'1915 bizi bağlamaz, 1923 bağlar'

SİBEL HÜRTAŞ/ GAZETE HABERTÜRK

Türkiye, Ermenilerin İncirlik Üssü için açtığı 100 milyon dolarlık davayı reddederken Ziraat ve Merkez Bankası “tazminat” tehdidine karşı davaya savunma gönderdi. Ortak savunmada, “Mallara 1915’te el konulduğu iddia ediliyor ama Türkiye Cumhuriyeti Devleti 1923’te kuruldu” denilerek, her iki bankanın da sorumlu olamayacağı belirtildi.

T ÜRKİYE’nin tanımadığı Ermenilerin İncirlik Üssü için açtığı mülk davasını Ziraat Bankası ile Merkez Bankası “olası tazminat mahkûmiyeti riski” nedeniyle tanıdı. İki banka California Mahkemesi’ne gönderdiği ortak savunmada, “Ermeni ailenin tehcire ilişkin olarak göndermede bulunduğu Osmanlı-Türk kanun ve kararlarının 1923 yılında kurulan Türkiye Cumhuriyeti ile bir bağlantısının kurulamayacağını” öne sürdü. Ermenilerin açtığı İncirlik Üssü davasında, savunma süresi 19 Eylül’de sona erdi. Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’nin “egemen bağışıklık” ilkesi kapsamında davayı tanımadığını açıkladı ancak Ziraat ve Merkez Bankası savunma gönderdi.

İNCİRLİK ÜSSÜ’NE DAVA

Osmanlı döneminde yaşayan Ermeni aile Dikran Efendi ile Kaline Hatun’un yakınları Amerika’da yaşayan Ermeni Alex Bakalian, Anais Harotunian ve Rita Mahdessian, Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Ziraat Bankası ve Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası hakkında dava açtı. Ermeni aile, Adana’da bulunan dört parça arazi ve evlerinin toplam büyüklüğü olan 496 dönüm topraklarına 1915 yılında el konulduğunu, mülklerinin aynı yıl Ziraat Bankası’na devredildiğini iddia etti. Aile, bu mülklerin 1923’te ise Merkez Bankası’na devredildiğini belirtti. Mülklerin üzerine şu an İncirlik Üssü’nün yapıldığını belirten Ermeni aile, arazi ve apartmanlarının bedelinin 63.9 milyon dolar olduğunu belirtti. Aile, arazinin bedelinin yanı sıra ABD ordusuna kiralandığını belirterek, şimdiye kadar elde edilen kira gelirlerinden pay ve 1915’ten işletilecek olan faizi ile birlikte Türkiye’nin 100 milyon dolar tazminat ödemesi için dava açtı.

SON TARİH 19 EYLÜL’DÜ

Davaya bakan California Federal Mahkemesi, gerekçeleri ciddi buldu ve tarafların savunmalarının alınmasına karar verdi. Savunma talebini mart ayında Türkiye’ye iletti, ancak Türkiye talebi reddetti. Mahkeme, 19 Eylül’e kadar süre verdi. Dışişleri Bakanlığı, savunma vermeyi reddetti. 19 Eylül’e kadar ABD’ye savunma göndermeyen Bakanlık, “Egemenliği uyarınca bir ülkeyi başka bir ülkenin yargılamamasını” düzenleyen egemen bağışıklık ilkesi kapsamında savunma verilmeyeceğini açıkladı. Amerika’da yürürlükte bulunan egemen bağışıklığa ilişkin yasa ise ABD mahkemelerinin bu ilkeye karşın başka ülkelerin davaya bakabileceğini savunuyor. California Mahkemesi de bu düzenleme uyarınca davayı kabul etti.