Karadeniz çoban köpeğinin nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya
Samsun'dan Artvin'e kadar Doğu Karadeniz'in yüksek rakımlı yaylalarında yetiştirilen ve sürülerin koruyucusu olarak bilinen Karadeniz çoban köpeği, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Bir dönem yaylalarda sürülerin vazgeçilmez koruyucusu olan ve 'yaylaların aslanları' olarak isimlendirilen köpekten bölgede yaklaşık 50 tane kaldığı tahmin ediliyor
Karadeniz'in zorlu coğrafi ve iklim koşullarına uyum sağlayan, iri cüssesi ve güçlü koruma içgüdüsüyle tanınan Doğu Karadeniz çoban köpeğinin sayısı, bölgedeki hayvancılık alışkanlıklarının değişmesi ve farklı ırklarla kontrolsüz eşleşmeler nedeniyle yaklaşık 50'ye kadar düştü.
Trabzon, Rize, Giresun, Ordu ve Artvin'in yüksek kesimlerinde geçmişte sürü sahiplerinin en önemli yardımcılarından olan köpekler, yoğun kar yağışı ve şiddetli yağmurda dahi sürüyü terk etmeyerek kurt ve ayı gibi yabani hayvanlara karşı koruma sağlıyor.
Bölgenin yağışlı ve nemli iklim koşullarına uyum sağlayan, 70 kilogramın üzerinde ağırlığa ulaşabilen Karadeniz çoban köpekleri, zamanla Kangal gibi farklı ırkların bölgede yaygınlaşmasıyla eski önemini kaybetti.
Farklı ırklarla kontrolsüz eşleşmeler sonucunda yerel köpeklerin genetik ve karakteristik özellikleri değişirken, orijinal özelliklerini koruyan köpeklerin sayısı da azaldı. Özellikle dişi köpek bulmakta yaşanan güçlük, ırkın devamlılığına yönelik endişeleri artırdı.
Doğu Karadeniz'e özgü yerli köpek ırklarının yetiştiriciliğini yapan Trabzon Zerdava Köpeği Derneği Başkanı Serdar Ergün, Karadeniz çoban köpeğinin korunması ve gelecek nesillere aktarılması için çalışma yapılması gerektiğini söyledi.
Ergün, Samsun'dan Artvin'e kadar uzanan bölgede farklı varyasyonları bulunan köpeklerin geçmişinin Kafkas çoban köpeklerine dayandığını belirterek, bu ırkın Sovyetler Birliği döneminde 1940'lı yıllarda bekçilik ve savaş amacıyla geliştirilen Kafkas çoban köpekleriyle karıştırılmaması gerektiğini ifade etti.
Karadeniz çoban köpeklerinin temel görevlerinin sürü korumak olduğunu vurgulayan Ergün, "Karadeniz bölgesi yağışlı, nemli, rutubetli bir alan. Karadeniz çoban köpekleri kar yağışında bile sürüyü bırakıp gitmiyor. Biz bu köpeğin neslinin tükenme noktasına geldiğini söyleyebiliyoruz. Artık Karadeniz bölgesinde eskisi gibi bu köpeklere ilgi yok" dedi.
Bölgede Kangal köpeklerinin yaygınlaşmasının yerel ırkın azalmasında etkili olduğunu kaydeden Ergün, farklı ırklarla yapılan eşleşmelerin de genetik özelliklerin bozulmasına yol açtığını dile getirdi.
Ergün, Karadeniz Bölgesi'nde orijinal özelliklerini taşıyan yaklaşık 50 köpek bulunduğunu belirterek, ırkın koruma altına alınması, üretiminin desteklenmesi ve tescil çalışmalarının başlatılması gerektiğini söyledi.
"DİŞİ KÖPEK BULMAKTA ZORLANIYORUZ"
Karadeniz çoban köpeklerinin yoğun tüy yapısı ve güçlü cüssesiyle bölgenin koşullarına uyum sağladığını anlatan Ergün, bu özelliklerin sürüleri yabani hayvanlara karşı korumada avantaj sağladığını belirtti.
Köpeklerin yaklaşık 150-200 yıldır bölgedeki çobanlara eşlik ettiğini aktaran Ergün, şunları kaydetti:
"Bunlar 70 kilogramın üzerinde hayvanlar. Yoğun tüy ve keçe yapısına sahipler. En büyük avantajı yoğun kar ve yağmurda sürüden hiç ayrılmıyorlar. Cüsseleri, gelebilecek ayı ve kurt gibi yabani hayvanları püskürtmesinden dolayı artı bir avantaj sağlıyor. Gerçekten bizim bölgemize uygun köpekler. İnşallah eski kıymeti bilinir."
Ergün, erkek köpek sayısının dişilere göre daha fazla olduğunu, dişi köpek bulmakta güçlük yaşadıklarını ifade ederek, ırkın geleceği için genetik havuzun genişletilmesi gerektiğini vurguladı.
Henüz tescil çalışmasının başlatılmadığını bildiren Ergün, "Risk her geçen gün büyüyor. Bir an önce belli köpekleri toplayarak genetik havuzunu geliştirerek üretim yapmak gerekiyor. İnşallah bu ırkı kurtarabiliriz" diye konuştu.