Demir cevherinin analizi için yerli referans malzeme üretildi

TEZCAN EKİZLER - Dokuz Eylül Üniversitesi Maden Mühendisliği Bölümünde görevli Prof. Dr. Sezai Şen ve doktor öğretim üyesi Fatih Turan, potansiyel demir madencilik sahalarındaki demir cevheri numunelerinin analizini yaparak demirin kalitesini, sahanın verimliliğini gösterecek yerli sertifikalı referans malzeme üretti.

Maden analizi yapılan laboratuvarlarda kullanılacak sertifikalı referans malzemeye (kimyasal bileşim, saflık veya fiziksel özellikler açısından yeterince karakterize edilmiş malzeme) "DEU CRM 1071" ismini veren bilim insanları, Türk Patent ve Marka Kurumundan "buluş" patenti aldı.

DEÜ Maden Mühendisliği Bölümü Cevher Hazırlama Ana Bilim Dalında görevli Fatih Turan, laboratuvar çalışmalarında yurt dışından yüksek ücretle getirilen sertifikalı referans malzemelerinin kullanılmasından yola çıkarak 5 yıl önce yerli sertifikalı referans malzeme için tez çalışması başlattı.

Danışman hocası Prof. Dr. Sezai Şen ile çalışmalar yürüten Turan, farklı demir madeni sahalarına giderek demir cevherleri topladı. Toplanan malzemeler laboratuvarda çeşitli işlemlerden geçirildi, homojen (her yerinde aynı özellik gösteren) hale getirildi. Cevherin kalitesini, bölgenin verimliliğini anlamak açısından önem taşıyan sertifikalı referans malzemeyi yerli olarak geliştiren Turan ve Şen, patent ile ürünü korumaya aldı.

Ürün, çeşitli maden analizi yapan laboratuvarlarda kullanılmaya başlandı.

- "Türkiye'de metalik cevherlerden üretilmiş ilk referans malzeme"

Doktor öğretim üyesi Fatih Turan, AA muhabirine, danışman hocası Prof. Dr. Şen ile Türkiye'de bir ilke imza attıklarını söyledi.

Yıllarca yurt dışından alınan referans malzemeyle analizler yaptıklarını anlatan Turan, "Türkiye'de metalik cevherlerden üretilmiş ilk referans malzeme. Doktora tez konumda başladı. Kimyasal analizlerde sertifikalı referans malzemeyi yurt dışından temin ederken zorluklarla karşılaşıyorduk. Bunu yerli cevherlerimizden üretme fikri aklımıza geldi. Bu, bir doktora tezine dönüştü." dedi.

Turan, son yıllarda madencilikte laboratuvar ve analiz sektörünün millileşmeye başladığını aktararak, "İsmi DEU CRM 1071. 1071'i özel seçtik. Türklerin Anadolu'ya giriş yılı. Onu çağrıştırsın diye böyle bir kod verdik." diye konuştu.

- "Maliyeti düşük"

Prof. Dr. Sezai Şen de maden şirketlerinin sahada araştırma yaparken aldıkları numunelerin, analiz laboratuvarlarında değerlendirildiğini kaydederek, şunları ifade etti:

"Kimyasal laboratuvarlara gelen malzemenin içerisindeki demir miktarını karşılaştırmak için bir referans malzemeye ihtiyaç duyuluyor. Bizim malzememizin içerisindeki demir miktarı, belirli bir belirsizlik değeriyle sabitlenmiş durumda. Dolayısıyla laboratuvar o malzemeyi alıyor, çözüyor. Onun içerisindeki demir miktarını bununla karşılaştırarak o malzemenin içinde ne kadar demir olduğunu firmalara söyleyebiliyor."

Sertifikalı referans malzemenin yurt dışından 800 dolara temin edilebildiğini, kendilerinin ise bu malzemeyi 100 dolara geliştirdiğini belirten Prof. Dr. Şen, "Yurt dışından gelen malzemeler bazı sorunlara sebep olabiliyor. Karşılaştırma yapılan referans malzeme örneğin Güney Afrika, Amerika ya da Avustralya orjinli oluyor. Tamamen farklı yapıdalar. Bu, yerli ve milli bir malzeme. Yerli cevherlerimizin analizinde kullanılacak. Temini Türkiye içerisinden yapılıyor. Gümrükleme, lojistik masrafları yok. İstenildiği anda ulaşılabilir. Ürünün bir yıldır ticarileşme işlemi başladı. Bizim için çok gurur verici bir olay." ifadesini kullandı.