Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
        Haberler Yaşam Moda Moda büyük bedeni kadraja aldı ama kalıba hiç almadı

        Caroline Sigamoney, Londra'nın en kalabalık alışveriş caddesindeki bir mağazaya yeni çıkan bir ünlü koleksiyonunu denemek için girdiğinde aldığı cevap kısaydı: Koleksiyon en fazla 48 bedene kadar çıkıyordu. 40'lı yaşlarındaki stil danışmanı Türkiye ölçülerine göre 50-52 beden giyiyor. Hayal kırıklığını anlattığı kısa video 2,3 milyon kez izlendi.

        #resim#1412004#

        Sigamoney 2019'dan beri sosyal medyada büyük beden bir kadının nasıl giyinebileceğini gösteriyor. Son yıllarda olanları da tek bir şeye bağlıyor: kilo verdiren iğneler. Ona göre sektör artık "zayıf olmak bu kadar kolayken neden olmayasın?" diye düşünüyor. İngiltere'de ortalama kadın bedeninin Türkiye ölçüsüyle 44 olduğunu hatırlatıp ekliyor: "Ama biz görünmeziz."

        REKLAM

        Tespit doğru ama açıklama eksik. Kilo verme ilaçları dengeyi değiştirdi. Yine de modanın zayıf bedene bu kadar çabuk dönebilmesinin nedeni, oradan hiç ayrılmamış olması. Beden olumlama yılları podyuma ve reklamlara yeni yüzler getirdi, kalıp masasına ise pek uğramadı. Bugünkü geri çekilme, fotoğrafı değiştirip sistemi olduğu gibi bırakmanın bedeli.

        PODYUMDA BİNDE BEŞ

        Rakamlar bu geri çekilmeyi açıkça gösteriyor. Vogue Business'ın raporuna göre 2027 İlkbahar/Yaz sezonunda 219 defile ve sunumda 9.283 görünüm sergilendi.

        Bunların yüzde 97,5'i Türkiye ölçüsüyle yaklaşık 32-36 bedendeki mankenlere, yüzde 2'si 38-44 aralığındaki orta bedenlere, yalnızca yüzde 0,5'i 46 ve üzeri bedenlere aitti. İki yıl önce orta ve büyük bedenlerin toplam payı yüzde 5,1'di. Bugün bu oran yüzde 2,5.

        REKLAM

        Rapor gerilemenin nedenleri arasında sektörde artan muhafazakarlığı ve GLP-1 ilaçlarının hızla yaygınlaşmasını sayıyor.

        Büyük beden manken Felicity Hayward her sezon podyumdaki büyük beden mankenleri tek tek sayıyor ve onun verileri de aynı yönü gösteriyor. Hayward'a göre Londra'da büyük beden temsili bu sezon yüzde 56,3 düştü ve rapor 2019'da başladığından beri en düşük seviyesine indi. New York, Londra ve Paris'te zirve 2023'teydi. Bugünkü sayılar o seviyenin yaklaşık yüzde 50 altında.

        YİRMİ BEŞ YILDA İKİ SANTİM

        O "kapsayıcı" yıllarda gerçekte neyin değiştiğine bakan bir çalışma şaşırtıcı bir sonuca ulaşıyor. PNAS dergisinde yayımlanan araştırmada 2000-2024 arasından 793.199 defile, reklam, dergi kapağı ve editoryal görüntü incelendi. Modada görülen beden çeşitliliği arttı ama tipik mankenin bedeni değişmedi.

        REKLAM

        Rakamların kendisi her şeyi anlatıyor. Ortalama mankenin beli 2000'de 60 santimdi, 2024'te 62 santim oldu. Aynı dönemde ortalama Amerikalı kadının beli 88 santimden 92 santime çıktı. Araştırmacılara göre iki grup arasında neredeyse hiç örtüşme yok, "büyük beden" etiketli mankenler bile ortalama kadının altında kalıyor.

        Çalışmada yer alan Northeastern Üniversitesi Ağ Bilimi Enstitüsü araştırmacısı Sagar Kumar, sektörün olabildiğince çok "çeşitlilik kutucuğu işaretlediğini", geleneksel beden idealinin ise yerinde kaldığını söylüyor.

        KADRAJA GİREN BEDEN, KALIBA GİRMEDİ

        Bu durağanlığın en somut nedeni, bir giysinin nasıl üretildiğinde yatıyor. Koleksiyonlar genellikle tek bir numune bedeni ve tek bir prova mankeni üzerinde geliştiriliyor. Diğer bedenler bu kalıp büyütülüp küçültülerek elde ediliyor. Bu yöntem prova bedenine yakın bedenlerde iş görüyor ama uzaklaştıkça bozuluyor. Prova bedeninden dört beş beden uzakta ortaya çıkan şey, esnetilmiş ve çarpılmış bir giysi oluyor.

        REKLAM

        Beden aralığını genişletmek ek kalıp çalışması, ek prova ve ek stok demek. Küçük markalar bu maliyeti taşımakta zorlanıyor. Büyük markalar için ise bu, ertelenebilecek bir kalem.

        Columbia College Chicago'dan moda araştırmacısı Lauren Downing Peters, büyük bedeni görünür kılmakla onun için giysi tasarlayıp pazarlamanın aynı şey olmadığını hatırlatıyor ve sektörün görünürlükten öteye geçemediğini söylüyor.

        Beden imajı üzerine çalışan Northwestern Üniversitesi'nden psikoloji profesörü Renee Engeln de o yıllardaki değişimin küçük, geçici ve büyük ölçüde gösteriş amaçlı kaldığını düşünüyor. Kapsayıcılık pazarlamada kaldı, üretime yansımadı. O pazarlama dili bırakılınca geriye hiç değişmemiş bir üretim hattı kaldı.

        REKLAM

        ZAYIFLIĞIN ESKİ BİR SINIF HİKAYESİ

        Zayıflığın ideal sayılması sanıldığı kadar eski değil. David J. Hutson'ın 2017'de Social Science History dergisinde yayımlanan çalışmasına göre 19. yüzyılda dolgun beden modada beğeniliyordu. Hekimler de dolgunluğu sağlığın ve iyi beslenmenin işareti sayıyordu. Kaygı verici bulunan ise hastalığı ya da yoksulluğu düşündüren sıskalıktı.

        Kırılma 20. yüzyılın başında yaşandı. ABD'de verimlilik fikri öne çıktıkça, toplumun sorununun kıtlık değil bolluk olduğu düşüncesi yayıldıkça şişmanlık aşırılığın simgesine dönüştü. 1910'ların başında ince siluet dolgun idealin yerini almıştı. 1908'de kiloyu ölüm riskiyle ilişkilendiren bir rapor da kilonun tıbbi bir risk olarak görülmesine katkıda bulundu. "Dolgun" kelimesinin yerini önce "fazla kilolu", sonra "obez" aldı.

        REKLAM

        Peters'ın büyük beden giyimin tarihini anlattığı kitabı Fashion Before Plus-Size, bu dönemin bir çelişkisini daha gösteriyor. 1915'te moda öngörücüleri, iri kadınlar için üretilen giysilerin hazır giyimin en karlı alt dallarından biri olacağını tahmin ediyordu.

        Yine de bu giysiler standart bedenlerden uzakta, ayrı reyonlarda satılıyordu. Pazarlamacılar büyük bedenli kadınların meraklı bakışlardan uzakta alışveriş yapmayı tercih ettiğini düşünüyordu. Bugün büyük bedenin mağazalardan çekilip internete taşınması, o ayrı reyonun dijital bir devamı gibi.

        İĞNE Mİ, BAHANE Mİ?

        Bu tarihin üzerine kilo verme ilaçları eklendi ve sektöre ilk kez veriye dayanan bir gerekçe verdi. ABD'de yetişkinlerin yüzde 12'sinden fazlasının GLP-1 ilaçlarını denediği, yüzde 6'sının halen kullandığı tahmin ediliyor.

        REKLAM

        LSEG'in Ekim ayındaki analizine göre büyük beden elbise aramaları iki yılda yüzde 19 azaldı. İndirimle satılan büyük beden kadın giyim ürünlerinin payı da 2023'te yüzde 38'ken 2026'da yüzde 49'a çıktı.

        Ancak araştırmacılar bu verinin ilaçları neden olarak kanıtlamadığını ve büyük beden spor giyim gibi bazı kategorilerde talebin güçlü kaldığını da not ediyor. Talep azalmış olabilir ama yok olmadı.

        42 binden fazla kadının kendi verdiği ölçülere dayanan bir rapora göre ABD'de kadınların yüzde 54,4'ü Türkiye ölçüsüyle 46 ve üzeri beden giyiyor. Sigamoney'in hatırlattığı gibi ilaca parası yetmeyenler, sağlık nedeniyle kullanamayanlar ve kendinden memnun olanlar hala orada.

        REKLAM

        İlaçlar zaten var olan bir eğilimi hızlandırmış olabilir. Ama vitrinden ilk çıkarılan bedenin büyük beden olması, ona baştan beri geçici bir misafir gibi davranıldığını gösteriyor.

        Sigamoney bu hikayenin nasıl biteceğini de tahmin ediyor: İlacı ömür boyu kullanamayanlar kilo aldığında markalar "Büyük beden geri döndü" diyecek.

        Oysa onlar hiçbir yere gitmedi.

        ÖNERİLEN VİDEO

        Güngören'de göçük

        Güngören'de temel kazısında toprak kayması: 1 işçi toprak altında kaldı  

        GÜNÜN ÖNEMLİ MANŞETLERİ