Emekli çalışanın primleri geri alınır mı?

EMEKLİLİK SIRASINDA ÇALIŞIRKEN ÖDENEN PRİMLER GERİ ALINABİLİR Mİ?

İki sene önce EYT'li olarak emekli oldum ve aynı iş yerinde çalışmaya devam ediyorum. Bir süre sonra kendi isteğimle ya da benim dışımda bir sebeple işten ayrılırsam, emekli olduğum tarihten işten ayrılma tarihine kadar olan SGK primlerini para olarak alabilir miyim?

EYT'li emekliler çalışsınlar ya da çalışmasınlar GSS primi ödemeyecekler ve hastanelerden SGK'lı olarak faydalanabilecekler diye biliyorum, doğru mudur? (Çağrı U.)

SORULARINIZ İÇİN: akivanc@haberturk.com

Emekli olarak çalışırken ödediğiniz primi toplu para olarak geri alamazsınız. Emekli olduktan sonra aynı iş yerinde çalışmaya devam edenler için yatırılan primler normal sosyal güvenlik primi değildir. Sosyal güvenlik destek primi (SGDP) olarak adlandırılır. Adında belirtildiği gibi sosyal güvenlik sistemini desteklemek amacıyla yapılan bir kesintidir.

Sosyal güvenlik destek priminin emekli aylığına da bir katkısı bulunmamaktadır. Emekli olarak çalışmakta iken kesilen primin tek faydası, olası bir iş kazası veya meslek hastalığında ortaya çıkar. İş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışma gücünü yüzde 10 ve daha fazla oranda kaybedenlere, iş göremezlik geliri bağlanır. Gelir tutarı iş göremezlik oranına göre belirlenir ve çalışma gücünde kayıp devam ettiği sürece ödenmeye devam edilir.

Emekliler EYT kapsamında olsun olmasın çalışsa da çalışmasa da genel sağlık sigortası (GSS) primi ödemezler. Emekli olan herkes Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) üzerinden ücretsiz sağlık hizmeti alır. Ödenen SGDP’nin emeklilere sağlık hizmeti ödenip ödenmesine bir etkisi olmaz.

SGK’YA MESLEK KODUNUN YANLIŞ BİLDİRİLMESİ HAKLI FESİH SEBEBİ MİDİR?

Hizmet sektöründe çalışmaktayım. Personel olarak başladığım kurumda, zamanla terfi alarak müdür oldum. Ancak müdür yardımcılığı yaptığım dönemde bu pozisyonun maaşını almama rağmen çalıştığım iş yeri benim meslek kodumu düz personel olarak göstermeye devam etmiş. Bunun yanı sıra maaş farkını almadan 1 yıldan fazla süre de müdürlük yapmıştım. Dolayısıyla bu gerekçelerle haklı fesih yaparak kıdem tazminatı alabilir miyim? (İbrahim K.)

Meslek kodunun SGK’ya doğru şekilde verilmesi, SGK’nın denetimleri açısından önemlidir. Çalışan açısından önemli olan ise SGK’ya bildirilen meslek kodunun ne olduğu değil, gerçek kazancın tam olarak bildirilip bildirilmediğidir.

Çalışırken aldığınız brüt kazancınız SGK’ya tam olarak bildirilmiş ise mesele yok. Kazancınız eksik bildirildi ise durum değişir.

İş Kanununun 24. maddesi, işveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya iş sözleşmesi şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse işçiye iş akdini derhal fesih hakkı tanıyor. Bu ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı kabul ediliyor.

İşçinin kazancının SGK’ya eksik bildirilmesi, gelecekte emekli aylığının düşük bağlanması sonucunu doğurur. Dolayısıyla bir anlamda ücreti eksik ödenmiş demektir. Bu durum işçi açısından haklı fesih sebebidir.

Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık gerekçesi ile iş akdini derhal fesih hakkının, bu çeşit davranışta bulunulduğunun öğrenildiği günden başlayarak 6 iş günü içinde kullanılması gerekir. Derhal fesih hakkı, her durumda fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz.

Özetleyecek olursak, işveren meslek kodunu SGK’ya yanlış bildirmekle birlikte brüt ücretinizi tam bildirmişse haklı fesih yapamazsınız.

İşveren brüt ücretinizi önce eksik bildirip daha sonra tam bildirmeye başlamışsa 6 günlük süre aşıldığı için derhal fesih hakkını kullanamazsınız. Ancak, işverenden eksik bildirilen kazancınızı düzeltmesi için yazılı talepte bulunduğunuz halde işveren düzeltmezse ihbar süresine dikkat ederek yine haklı fesih yapabilirsiniz. Haklı fesih yaparken gerekçenizi açık bir şekilde yazmalı ve kıdem tazminatınızı mutlaka talep etmelisiniz.

PRİM GÜNÜ EKSİK OLANLAR BORÇLANMA YAPABİLİR Mİ?

1993 girişliyim. EYT kapsamındayım ama 4226 günüm olduğu için emekli olamadım. Eksik primler için borçlanma yapabilir miyim? Kısmi emeklilikten faydalanabilir miyim? (Emrah G.)

Eksik prim günleri için erkekler askerlik, kadınlar doğum borçlanması yapabilir. Bunların dışında varsa yurt dışı borçlanması, memurların aylıksız izin süreleri, doktora öğrenimi veya tıpta uzmanlık öğrenim süreleri, avukatlık staj süreleri, hekimlerin fahri asistanlık süreleri için borçlanma yapmak mümkündür. Eksik günler için topluca borçlanma hakkı bulunmuyor.

İlk defa sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 tarihinde başlayanların SSK (4/a) statüsünde kısmi emeklilik hakkından yararlanabilmesi için 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim gününün yanı sıra kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı aranır. Bundan sonra hiç çalışmasanız bile 60 yaşını doldurduğunuz tarihte kısmi emeklilikten faydalanabilirsiniz.

DOĞUM İZNİ BİTMİŞ OLANLAR 24 HAFTALIK DOĞUM İZNİNDEN YARARLANABİLECEK Mİ?

18 Aralık 2025 tarihinde bir evlat sahibi olduk. Eşimin 16 haftalık doğum izni süresi doldu. Bebeğimizi güvenilir bir yere bırakabilecek durumda değiliz. Doğum izin sürelerindeki artıştan biz de yararlanabilecek miyiz? (Mustafa K.)

Doğum izninin 16 haftadan 24 haftaya çıkartılmasına ilişkin kanun teklifi TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonunda kabul edildi. Teklif genel kurulda görüşüldükten sonra yasalaşacak ve Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek. Bu haktan devlet memurları ile Türk Silahlı Kuvvetleri personeli ve İş Kanununa tabi çalışanlar yararlanacak.

Komisyon görüşmelerinin son gününde önerge ile önemli bir ekleme yapıldı. Buna göre, TBMM gündemindeki kanun teklifinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 16 haftalık doğum izni süresi dolup işe dönmüş ancak doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren 24 haftalık süreç henüz tamamlanmamış olanlara 8 haftalık ilave doğum izni verilecek.

Kanun teklifinin yasalaşıp Resmi Gazete’de yayımlanması iki haftayı bulabilir. Eşinizin 16 haftalık doğum izni süresi o tarihe kadar bitip çalışmaya başlasa bile 24 haftalık süre dolmamış olacağı için eşinize 8 hafta daha doğum izni verilecek.