durumunun perakende sektöründe tüketimi doğrudan etkilediği de yıllardır biliniyor. Bu konudaki önemli klinik çalışmalardan biri Summers and Hebert’a ait; hava durumu tüketicinin ruh halini etkiliyor; kendini daha iyi hisseden alıcı, daha yüksek satış rakamları doğuruyor. Ancak, güneş ışığını tercih ediyor olmaları sıcak havayı sevdikleri anlamına gelmiyor. Müzayede evlerinin satışları sıcaklıkla ters oranda yükseliyor. Açık artırmalarda eserler 5-20 derece, hava sıcaklığında yüzde 80 oranında alıcı bulurken, 5 derece altı ve 30 derece üzerinde teklif sayılarında aniden yüzde 10 düşüş görülüyor. Satışlar her yıl yaz mevsiminde en düşük seviyede. Araştırmalara göre, düşük sıcaklıklar insan psikolojisinde saldırgan, girişken, atılgan ruh hali ve rekabetçi davranışları tetiklerken; çok sıcak hava, duyumsamazlık, uyuşukluk, miskinlik hislerini beraberinde getiriyor. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli gelecek yüzyılda hava sıcaklıklarında 10 derecelik bir küresel artış tahmin ediyor. Artnet’in modeline göre, bu en kötü durum senaryosunda, müzayede evlerinin yıllık gelirinde yaklaşık 145 milyon dolarlık kayıp anlamına geliyor.

EN İYİ KOMBİNASYON: GÜNEŞLİ SONBAHAR

Peki nedir sanat alımı için ideal zaman? Çok sıcağı, çok soğuğu sevmeyen, ama güneş de olsun isteyen sanat alıcıları, aslında her yıl bu sorunun cevabını veriyor. Kasım ayı her yıl, yıl içindeki en yüksek satış rakamlarına imza atıyor. Yıl içinde müzayede evlerine gelen eserlerin yüzde 50’den fazlasını da kasım ayı oluşturuyor. Kasımı, mayıs takip ediyor...

ÖZGÜRLÜK ANITI TEHDİT ALTINDA

UNEP, UNESCO ve UCS tarafından hazırlanan ve Birleşmiş Milletler tarafından geçtiğimiz aylarda yayınlanan 2016 ‘Değişen İklimde Dünya Mirası’ raporuna göre 29 ülkeden 31 kültürel miras ve sanat eseri de küresel ısınmanın kısa vadede tehdidi altında. Sıcaklıklardaki genel artış, buzulların erimesi, deniz seviyelerinin yükselmesi ve dünyanın belli bölgelerinde tekrarlanan doğal afetler dikkate alınarak hazırlanan raporda, Venedik, Stonehenge, Galapagos Adaları ve Özgürlük Anıtı da yer alıyor. 

Sanatçılardan küresel ısınmaya duyarlılık çağrısı: ÇEVRESEL SANAT

Taş, toprak, ağaç dalları su ve hatta buz...

Çevresel sanatın birçok alt kategorisi olsa da hepsinin ortak noktası küresel ısınmaya dikkat çekiyor olmaları. Olafur Eliasson’dan, Tomás Saraceno’ya dünyanın önde gelen sanatçıları eserlerinde iklim değişikliği başta olmak üzere çevre sorununa ışık tutuyor. Genelde doğada bulunan malzemelerle estetik formlar oluşturma üzerine kurulu çevresel sanat, kamusal sanat olarak, ya da çöllerde, deniz kıyılarında, ormanlarda doğanın parçası haline getirilmiş olan ‘earthwork’ler olarak karşımıza çıkıyor. Eco-art (ekolojik sanat),karbon sonrası sanatı, sürdürülebilir sanat olarak da adlandırılıyor.

Küresel ısınmaya dikkat çeken kamusal eserler:

1. Ice Watch (2015),Olafur Eliasson, Place Du Panthéon Paris 2. Melting Men (2008),Nele Azevedo, Gendarmenmarkt Meydanı Berlin 3. Giant Polar Bear (2009),Thames Nehri – Londra 4. 1600 Pandas (2008),Paulo Grangeon, Hong Kong 5. Solar Reserve (2014),John Gerrard, Tonopah Nevada

Deniz ÇAĞLAR / HT PAZAR