Japonya'da vergi isyanı
Japonların gözü "taxzilla-vergi canavarı"ndan korkuyor
Dünyanın en büyük üçüncü ekonomisi Japonya'da yüzde 5 olan katma değer vergisinin 1 Nisan itibariyle yüzde 8'e çıkacak olması halk arasında rahatsızlığa yol açtı. Halkın bir kısmı "bütçe açığı ile mücadele adına" bu artışa isteksiz olarak destek verirken, bir kısmı da "Taxzilla-vergi canavarı" olarak nitelendirdikleri artışa tepki gösteriyor.
Japonya'da gündem nisan ayı itibariyle yüzde 5 düzeyinde bulunan tüketici vergilerinin yüzde 8'e çıkacak olması... Ülke ekonomisini oldukça etkilemesi beklenen vergi artışının halk üzerinde yarattığı tedirginlik ise ülke gündeminin ilk sıralarında yer alıyor.
Ülkenin haber siteleri ve gazetelerinde vergi artışıyla günlük hayatta neler değişeceğine yönelik haberlere yer verilirken, bazı gazeteler halka hangi ürünleri almaları ya da stok etmeleri gerektiğine ilişkin tavsiyelerde bulunuluyor. Bunlardan en dikkati çekenler arasında, dayanıklı ürünlerden bolca alınması, saç kestirilmesi, takı almaya niyetlilerse bunu geciktirmemeleri gibi konular yer alıyor. Halka ayrıca teknolojik ürünlerin zaman zaman indirime gittiği için hemen alımlarının gerekmediği, ancak beyaz eşya konusunda ellerini çabuk tutmaları gerektiği gibi önerilerde bulunuluyor.
Kamu açığının milli gelire oranında dünyada lider olan Japonya'da, vergi artışı bu sorunun çözümü için gerekli görülen bir politika olarak görülüyor. Halkın bir kısmı bu sorunla mücadele için vergi artışına isteksiz olarak destek verse de bir kısmı ise "Taxzilla" olarak nitelendirdikleri artışa tepki gösteriyor. Ülke para birimi yenin dolar karşısında değer kazanması, ihracatçıları desteklemek amacıyla zayıf yen politikasını benimseyen Japonya'da halkı zaten zor durumda bırakıyordu. Vergi artışı da ürünlere ikinci bir zam anlamına geliyor. Bununla birlikte ekim 2015'te verginin yüzde 8'den yüzde 10'a yükselecek olması, halkın bu konudaki endişelerini artıran etkenlerin arasında yer alıyor.
Halktan yükselen hoşnutsuzluğun farkında olan Başbakan Shinzo Abe hükümeti ise çareyi maaş zamlarında arıyor. Hükümet, şirketlerin çalışanların maaşlarına zam yapması için çağrılarda bulunurken, Toyota ve Panasonic gibi Japon devleri bu çağrıya kulak verenler arasında yer alıyor.
1997'DEN SONRA BİR İLK
Japonya'da katma değer vergisi ilk defa 1979'da gündeme gelmişti. Bu vergiyi gündeme getiren dönemin Başbakanı Masayoshi Ohira, yoğun bir muhalefetle karşılaşmasının yanı sıra seçimlerden de partisinin oy kaybına uğramasıyla vergi tartışmasını rafa kaldırdı. 10 yıl sonra ise dönemin Başbakanı Ryutaro Hashimoto, geniş bir konsensüs sağlayarak yüzde 3 oranın bir vergiyi yürürlüğe sokmayı başardı. Bu vergi oranı, 1997 yılında ise yüzde 5'e çıkarıldı. Vergi artışı bir dönem gündeme gelmezken, 2005 yılında dönemin Başbakanı Junichiro Koizumi vergi artışı tartışmasına yönelik yasağı kaldırdı. Yedi yıl süren tartışmaların ardından, 26 Haziran 2012'de meclis vergi artışına onay vermişti.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Japon kredi derecelendirme kuruluşu Japan Credit Rating Agency (JCR) Eurasia Yönetim Kurulu Üyesi ve Başanalist Shingo Muraoka, Japonya'da yükselen iç tüketim sayesinde, 2014 yılının ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 4,6 Gayri safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) büyümesi görüldüğünü anımsatarak, ancak nisan ayında uygulanmaya başlayacak olan tüketici vergilerinin sebep olacağı baskıdan dolayı bu büyüme başarısının kısa ömürlü olabileceğini söyledi.
Muraoka, bununla birlikte insanların nisan-haziran döneminde satın alacağı ihtiyaçlarını önceden almaları nedeniyle, tüketimde ve dolayısıyla GSYH büyümesinde aynı derecede ani düşüş beklediklerini dile getirerek, "Genellikle GSYH büyümesinin yaklaşık yüzde 4'e kadar negatif olmaya başlaması öngörülüyor. Vergi artışının negatif etkisinin, 2014'ün 2. çeyreği süresince dinmesi bekleniyor. Hükümet, buna karşı gereken şekilde ve 5,5 trilyon yen tutarında bir mali tedbir aldı. Endüstri sektörü ise geçmişte iyileşen kar payının üzerinde artan maaş tabanıyla, bu aralar yeni mali yıl için çalışanlara geri ödeme yapıyor" diye konuştu.
Vergi artışının, enflasyon üzerinde yaratacağı etkiye dikkati çeken Muraoka, Japon ekonomisinde uzun bir düşüşten sonra enflasyon oranının sadece 2013'ün son yarısında olumlu yönde geldiğini söyledi.
Muraoka, insanların hala enflasyonist baskılardansa, deflasyonist trend hakkında daha fazla endişeli olduklarını ifade ederek, şunları kaydetti:
"Yüzde 2 enflasyon hedefine 2015 yılından daha erken bir zamanda erişilebileceğini bekleyen birkaç kişi var. Tüketici vergi artışının ülkenin genel fiyatlar düzeyi üzerinde direkt izlere sahip olacağı kesin. Bunun, genellikle uzun vadeli enflasyon oranı üzerindeki etkisinin yüzde 2 civarında olacağına inanılıyor. Biz, Abenomiks politikalara olan yatırımcı güveni seviyesinin azaldığının farkındayız ama bir dizi önlemlerin etkinliğini tamamen göz ardı etmek için erken. Reformlar, doğası gereği zaman alabilir. Bu süre içinde, Başbakan Shinzo Abe'nin aşırı milliyetçi duruşunun bazı uluslararası sürtüşmelere neden olmasına karşın, sadece ekonomik büyümeye yönelik değil, aynı zamanda politika oluşumu ve uygulamalara ilişkin onun liderliğine yönelik umutlar konusunda da insanların zihniyeti tamamen değişmiş görünüyor."
Muraoka, geçen haftalarda doların yatırımcılar tarafından güvenli liman olarak görülmesiyle değer kazanan yene ilişkin olarak, rakam bazında herhangi bir tahmini olmadığını aktararak, yakın zamanda kurda önemli bir değişiklik beklemediğini dile getirdi.
Çin ve gelişmekte olan ekonomiler tarafından sürüklenen zayıf uluslararası talebin, Japon ihracat sektöründeki verimliliğin geliştirilmesine gölge düşürmesinin beklendiğini bildiren Muraoka, "Kamu borcunun azaltılmasındaki başarı, bir iki yıldır henüz görülmedi. Cari işlemler açığı devam ediyor ancak bu sürdürülebilir ve genişlemiyor" diye konuştu.