Karamehmet-Kazancı ikilisi yükselen yıldızken özelleştirmenin kâbusu mu oldu?

Bir anda kamuoyunun gündemine oturan MMEKA, ardından Türkiye'nin en büyük elektrik dağıtım bölgeleri olarak kabul edilen İstanbul'a ait Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. (BEDAŞ) ile Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş. (AYEDAŞ) ihalelerinde de gözü kara teklifleriyle yükselen yıldız haline geldi. BEDAŞ'a 2 milyar 990 milyon dolar, AYEDAŞ'a ise 1 milyar 803 milyon dolarla en yüksek teklifi veren MMEKA, Gediz Elektrik ihalesinde de 1 milyar 920 milyon dolarla ihalenin en yüksek teklifinin sahibi oldu. Böylece doğalgaz ve elektrik dağıtım bölgeleri için toplam 7 milyar 924 milyon dolarlık teklif veren MMEKA'nın Gediz Elektrik'te en yüksek teklifi vermesi ihalenin kazananı olarak ilan edilmesine yetmedi. Fakat rekabet yasaları MMEKA'nın önüne çıktı ve Özelleştirme İdaresi, Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. ihalesini ikinci en yüksek teklifi veren Eti Gümüş-Sögütsen Seramik Ortak Girişim Grubu'na verdi.

Fakat Gediz olmadan da MMEKA ortaklığının ödemeyi taahhüt ettiği özelleştirme bedeli toplamı 6 milyar doları aşmıştı.

BİRBİRLERİYLE MAHKEMELİKLER!

Bu rakamların ödenmesi için finansman arayışları sürerken bir haber kamuoyunun gündemine bomba gibi düştü. Mehmet Kazancı'nın iddiasına göre Karamehmet, Kazancı Grubu'nu devre dışı bıraktığı ve Başkent Doğalgaz operasyonunu yürütmek üzere Çankaya Doğalgaz isimli yeni bir şirket kurmuştu. Kazancı bu iddialarını mahkemeye taşıdı. Karamehmet cephesinden gelen bilgiler ise Kazancı Grubu'nun ortak girişim grubundaki yüzde 50 ortaklığın koşullarından biri olan finansmanı sağlayamaması nedeniyle bu yeni şirketin kurulduğu şeklindeydi.

YÜKSELEN YILDIZKEN KÂBUS MU OLDULAR?

Sonunda "İki Mehmet" arasındaki bu çatlak Başkent Doğalgaz'da fay hattına dönüştü. İhale için taahhüt edilen rakamın ödenmesine yönelik süre uzatımlarına rağmen MMEKA ödemeyi son gün de ödeyemeyince Başkent doğalgaz ihalesi iptal edildi.

Başlangıçta bir ihalenin iptali gibi görünen bu durum aslında daha derinlemesine bakıldığında çok daha büyük bir riskin de değerlendirilmesini zorunlu kılıyor. Artık birbiriyle mahkemelik olan bu Çukurova ve Kazancı gruplarının kazandığı diğer 4.8 milyar dolarlık ihaleler ne olacak?

BEDAŞ VE AYEDAŞ’I NASIL ÖDEYECEKLER?

Başkent Doğalgaz'ın iptalinin ardından şimdi sıra Boğaziçi Elektrik ve AYEDAŞ özelleştirmelerinin ödemelerine geliyor. 31 Mayıs yani bu ayın sonuna kadar MMEKA ortaklığının toplam 4 milyar 793 milyon dolarlık ihale taahhüdünü yerine getirmesi gerekiyor. Fakat kendi içinde ihtilaflı olan bir ortak girişim grubunun böyle büyük miktardaki finansmanı nasıl sağlayacağı ve nasıl ödeyeceği büyük bir soru işareti.

ÖZELLEŞTİRME PROGRAMI SABOTE Mİ OLDU?

Aynı zamanda Başkent Doğalgaz çatlağı ve bu grubun kazandığı elektrik dağıtım özelleştirmelerine ilişkin risk, bir başka kritik soru işaretini daha beraberinde getiriyor. Özelleştirme programı çerçevesinde yapılan toplam 6 milyar dolarlık özelleştirmede diğer taahhütlerin de yerine getirilememesi halinde bu durum, devlete de oldukça pahalıya patlayacak.

Özelleştirme İdaresi tarafından ilane edilen 2011 yılı programına göre bugüne kadar özelleştirme ihalesi tamamlanıp devredilen özelleştirme projelerinin toplam değeri 269 milyon dolar. İhalesi gerçekleşmiş olup da henüz sözleşme veya onay aşamasında olan özelleştirme projeleri ise 13.5 milyar doları buluyor. Yani 2011 için şu ana kadar teklif rakamı alınmış ve programa girmiş olan onaylı veya onaysız toplam özelleştirme tutarı 13.7 milyar dolara ulaşıyor.

ÖZELLEŞTİRME PROGRAMININ YARISI RİSK ALTINDA!

MMEKA ortaklığı tarafından en yüksek teklif verilerek ihalesi tamamlanan üç dev kuruluş için (Başkent Doğalgaz, Boğaziçi Elektrik Dağıtım ve AYEDAŞ) devletin 2011'de ödeneceğini hesapladığı toplam rakam ise 6 milyar 4 milyon dolar. Yani eğer MMEKA bu ihalelerde taahhüt ettiği tutarı Başkent Doğalgaz'da olduğu gibi ödeyemezse 2011 programının yüzde 44'ü tehlike altına girecek.

Özelleştirmeden elde edilen gelirler, hükümet tarafından yapılan 2011 bütçesinde harcama yeri bulunan kalemler olarak kabul ediliyor. Hükümet özelleştirme programını göz önüne alarak yıllık harcamalarını belirlerken, iptal edilen bu kadar büyük ölçekli özelleştirmeler bütçe dengelerinin de bir anda değişmesine neden olunabiliyor.

1.2 MİLYAR DOLARA NİYET, 93 MİLYON DOLARA KISMET

Peki bundan sonra ne olacak?

Özelleştirme İdaresi Başkan Vekili Ahmet Aksu, Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş'ye ait yüzde 80 oranındaki hissenin özelleştirmesi için, sonbaharda yeniden ihaleye çıkacaklarını bildirdi.

Aksu, ihalenin böyle sonuçlanmasına karşın her aşamada teminatları aldıklarını anımsatarak, 93 milyon dolarlık teminatı gelir kaydedeceklerini vurguladı. Bunun bugüne kadar alınan en yüksek teminat bedeli olduğunu tekrarladı.

ÖİB Başkan Vekili Aksu, İdare olarak ellerinden geleni yaptıklarını ve ihale bedelinin yatırılması için, ek süre de vererek son ana kadar beklediklerini söyledi.

Özelleştirme işlemlerinde bu tür durumların yaşanabildiğine işaret eden Aksu, ortaya çıkan gelişmeden sonra mevzuat hükümlerini yerine getirdiklerini vurguladı.

YENİ İHALE SONBAHARDA

Aksu, iptal sonrası yeniden hazırlık yapacaklarını, ihale dokümanlarını revize edeceklerini ve şartnameyi yeniden hazırlayacaklarını belirterek, ''Bu hazırlıkların ardından bilgi odası sürecini başlatacağız. Yatırımcılara dönük bilgilendirme toplantıları gerçekleştireceğiz. Yani ihale süreci yeniden başlamış olacak. Bu çerçevede, sonbaharda Başkent Doğalgaz'ın yüzde 80 hissesinin özelleştirilmesi için yeniden ihaleye çıkacağız'' diye konuştu.

BELEDİYE HİSSESİ NE OLACAK?

Başkent Doğalgaz'ın yüzde 80'lik hissesinin özelleştirme ihalesinin iptalinin ardından, gözler şirkette Büyükşehir Belediyesi'ne ait yüzde 20'lik hissenin özelleştirme sürecine çevrildi.

Geçtiğimiz ay nihai pazarlık görüşmesi gerçekleştirilen ihalede, Çukurova Grubu'na ait Çankaya Doğalgaz A.Ş 310 milyon dolarla en yüksek teklifi vermişti. Celal Sever'de 304 milyon dolarla ikinci en yüksek teklifin sahibi olmuştu.

Rekabet Kurulu, Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş'nin yüzde 20 hissesinin Çankaya Doğalgaz Dağıtım A.Ş ya da Celal Sever'e devrinin şirketin kontrol yapısında değişikliğe yol açmayacağını bildirmiş ve devir işleminin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında olmadığına karar vermişti.

BAKAN ŞİMŞEK: BÖYLE BİTMESİNİ İSTEMEZDİK

Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş'nin yüzde 80 oranındaki hissesinin özelleştirme ihalesinin iptaliyle ilgili olarak, ''Maalesef biz sürecin böyle bitmesini istemezdik, bu sene için süreci tekrar başlatmak lazım, biz tekrar ihaleye çıkacağız'' dedi.

Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Hasankeyf'te NTV kanalında katıldığı canlı yayında, Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş'nin yüzde 80 oranındaki hissesinin özelleştirme ihalesi için Özelleştirme İdaresi Başkanlığının (ÖİB) verdiği iptal kararını değerlendirdi.

Söz konusu özelleştirme ihalesi sürecinin geçen sene tamamlandığını hatırlatan Şimşek, o günden bu yana şirketin kendilerinden ek süre istediğini, gerekli ek sürelerin de şirkete verildiğini belirterek, şunları söyledi:

''Ek süreyi verirken Özelleştirme İdaresi Başkanlığı olarak ek teminat da aldık. Bu teminat yaklaşık olarak 93 milyon dolar. Buna aynı şekilde belediyenin de kendi yüzde 20'lik satış süreci beklendi. Orada da 30 milyon dolar civarında bir teminat var. Şimdi ikisini topladığınız zaman çok ciddi bir teminat var. Fakat bütün bunlara rağmen bu süre dün itibariyle doldu. Maalesef anladığım kadarıyla kredi bulamamışlar. Bizim iptalden başka seçeneğimiz yoktu.

ÖİB iptal etmiş, biz sürecin böyle bitmesini istemezdik. Biz sürecin başarıyla bitmesini isteriz. Fakat maalesef bu kadar uzun bir süre olmasına rağmen, bakın bugün mayısın başı, geçen senenin ortasından bu yana yani 8-9 aylık bir süreçten bahsediyorsunuz. Demek ki bunu toparlayamadılar. Şimdi bu sene içerisinde süreci tekrar başlatmak lazım, biz tekrar bir ihaleye çıkacağız. Ümit ediyorum ki tamamlanır.''