Bu ne biçim stres testi?

HABERTURK.COM EKONOMİ SERVİSİ

Avrupa tüm dünyayı uyuttu mu? 91 bankaya uygulanan stres testinin yanıltıcı olduğu daha yeni anlaşılıyor. Bundan daha 3 ay öncesinde Avrupa Banka Denetimcileri Komitesi'nin (CEBS), Avrupa'daki bankaların ekonomik şoklara dayanıklılığını ölçme amacıyla yaptığı ve AB'de bankacılık varlıklarının yüzde 65'ini oluşturan 91 bankanın dahil edildiği stres testi sonucuna göre, teste tabi tutulan bankalardan 7'si başarısız olmuştu. Avrupalı yetkililer de bunu büyük bir başarı olarak değerlendirmişti. Fakat başarısız bankalar arasında İrlanda'dan hiç bir banka bulunmuyordu. Bank of Ireland ve Allied Irish Banks'ın testten başarıyla geçtiğini otoriteler kabul etmişti. Geldiğimiz noktada ise durum hiç de öyle değil. Günlerdir İrlanda'nın borç sorunuyla yatıp borç sorunuyla kalkıyoruz. Durum, İrlanda'da hükümet krizi bile yarattı. Test sonucunda sınıfta kalmayan sadece İrlanda değildi. Portekiz bankalarının da tümü testten başarıyla geçti. Şimdi sonuçlara bakılırsa, test manidar bir portre sunuyor...

BU NE PERHİZ BU NE LAHANA TURŞUSU?

Daha iki gün önce de Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard and Poor's (S&P), stres testine inat, İrlanda'nın uzun vadeli kredi notunu AA(-)'den, A'ya indirdi ve negatif izlemeye aldı. İrlanda'yı negatif izlemeye alan kuruluş, böylece kredi notundaki düşüşün devam edebileceği mesajını da verdi. Bu durumda 'AB ekonomisi 3 ayda mı zora girdi, bu sorunlar daha yeni mi başladı?" sorusu akıllara geliyor.

Kuruluş ayrıca, kredi notunun indirilmesine gerekçe olarak, İrlanda'nın sorunlu bankacılık sistemini finanse etmek amacıyla beklenenden daha fazla borçlanabileceği kaygısını gösterdi. S&P, İrlanda bankalarının ek borçlanma maliyetinin daha da artabileceği konusunda da uyarıda bulundu.

BANKALARI KURTARMAK ŞART OLDU!

İrlanda'da son günlerde yaşanan asıl sorunun banka kurtarmaya yönelik olduğu ifade ediliyor. Bankaların başında Bank of Ireland, Anglo Irish Bank (kamulaştırılan ilk İrlanda bankası) ve Allied Irish Bank yer alıyor. Hükümet bu bankalara para enjekte etmeye hazırlanıyor. Bu miktarın ne kadar olduğu tam olarak bilinmiyor. İşte piyasaları asıl tedirgin eden ise bu rakam. Söylenenlere göre, bankaların kurtarılması için toplamda 45-50 milyar euro (60 milyar dolar) gerekiyor. Bank of Ireland için kısa vadede 3.2 milyar euroluk bir nakit sağlanması da gündemde. Bu kurtarma paketine diğer harcama ve borçlar da eklenince rakam epey yükseliyor. Maliye Bakanı Brian Lenihan, banka kurtarma operasyonunun şart olduğunu belirtiyor. Hal böyle olunca İrlanda'nın borç hanesi de epey kabaracak gibi görünüyor. Ayrıca, İrlanda bankalarının yabancı kurumlara olan borcu da bir hayli yüksek düzeyde ve bu borcun çevrilmesi zor gözüküyor.

Öte yandan, İrlanda'nın 6 bankasından 5'i kamulaştırıldı ya da devletin bunlarda payı var. Bu bankaların birleştirilmesi veya satılması da gündeme gelebilir. Çünkü bu banklar yüksek riskli konumda bulunuyor. Bu risk sadece İrlanda'yı değil Euro Bölgesi'nin bütününü de kapsıyor.

AB ve Uluslararası Para Fonu'nun (IMF), gelecek üç yılda bütçe açığını kapatmasına yardımcı olmak için İrlanda hükümetine 48 milyar euro, bankaların sermaye artırımı için 15-20 milyar euro ve bankaların ihtiyat fonu için 20 milyar euro destek verebileceği belirtiliyor.

İSPANYA KORKUTUYOR

Londra merkezli CEBS'den yapılan açıklamaya göre, Almanya'da kamulaştırılan Hypo Real Estate Holding, Avrupa stres testinde başarısız olan tek Alman bankası olmuştu. İspanya'da Diada, Espiga, Bianca Civica, UNNIM ve Cajasur adlı bankalar, Yunanistan'da ise ATEBank testte başarısız olmuştu. İrlanda, Portekiz, İtalya, Fransa, İngiltere ve İsveç bankalarının tümü testte başarı sağlamıştı.

Stres testi senaryosunda, gelecek 2 yılda AB'deki büyüme tahmininden yüzde 3 sapılması, Mayıs 2010 öncesinde yaşandığı gibi bazı ülke tahvillerinin faizlerinde hızlı yükselme ve finansal piyasalarda muhtemel yeni şoklar dikkate alınmıştı. ABD, küresel finansal krizde devasa zararlar açıklayan ve kamu kaynaklarıyla kurtarılan bankalarından 19'unu geçen yıl geniş kapsamlı stres testine tabi tutmuş, Bank of America dahil başarısız not alan 10 bankanın 74.6 milyar dolar ilave sermayeye ihtiyaç duyduğu ortaya çıkmıştı.