Çipten sonra şimdi de Ram krizi! Bilgisayar almak lüks oldu!
2025 sonlarında patlak veren RAM krizi, yapay zeka devlerinin küresel bellek üretiminin yüzde 40'ını kapmasıyla derinleşti. Fiyatlar global çapta yüzde 600'lere varan artışlarla rekor kırarken, Micron'un tüketici pazarından çekilmesi durumu daha da ciddi bir hale getirdi. Pandemi sonrası çip sıkıntısından ABD-Çin teknoloji savaşına uzanan süreçte, OpenAI başta olmak üzere yapay zekaya odaklanan teknoloji devlerinin stratejik anlaşmaları ve panik alımları bu krizi tetikledi. Hal böyle olunca, PC'ler, laptop'lar, SSD'ler ve oyun konsolları pahalandı; okullar, küçük işletmeler zorlandı, dijital uçurum büyüdü. Uzmanlar, normalleşmenin ancak 2027 sonunda mümkün olacağını öngörüyor. Çip krizi örneğine baktığımızda ise bu fiyat artışının geri dönülmez bir noktada sabit kalacağını söyleyenler de az sayıda değil. Habertürk Teknoloji Editörü Cem Özenen yazdı...
Yapay zekanın hızla yükselişi, son yılların en büyük teknoloji dönüşümünü başlattı. ChatGPT gibi modellerin yaygınlaşmasıyla AI sistemleri, devasa hesaplama gücü ve bellek talep etmeye başladı.
Teknoloji dünyasındaki krizler geçtiğimiz dönemden bugüne kadar uzanırken özellikle 2020-2022 pandemi döneminde tedarik zincirleri kırılganlaşınca küresel çip krizi patlak vermesi tüm bu geldiğimiz noktanın ilk kıvılcımı olarak karşımıza çıktı. Otomotivden elektroniğe her sektör etkilendi, Tayvan gibi ülkelerin hakimiyeti öne çıktı. Bu yetmezmiş gibi, ABD-Çin arasındaki AI çip ve teknoloji savaşı gerilimi artırdı. ABD'nin Çinli firmalara yaptırımları, Nvidia gibi şirketlerin ihracat kısıtlamaları arzı daralttı. Çin'in kendi çip üretimini hızlandırma çabaları ise bağımlılığı sürdürdü. Tüm bu birikmiş gerilimler, 2025'in son aylarında RAM krizinde zirve yaptı!
AI devlerinin bellek üretimini ele geçirmesi fiyatları uçurdu ve bilgisayar sektörünü tarihin en büyük altyapı savaşının ortasına bıraktı.
KRİZİN SEBEBİ OPENAI MI?
Ekim 2025'te OpenAI, Samsung ve SK Hynix ile aylık 900 bin wafer'lık anlaşmalar imzalayarak küresel bellek üretiminin yaklaşık yüzde 40'ını güvence altına aldı. Dünyanın bellek ihtiyacının çoğunu karşılayan bu iki Güney Koreli şirketin yanı sıra, üçüncü büyük oyuncu Micron Aralık 2025'te tüketici pazarından tamamen çekildi. Kasımda fiyatlar hızla yükseldi. Japonya'da bazı mağazalar RAM satışını sınırladı, perakendeciler günlük fiyat güncellemesine geçti.
2025 Aralık ayında ise fiyatlar çoğu piyasada üç katına kadar yükseldi. Bazı ürünlerde %400-600 artış yaşandı. Basit bir denklemle, bir alıcı arzın %40'ını kapıp büyük bir üretici tüketicileri terk edince, fiyatlar kaçınılmaz olarak patladı.
ETKİLERİ SON TÜKETİCİYİ NASIL VURUYOR?
Kriz, bireysel kullanıcılardan kurumlara kadar herkesi etkiliyor. İngiltere’de yapılan bir fiyat analizine bakıldığında bütçe dostu PC toplama maliyetleri 600-800 sterlinden 1000-1200 sterline çıktığını görüyoruz. Orta segment sistemler 1000-1500 sterlinden 1600-2000 sterline yükselirken, yüksek performanslı iş istasyonlarında sadece RAM maliyeti 400-700 sterlin eklediğini görüyoruz.
Bu fiyatları kur farkı ve vergileri de ekleyerek Türkiye piyasasına endekslediğmizde yakın bir zamanda katlanarak PC ve parça fiyatlarının ülkemizde çok daha ciddi seviyelere yükseleceğini öngörmek çok da yanlış bir yorum olmaz.
SSD'ler de bu fiyat artışından nasibini alıyor elbette. Aynı tesislerde üretilen NAND flash nedeniyle 2TB NVMe sürücüler Ekim'deki 120 sterlinden 180-220 sterline fırladı. Her cihaz bellek ve depolama kullanıyor; bu kriz günlük teknolojiyi erişilmez kılıyor.
LAPTOP VE GÜNLÜK CİHAZLARDA ZAM DALGASI
Büyük markalar da global çapta yılın son aylarında peş peşe fiyat artışı duyurmak zorunda kaldılar.
Dell Aralık ortasında yüzde 15-20 zam yaptı, Lenovo Ocak 2026'dan itibaren mevcut fiyatların geçersiz olacağını bildirdi, HP CEO'su 2026'nın ikinci yarısında yeni artışlar geleceğini açıkladı. İş laptop'larından öğrenci Chromebook'larına, MacBook'lara kadar hiçbir ürün kurtulmadı. Bellek tedariği daralınca cihaz fiyatları yükseliyor ve pandemi sonrası vazgeçilmez hale gelen uzaktan eğitim ve çalışma altyapıları artık çok daha pahalı hale geliyor.
OYUN KONSOLLARININ DA BELİRSİZ GELECEĞİ
Yeni nesil konsollar krizin en kötü zamanında yakalandı. Ucuz bellek dönemlerinde başlayan geliştirme süreçleri, şimdi üç katına çıkan maliyetlerle karşı karşıya. Sony gibi bazı firmalar erken stok yaparak avantaj sağladı ancak diğerleri ise gecikme veya zam riskiyle boğuşuyor. Aileler için uygun fiyatlı eğlence seçeneği giderek uzaklaşıyor. Xbox, Nintendo gibi oyun devleri de büyük oyun konsollarından el konsollarına yönelerek sektörde avantaj yakalamaya gayret gösterse de artan maliyetlerle o cihazların da fiyatları ciddi ölçüde yüksek seviyede kaldı. Bu da rekabette sorun yaşamalarına sebep yaratabilecek bir detay olarak karşımızda. Sony de yakın dönemde PlayStation 6'yı piyasaya sürmek için hazırlık yaparken, fiyatlardaki bu oynama şirketin stratejilerini nasıl etkileyecek kısa bir süre içerisinde göreceğiz.
AVRUPA’DA OKULLAR VE KÜÇÜK İŞLETMELER ETKİLENDİ
Özellikle Avrupa'da BT bütçelerinin yetersiz kaldığı vurgulanıyor. Okullar bilgisayar laboratuvarı yenilemelerini erteledi, küçük işletmeler sistem yükseltmelerini iptal etti. Bir okul yöneticisinin forum paylaşımı durumu özetliyor: Yazın planlanan bütçe artık donanımın sadece %60'ını karşılayabiliyor. 40 bilgisayarlık yenileme projesi 24'e düştü; 16 öğrenci derste bilgisayarsız kaldı. Pandemiyle önem kazanan uzaktan eğitim altyapıları şimdi maliyet engeline takılıyor.
Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler ise tamamen dışlanmış bir pozisyonda kalıyor demek çok da yanlış olmaz. Bir bilgisayar aylarca birikim gerektirirken, artık yılları bulmaya başlıyor. Eğitim teknolojisi projeleri durma noktasına geliyor, teknolojiyle kapanması gereken uçurum hızla büyüyor. Uzmanlar bu teknolojik krizin 2027 sonuna kadar süreceğini, fiyatların 2026 ortasında zirve yapacağını öngörüyor. 2024 seviyelerine dönüş yıllar alabilir. Ama esas can sıkıcı olan durum ise bunun geçici bir dalgalanma değil, yeni bir gerçeklik olduğu vurgulanıyor.
BÜYÜK RESİMDE ASLINDA NE OLUYOR?
AI modelleri devasa veri merkezleri ve sürekli çalışan bellek istiyor; bir modelin eğitimi küçük bir şehrin yıllık elektriğini harcayabiliyor. Kasım 2025'te Google'ın Gemini 3'ü OpenAI'yi geçince "kırmızı alarm" verildi ve GPT-5.2 aceleyle çıkarıldı. Ancak kritik detay: Bellek anlaşmaları Gemini 3'ten altı hafta önce imzalanmıştı – bu tepki değil, savaş hazırlığıydı. Samsung ve SK Hynix'in ayrı görüşmeleri %40'lık konsolidasyonu sürpriz haline getirdi. ABD-Çin gerilimi de etkili: Yaptırımlar küresel arzı sıkıştırırken, AI altyapısı büyük Batı şirketlerinde yoğunlaşıyor.
PANİK ALIMLAR ZİNCİRLEMESİ
OpenAI'nin hamlesi Google, Microsoft, Meta, Amazon gibi devleri tedirgin etti; herkes kalan stoğu kapma yarışına girdi. Mağazalarda satış sınırlamaları, günlük fiyat değişiklikleri bundan doğdu. Şirketler alışılmışın aksine iki yıllık stok yapıyor, bazı ürünler daha az bellekle yeniden tasarlanıyor. Bu katmerli etki kıtlığı 2027 sonuna uzatıyor. Gerçek arz darlığı üzerine bir de yapay kıtlık eklendi.
Peki bu krizden kazanarak çıkanlar olacak mı?
'BEKLEMEYİN ALIN' SÖZÜ DÜNYAYA YAYILDI
Bilgisayar alacaksanız beklemeyin, hemen alın söylemleri yeni moda olarak dünyada da başladı. Tüm dünya çapında yaşanan bu artışlarla birlikte teknoloji dünyasında ‘eğer ihtiyacınız varsa hemen alın’ sözü en çok duyulanlardan bir tanesi olmaya başladı çünkü beklenti o ki, fiyatlar 2026 ortasında zirve yapacak. Normalleşme ise en erken 2027 sonunda öngörülüyor. Türkiye’de bir süredir, insanların yatırım yapmaktan uzaklaşıp fiyatlar yarın bugünden daha pahalı olabilir anlayışı ile alışverişe odaklanması, bu krizle birlikte dünya çapında bir gerçek halinde döndü diyebiliriz.
Küresel ekonominin gidişatı, yapay zeka şirketlerinin agresif büyüme stratejileri de göz önünde bulundurulduğunda bu tarihin daha da sarkması muhtemele olabilir. SSD'ler de aynı kaderi paylaşıyor. İkinci el piyasasını dikkatle inceleyin, satıcıları doğrulayın. Performans kritik değilse DDR4'e yönelin; bazı sitelerde (Newegg gibi) paket fırsatları daha avantajlı olabilir.
Gerçekçi olmakta fayda var. Normale dönüş yıllar alabilir. Çinli üreticiler (CXMT gibi) 2-3 yılda daha uygun alternatifler sunabilir, ancak kalite ve uyumluluk riski var. Geçici çözüm olarak bulut servisleri (bulut oyun, uzak iş istasyonu) düşünülebilir.
BUZDAĞININ GÖRÜNEN KISMI
RAM krizi, AI'nin dönüştürücü gücünün görünen yüzü sadece. Asıl mesele altyapı kontrolünün birkaç mega-şirkete geçmesi... Dünyada antitörst kurumları, bakanlıklar ve hükümetler kısmen bu kontrolü engellemek için çalışmalar yapsa da, süper güçlerin desteklediği dev şirketler, kendileri için ufak sayılabilecek cezalar ile 'tekelleşmeye' devam ediyorlar. Bu krizi tetikleyen dev yatırımlarla makro anlamda ekonomiyi canlı tutsalar da küçük teknoloji girişimlerini ise yavaş yavaş ortadan kaldırıyorlar.
Üniversiteler araştırma yapamaz, startup'lar fikirlerini test edemez, açık kaynak gelişim durur hale geliyor. Bu, bilgisayarın ilk dönemlerindeki tekel savaşlarını hatırlatıyor ama bahisler çok daha yüksek. AI toplumu dönüştürürken, onu kim dönüştürecek? Pahalı bilgisayarlar, ertelenen konsollar sadece yan etki. asıl savaş inovasyon ve geleceğin kontrolü üzerine.
