Hititler 4000 yıl önce Anadolu'da ne yedi?
Bir "Hitit mutfağı" mönüsünden yola çıkarak bu hafta sizleri Anadolu'da binlerce yıl önce neler yenildiğine, mutfak kültürüne dair bir yolculuğa çıkaracağım
Yağ elde edilen bitkiler arasında Ege ve Akdeniz dünyasının vazgeçilmez bitkisi zeytinin çok önemli yeri vardı. Zeytinyağı herhalde başka kültürlerde olduğu gibi aydınlatmada da kullanılıyor olmalıydı. Ancak zeytin Orta Anadolu’ya tamamen yabancıdır ve tıpkı nar gibi, zeytin ve zeytinyağlı yemeklerin adı geçtiğinde Hitit mutfağı değil, Suriye ve Kizzuwatna, yani Çukurova mutfağı akla gelmelidir.
Aksi takdirde, ithal edilmiş bile olsa zeytin çekirdekleri kazılarda bulunmalıydı. Bu yağlar yemeklere konulduğu gibi, içine ekmek bandırılarak yeniyordu. Çünkü elimizde “Ekmeği yağa bandırmak” anlamında bir fiil bulunmaktadır: Suniya. Çok fazla yağ kullanılarak yapılan bir çorba da çok değerliydi ve özellikle krallara sunuluyordu.
Yağlar, madeni tanrı heykellerinin paslanmasını önlemek için de kullanılıyordu. Hititlerde yemeklerin tarifleriyle alakalı metinlere rastlanmamaktadır. Ancak bazı ritüel metinlerinde ne yediklerini yazmışlardır. Örneğin, bir ölüm ritüelinde “dannas ekmeği ve her biri bir avuç olan üç adet tatlı ekmek” ifadesine rastlanmaktadır. Ya da An.Tah.Sum bayramı metin çevirilerinde etin soğuk olarak da tüketildiği belirtilmiştir.
BALLI ZEYTİNYAĞI
- Malzemeler: Bir ölçü bal, bir ölçü zeytinyağı.
Yapılışı: Bal ve zeytinyağı karıştırılır, hazırlanan et yemekleriyle yahut ekmeklerle tüketilir. Hititler bal ve zeytinyağını tanrılarının ağızlarına sürüyorlar ve onlara göre bunu yapınca tanrıları da onlara iyi şeyler söylüyor.
NINDA.GUR.RA
- Malzemeler: Tam buğday unu ya da antik buğday unu, peynir, kuru incir, zeytinyağı, su ve kaya tuzu.
Yapılışı: Az ölçüde buğday unu sıcak suyla harmanlanıp akşamdan mayalanması için oda sıcaklığında bekletilir. Bir gün bekledikten sonra tekrar un ve su katılarak ekmek hamuru hazırlanır. Zeytinyağı, peynir ve incir eklenip nemsiz fırında pişirilir.
HAPPENA
Güveçte ya da açık ateşte pişirilmiş koyun eti. Koyun eti koyun yağıyla açık ateşte pişirilir. Bunun yanı sıra toprak kaplarda da pişirildiği ve üzerine yenilirken ballı zeytinyağlı sos döküldüğü sanılmaktadır.
- Malzemeler:Yarım kilo kuzu kuşbaşı, 100 gram kuyruk yağı, 5 yemek kaşığı bal, 5 yemek kaşığı zeytinyağı.
Yapılışı: Kuşbaşı doğranan etler şişlere saplanır ve ızgarada pişirilir. Servis yapılırken üzerine ballı zeytinyağı dökülerek tüketilir.
SOĞUK ET
An.Tah.Sum bayramında aşçıların soğuk et dağıttıkları Hitit metinlerinde geçmektedir.
- Malzemeler: Bir kilo dana bonfile, 1 bardak zeytinyağı ve kaya tuzu.
Yapılışı: Etin etrafı tuzla kaplanır. Zeytinyağı toprak kaba boşaltıp kızdırılır ve içine tüm halde et konulur. Dışı yanana kadar kızartılır. Soğutulup dilimlenerek yenilir.
Ömür AKKOR / HT PAZAR
