Atatürk'ün ölümünden sonra dünya basını neler yazdı?

11 Kasım 1938 Cuma günü, Atatürk'ün cenaze töreni için hazırlıklar yapılırken, otorite boşluğu oluşması oluşmaması için Ankara'da Cumhurbaşkanlığı seçimleri yapıldı. Oylama sonucunda İsmet İnönü Cumhurbaşkanı seçildi. 

Bu süreçte Atatürk'ün naaşının nereye defnedileceği konusu gündeme geldi. Hükümetin 13 Kasım 1938 tarihli kararıyla Atatürk'e bir anıt mezar yapılmasına karar verildi. 

Anıt mezar bitimine kadar naaşın Ankara'daki Etnografya Müzesi'nde korunmasına karar verildi.
Ankara'da 21 Kasım 1938 Pazartesi günü cenaze töreni yapılmasına karar verilirken hazırlıklara ilişkin bir genelge yayımlandı.

Atatürk'ün naaşı, Ankara'ya Etnografya Müzesine nakledilmeden
önce ilk cenaze merasimi İstanbul'da yapıldı. Cenaze töreni öncesi, Dolmabahçe Sarayı'nda 16 Kasım - 19 Kasım 1938 arasında halkın da katıldığı katafalk önünden saygı geçişleri yapıldı. 17 Kasım 1938'de saygı geçişi sırasında yaşanan izdiham nedeniyle 11 kişi hayatını kaybetti. Buna rağmen 18 Kasım 1938 günü de katafalk ziyaretine devam edildi. 

İzdiham nedeniyle 11 kişinin hayatını kaybetmesi üzerine Atatürk'ün cenaze namazının bir camide kılınmasının ciddi bir güvenlik sorunu yaratacağı endişesini de beraberinde getirdi. Bunun üzerine Atatürk'ün cenaze namazı, 19 Kasım'da Dolmabahçe Sarayı'nda İslâm Tetkikleri Enstitüsü direktörü Ordinaryüs Profesör Şerafettin Yaltkaya tarafından kıldırıldı. 

19 Kasım'da Dolmabahçe'den Sarayburnu'na kadar bütün cadde, caddeye inen bütün yollar, yamaçlar, binalar, damlar, cami kubbeleri, minareler insanlarla doldu.

Dolmabahçe Sarayı'ndan alınarak bir top arabasına konulan Atatürk'ün naaşı törenle Sarayburnu'na ulaştırılarak Yavuz zırhlısına alındı. Yavuz zırhlısı, yüz bir pare top atışıyla Atatürk'ün naaşını selamladı. 

Yavuz zırhlısına törene katılan yabancı devletlerin gemileri de refakat etti. Hamidiye ve ardından sırasıyla İngiltere'nin 'Malaya', Sovyet Rusya'nın 'Emden', Yunanistan'ın 'Hidro', Fransa'nın 'Emil Beattin', Romanya'nın 'Recina Maria' adlı savaş gemileri takip etti. Halkı taşıyan vapurlar savaş gemilerinin iki tarafında yer aldı. Atatürk'ün naaşı önce İzmit limanına ve ardından da özel bir trenle Ankara'ya nakledildi. 

Dünya sahnesinden tarihin en dikkat çekici adamlarından biri geçti.
• Chicago Tribune / ABD

Halk yas tutuyor. Askeri kahraman Atatürk devleşen bir devlet yarattı.
• The New York Times / ABD

Kemal Atatürk'ün yeni Türkiye'nin kurucusu ve yapıcısı olan o meşhur Mustafa Kemal Paşa'nın şahsında büyük asker, büyük devlet adamı ve büyük şef ölmüştür. 1919'dan beri Türkiye'nin tarihi, onun hayatının tarihi oldu. Cesareti ve vatanperverliği onu ümitsiz görünen bir teşebbüsün başına, küçük, bitkin ve muzaffer müttefiklerin kahir istekleri önünde bütünlüğünü kaybetmiş bir milletin mukavemetinin başına koydu. Onun ruh kuvveti ve azim ve iradesi, kim olursa olsun diğer herhangi bir şefi sarsabilecek olan zorlukları yenmesine yardım etti. Onun daha evvel Gelibolu yarımadasındaki epik mücadelede İngiliz müstevlilere karşı talihi tersine çevirmiş olan askerî dehası, nihayet kendi davasına tam ve parlak bir zafer temin etti. Bahtiyar ve galip asker adamı, cüretli ve cesaretli, fakat aynı zamanda ihtiyatlı ve basiretli bir devlet adamı ve ıslahatçı oldu. Ekseriya Hasta Adam'ın ölümü için ayin yapmış olan Avrupa otoritelerini mahcup etmiştir. Bunlar, Türk milletinin harekete geçmek ve devleti tekrar canlandırmak için sadece Şef'in sihirli çubuğu ile teması bekleyen gizli kuvvetlere malik olduğunu unutuyorlardı.
• Times / ABD

Atatürk Türkiye'yi tek düşman kalmaksızın bırakmıştır. Bu, zamanımızın hiçbir devlet şefinin başaramadığıdır.
• Volkischer Beobachter / Almanya

Almanya, Atatürk'ün eserine ve mücadelesine hayrandır. Onda, tarihi eseri, özgürlüğü seven bütün milletler için bir sembol olarak kalacak kudretli bir kişilik görmektedir.
• Börsen-Zeitung / Almanya

Türk halkı, Mustafa Kemal'in ölümüyle, bugün sahip olduğu her şeye minnettar olduğu adamı kaybetti. Anadolu'nun millî bilincinden ve merkezinden doğan yeni dinamik devlet ve 'Boğazın hasta adamının' yerine içeride ve dışarıda istikrar kazanmış olan cumhuriyet onun eseridir. O, her yönüyle yeni bir Türkiye ortaya çıkardı.
• Frankfurter Zeitung / Almanya

Almanya, Türk Milletinin bu ölçülmez derecede büyük ziyanından dolayı acısını samimi olarak katılmaktadır. Atatürk bütün dünyanın hayran kaldığı bir kalkınma yapan ilk devlet başkanı olmuştur.
• Beobahter Gazetesi / Almanya 

Türk tarihinin dönüm noktasına tesir eden Türk devlet adamı Kemal Atatürk hayattan ayrıldı. Mustafa Kemal, bütün milletlerin tarihinde çok ender gelen mümtaz şahsiyetlerinden bir tanesidir. O, on beş yıl süreyle Türk halkının kaderini elinde tuttu.
• Reichoffizierblatt / Almanya

Bu Türk Milleti yastadır. Çünkü yeni Türkiye'nin yaratıcısı olan eşsiz şefini kaybetmiştir. "Atatürk eski Türkiye'den modern bir devlet çıkarmıştır.
• Stipsi Gazetesi / Arnavutluk 

Türk halkı, kurtarıcısını ve babasını kaybetti. Büyük düşüncelerin adamı, bir devlet mimarıydı.
• Neue Freie Presse / Avusturya

Türkiye halkı, Türkiye Cumhuriyeti'nin ulu kurucusunu, önderini ve en büyük oğlunu kaybetmiştir. Türkiye halkının yaşadığı büyük kayıptan dolayı derin üzüntüyle başsağlığı dileriz. Sadece merhum Cumhurbaşkanı'nın büyük işlerine olan sadakat duygumuzdan ve aziz vatanına hizmet etmek için çalışmalarını devam ettirme kararlılığımızdan teselli bulabiliriz. Belirtmeliyiz ki, onun büyük ve ölümsüz başarısı her şeyden önce Türkiye Cumhuriyeti'dir. Bu zor durumda hükümet kendi vazifesini aksatmadan yerine getirecektir. Şüphesiz ki, Türkiye halkı Cumhuriyetin yasa ve kaidelerini müdafaa etme hususunda hükümet ile birlik içinde olacaktır. 
• Kommunist / Azerbaycan

Milletine bu kadar az zamanda bu ölçüde hizmet edebilen tek devlet adamı Atatürk'tür.
• Libre Belgique Gazetesi / Belçika 

Bu derece yüksek hilkatte bir adama sahip olduklarından dolayı, Türklere gıpta ediyoruz.
• Ceska Slova / Çekoslavakya 

Mevcut rütbelerin hepsini kaldırdığı bir ülkede, Mustafa Kemal, bütün rütbeleri kazanmıştır. Türkiye'de düşünülebilecek en şerefli isim O'na verilmişti. 
• Tchang Yang Yee Pan (Çin)

Atatürk, yirminci yüzyılın en büyük mucizesidir.
• National Tidence / Danimarka

Atatürk, eserlerinin büyüklüğü bakımından dünyada çok önemli bir mevki teşkil etmektedir.
• Svenska Pres / Finlandiya 

Türkiye'nin uluslararası ünü, prestij ve otoritesi durmaksızın yükselmiştir. Milletine bu kadar az zamanda bu ölçüde hizmet edebilen tek devlet adamı Atatürk'tür.
• La Libre Belgique / Fransa

Sırasıyla ihtilalci ve asi, sonradan muzaffer bir kumandan olan 'Türklerin babası'. Yeni Türkiye'yi yarattı, sultanları kovdu, kadınlara hürriyet verdi, fesi kaldırdı, ülkesinde radikal bir inkılap yaptı.
• Paris-soir / Fransa

Atatürk öldü... Barış kubbesinin Doğu sütunu yıkıldı. Artık evrende barışı kimse garanti edemez. 
• Le Petit / Fransa

Tarih çok büyükler gördü. İskenderler'i, Napolyon'ları, Washington'ları gördü. Fakat yirminci yüzyılda büyüklük rekorunu Atatürk, bu Türk oğlu Türk kırdı.
• L'Illustration / Fransa

Dünyanın yetiştirdiği en büyük insanlardan biri.
• Star of India / Hindistan 

İngiltere önce, cesur ve asil bir düşman, sonra da sadık bir dost olarak tanıdığı büyük adamı selamlamaktadır.
•Sunday Times / İngiltere

Modern Türkiye'nin Yaratıcısı. Bizim neslimiz, birçok ulusun yön ve rejim değiştirdiğine, birçok güçlü liderin çok kısa bir süreçte iktidara yükseldiğine tanık olmuştur. Ancak, tarihteki büyük başarılar gözden geçirilecek olursa, Kemal Atatürk'ün yeniden bir ulus ve devlet yaratması kadar göz kamaştırıcı bir örneğin bulunmadığı görülecektir.
• The Daily Telegraph / İngiltere

İslam dünyasının büyük insan yetiştirme gücünü yitirdiğini öne sürenler, Atatürk'ü hatırlamalı ve utanmalıdırlar. Atatürk'ün ölümü dolayısı ile Kraliyet Sarayı Şehinşâhi ve hükûmet bir ay resmî yas ilân etmiştir. Majeste Şehinşah, gömme töreninin sonuna kadar İran'da askerî ve resmî binalar üzerinde ve yabancı ülkelerdeki İran temsilciliklerinde bayrakların yarıya indirilmesini emir buyurmuşlardır. Bu irade-i Şehinşahî bugün bütün gazetelerde ilân edilmiştir.
• Tahran / İran

Atatürk'ün ölümü ile Yakın Doğu'nun gelişmesine birinci derecede etken olan son derece kuvvetli bir şahsiyet kaybolmuştur.
• La Tribuna / İtalya

Atatürk'ün ölümüyle dünya büyük bir liderini kaybetti.
• Gazeta Del Popolo / İtalya

Şaşırtıcı ve çekici bir kişi. Asker olarak büyük fakat devlet adamı olarak daha büyüktü.
• The Japan Times / Japonya

Dünyanın çok nadir yetiştirdiği dahilerdendir. Dünya tarihinin gidişini değiştirmiştir.
•  An Nahar / Lübnan

Yüzyılımızda, 'olmayacak hiçbir şey yoktur' şeklindeki tarihi gerçeği ispatlayan ilk adam olmuştur.
•Rendelet / Macaristan

Atatürk'ün yaptıkları insanoğlunun kolay kolay yapabileceği şeylerden değildir. O, büsbütün başka bir insandı.
• El-Mısri / Mısır

Çağının, belki de tüm tarihin en olağanüstü kişilerinden biriydi.
• Egyptian / Mısır

Atatürk, tarihte, memleketinin en büyük adamlarından biri olarak kalacaktır.
• Le Morgen Bladet / Norveç 

Atatürk, başı dumanlı doruklarda yüce bir dağ tepesidir. Siz ona yaklaştıkça o yükselir ve aranızdaki mesafe sonsuza değin aynı kalır. Devirlerinde büyük gözüken, zamanla küçülen benzerlerinden farkı budur ve böyle kalacaktır.
• Arriba / Portekiz

Bir milleti, uçurumun kenarından sarsılmaz azmiyle kurtaran, kuvvetlendiren, yükselten yöneticiler arasında Atatürk, en birincisidir.
• Timpul / Romanya

Milletimiz, en büyük Türk'ün karşısında kederli bir saygı ile eğilmektedir. Romanya'da Atatürk'ün ölüm haberi geldiği gün, bütün okullarda dersler tatil edildi.
• Rador Ajansı / Romanya

Vatanını muhakkak bir parçalanmadan kurtararak gemisini güvenilir bir limana götürdükten sonra milletinden bir taht istemedi. O, kelimenin bütün anlamıyla bir insan, eşsiz bir dahi, kahraman bir asker ve siyaset adamı idi. Hayatını milletinin mutluluğuna adadı, bu uğurda genç yaşta hayata gözlerini kapadı.
• Elifba / Suriye

Atatürk'ün başardığı işler mucize ve harika kabilindedir. Birkaç yıl içinde memleketinde yaptığı inkilaplar, birkaç yüzyılda gerçekleştirilmeyecek işlerdir.
•  El Tekaddum / Suriye

Dünya şimdiye kadar kürsülere çıkmış en değerli halk liderini, cumhurbaşkanını ve çağdaş tarihin Yakın Doğu'daki en büyük devlet adamını yitirdi. Atatürk bir halk adamıdır. Kırılmaz azmi, keskin zekâsı ve kudreti kendisini yendiği alın yazısının önüne getirmiş, böylece yeni Türkiye'nin yaratıcısı olmuştur.
• Politika / Yugoslavya

Yunanistan müttefik Türk milletinin matemine iştirak etmektedir. Türkiye için daima iyi bir şef olmuş olan Atatürk, aynı zamanda Türk-Yunan münasebetlerinin iyi bir hamisi olmuştur. Türkiye'nin ihyası imkânını almamış ve başarmış olan Atatürk, devamlı bir Türk-Yunan dostluğu imkânını da anlamış ve başarmıştır. Bugün hayata veda eden Atatürk, Türkiye'yi tasavvur ettiği ve nasıl olması lazımsa o şekilde ve Türk-Yunan dostluğunu da tarsin edilmiş bir şekilde bırakmaktadır.
• Estiya / Yunanistan

Bir insana ölümünden sonra bu derece sevgi ve yas gösterileri yapılması milletler tarihinde az görülen şeylerdendir.
• Athinaika / Yunanistan

Atatürk'ün vefat haberleri, Türkiye'de ise gazetelere şu şekilde yansıdı; 

Ulu Şefimiz Atatürk bu sabah 9.5'te öldü. Türk milleti! En büyük Türk, Atatürk'ün öldü. Onun sonsuzluğa kavuşan büyük ruhu karşısında aziz emaneti olan Cumhuriyete ebedi bekçi olacağına bir defa daha and iç. Atamız öldü. Yşaasın Cumhuriyet. 
• Akşam Postası

Ata'yı istirahat yerine veriyoruz.
• Zafer Gazetesi

Ata öldü Türk milleti sen sağol! Atatürk'ün cenazesi İstanul'da halk tarafından 3 gün ziyaret edilecek. 
• Kurun Gazetesi

Bir Güneş Söndü! Babamız öldü fakat o, 17 milyonun içinde ebediyen yaşayacaktır. 
• Türk Sözü Gazetesi

Babamızı Kaybettik. Büyük şefimiz Atatürk, hayata gözlerini yumdu. Büyük matemimiz.
• Tan Gazetesi

Büyük Milli Matemimiz. Büyük Türk milleti , her manasıyla büyük evladı Atatürk'ün ölümüyle büyük bir matem içindedir. 
• Cumhuriyet Gazetesi

Fotoğraflar... Depophotos / AA