38 yıldır gösterimde
Kerem Akça, kült sinema klasiği "The Rocky Horror Picture Show"un 38 senedir devam eden gösterimlerinden birindeydi (KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com)
1975’de vizyona girse de kısa sürede kaldırılan “The Rocky Horror Picture Show”, 1976’dan itibaren bir geceyarısı etkinliğine dönüştü. Bu kült gösterimler, New York, Londra ve daha nice yerde 35 yılı aşkın süredir, aktif katılım metotlarıyla devam ediyor. Ben de 2008’den sonra ikinci kez, 20 Eylül 2014’te bu kült bilimkurgu müzikalinin New York’taki geceyarısı seansına katıldım.(KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com)
Her kesimden insanın gösterimi ‘parti’ye çeviren coşkusu ve interaktif katılımına paralel olarak akan sahne canlandırma anlayışı anlatılmayacak, yaşanacak bir deneyim!
70’lerde geceyarısı geleneğinin ortasına düşen “The Rocky Horror Picture Show” (1975), B filmlerine, bilimkurgu ve korku sineması tarihine saygı duruşunda bulunmuştur. ‘Science Fiction Double Feature’ şarkısıyla açılan jeneriğinde “Uçan Dairelerin Esrarı”ndan (“The Day The Earth Stood Still”, 1951) “Yasak Gezegen”e (“Forbidden Planet”, 1956) uzanan sayısız referans bizi Avustralyalı Jim Sharman’ın uçarı beynine sokmaya yetmişti.
Film gişede başarısız olunca, ödül almasına karşın West End, Los Angeles ve Broadway’de kısa süre sahnelenebilen tiyatro müzikali ‘The Rocky Horror Show’ ile aynı kaderi paylaştı. Ama şimdi geriye bakınca, sinema versiyonu uzaylı istilası filmlerinin alternatif parodisi olarak anılabilecek tabanıyla coşkuyla kucaklanıyor. İmalı şarkılarıyla ise zihinlerde yer etmiş durumda.
ELGIN, KÜLT GÖSTERİMLERİN ÖNÜNÜ AÇTI
1970’de New York’un Chelsea bölgesinde yer alan ve erotik filmler gösteren sinema olarak bilinen 600 kişilik Elgin, “Köstebek”in (“El Topo”, 1970) geceyarısı gösterimiyle bir gelenek başlattı. “Yaşayan Ölülerin Gecesi”nden (“Night of the Living Dead”, 1968) “The Harder They Come”a (1972), “Hedefler”den (“Targets”, 1968) “Hilkat Garibeleri”ne (“Freaks”, 1932) kadar sayısız filme ev sahipliği yaptı.
Geleneğin başka mekanlara, Waverly, St. Marks ve Bijou sinemalarına yayılmasını sağladı. Ama önceleri filmlerin ikinci gösterimlerinin döndüğü Elgin, zamanla porno salonu halini alınca 1978’de kapatıldı. 1982’de Joyce Tiyatrosu adı altında dans gösterileri sahnelenen, 472 koltuklu bir salona dönüştü.
HER ŞEY 1976’DA WAVERLY SİNEMASI’NDA BAŞLADI
Geceyarısı geleneğiyle “Reefer Madness”ın (1936) ve “Pembe Flamingolar”ın (“Pink Flamingos”, 1972) gelir elde etmesi, Sharman’ın filminin yolunu açtı. Bu yaratıcı, farklı zevklere hitap eden ve karşıt kültürü hedefleyen kitsch (bayağılık estetiği) eser, zamanla her hafta sahnelenen bir şova, bir ritüele, bir kostümlü baloya dönüştü.
Transseksüel bilimkurgu rock müzikali, temelde ‘Transseksüel, Transilvanya’dan gelen travesti bir uzaylının, adıyla Dr. Frankenstein’ı andıran Dr. Frank-N-Furter ismini alıp çılgın bir bilim adamına dönüşmesini anlatıyordu. Hedef ise mükemmel erkeği, ‘rock’ ile ‘korku’nun ‘eşcinsel’ bir bedende buluştuğu ‘Rocky Horror’ı yaratmaktı. Camp dünya, çok işlevliydi.
Müzikal sahnelerinden eşya deposu gibi duran şato tasarımına, çıplak dolaşan karakterlerden suçbilimci anlatıcıya, Time Warp koreografisinden punk kültürünü yansıtan kıyafetlere kadar her şey kült olmaya elverişliydi. 1976’da New York’ta Waverly Sineması’nda başlayan gösterimler, seyircinin aktif katılımından destek aldı. 1979’da 230 salonda haftada iki kere düzenlenen bir kült etkinliğe dönüştü.
SEYİRCİ AKSESUARLARLA AKTİFLEŞİYOR
Bildiriler, malzemeler derken her sekansta aktif katılım sağlandı. Pirinç, gazete, konfeti, tuvalet kağıdı, fener, lastik eldiven ve gürültü çıkaran alet edevatla seyirci film deneyimiyle temas kurar hale getirildi. Hatta bunları bir çantaya koymak da öneriliyor.
Aslında bu şov, kült, camp gibi kavramların fikir babalarından biriydi. O zamanlar bir direniş, karşıt kültür yoluyla gelmişti. İnsanların kendilerini LGBT kimliğine yakın hissetmesi, eşcinsel özgürlük hareketlerinin devreye girdiği dönemde bir varoluş arayışı getiriyordu.
ALTI SENEDE İKİNCİ KEZ KATILDIM
Ancak zamanla her türlü kitlenin kültü oldu “The Rocky Horror Picture Show” (1975). Zaten 2003’ten bu yana sahnelendiği Clearview Chelsea Sinemaları (şimdilerde adı Bow Tie Chelsea Sinemaları), geceyarısı filmlerinin mekanına dönüşen Elgin’e yakın.
Açıkçası ben de filmi DVD’den defalarca kez izlemiş, kalp atışları hızlanan ve şarkılara eşlik eden bir hayran olarak 2008’den sonra ikinci kez ‘Rocky Horror’ gösterimine katıldım. Böylece sekansların ayrı bir ekip tarafından paralel olarak canlı canlı sahnelenmesi heyecanını da yeniden yaşadım.
GECE KULÜBÜ ATMOSFERİ
Cuma ve Cumartesi geceleri saat 12’de salon hıncahınç doluyor. İlk olarak sıraya giren Rocky Horror fanatiklerinin yaşına bakılıyor. 17 yaşının altındakiler giremiyor. Ardından salonun önünde sıra oluşturanlar bir gece eğlencesine geldiğinin farkında. Chelsea Sinemaları’nın 300 kişiyi aşkın kapasiteye sahip salonuna girince bir partide, bir gece kulübünde hissediyorsunuz kendinizi.
İLK ETKİNLİK ORGAZM TAKLİDİ
Öncelikle dans platformunun ışıklarının açılması, ardından müziğin volümünün yükselmesiyle sahneye fırlayan insanlar derken, asistanı tarafından bağırarak çağrılan sunucu Eric Garment’ın uçarılığıyla yüzleşiyorsunuz. Rocky Horror kültünün diline göre konuşan Eric, aslında meselenin adını koyuyor.
Seyircinin arasından ‘virgin’ (bakire) olanları, yani şovu ilk kez deneyimleyenleri orgazm taklidi yarışması için perdenin önüne alıyor. 10-20 kişilik bir grup sahneye çıkıyor ve kendini deniyor. Bunu takiben ya alkışla uğurlanıyor ya da rezil oluyor.
DİLEYENE HATIRALIK EŞYALAR
Aslında 2008’de izlediğim şovda bu ilk eylemin devamında t-shirt ve dövme satışı sahnede yapılıyordu. Zira benim de o zaman satın aldığım bir ‘The Rocky Horror NYC Cast’ (‘Rocky Horror New York Oyuncuları’) t-shirt’üm var. 2014’te 20 Eylül Cumartesi katıldığım gösterimde artık hediyelik eşyalar dışarıya alınmış. İsteyen gösterimden önce alışverişini yapabiliyor. Oyuncuların gönüllü olduğu ise daha belirgin hale gelmiş.
HER SAHNE TEK TEK CANLANDIRILIYOR
Bu parantezi kapatıp esas akışa dönersek, orgazm taklidi yarışmasının ardından film start alıyor. Böylece şov ya da sahnedekilere eşlik etme başlıyor, her sekans tek tek sahneleniyor. Ben ise yine salonun en arka köşesinde oturup gözlemci konumumu koruyorum.
Açıkçası her sahne tek tek, yapay setler eşliğinde, kitsch kostümlerle ve doğaçlamayı abartan bir yaklaşımla yorumlanıyor. Araya bildiriler ve aksesuarlar girerken, seyirciden alınan tepki eğlencenin boyutunu belli ediyor.
BEŞ SENELİK ORGANİZATÖR, DOKUZ SENELİK EKİP ÜYESİ
Rocky Horror New York Oyuncuları’nın organizatörü Tom Amici ile kısa söyleşimde de aslında bu kült işlevini süsleyen şeyler söyledi. ‘Susan Sarandon, bizi birkaç sene önce Halloween gecesinde Spin New York adlı restoran/barına konuk etti. Hatta sonrasında da ekiple bir fotoğraf çektirerek, Rocky Horror gerçeğinden hoşnutsuz olmadığını ispatladı’ lafı manidar.
Kafamıza takılan ‘eskiden bir karşıt kültür eğlencesi değil miydi?’ sorusunu da, ‘zamanla halkın eğlencesine dönüştü, karşıt kültür, genel kültür fark etmeksizin her türlü kitleyi içine alabiliyor’ cümlesiyle cevaplıyor. Zaten benim gözlemim de bir geceyarısı şenliğine, partiye evrildiği, gece kulübü olmasına ramak kaldığı yolundaydı.
Amici’nin sinema aşkının yanında 2005’te kast üyesi, 2009’da organizatör olduğunu ve şovda her türlü rolde yer aldığını öğreniyoruz. Off-Off Broadway oyunlarında da çalıştığı saklamayarak ‘sürekli kötü filmlerle uğraşacak değilim’ demeyi ihmal etmiyor kendisi. Ayrıca esasen video post-prodüksiyon şirketinde çalışıp, geçimini oradan sağlıyor.
HER SENE BİR KONGRE DÜZENLENİYOR
Aslında Sal Piro’nun kurduğu Rocky Horror Fan Club’ın organizasyonuyla planlı eğlencenin 35 senedir devam ettiği, 1976’dan bu yana New York’ta ve nice yerde verilen kuralları uyguladığını öğreniyoruz… Amici’nin ‘Her sene bir kongre düzenleniyor. Bu, Star Wars kongrelerinden farksız. Rocky Horror etkinlikleri takip ediliyor’ demesi bir planın varlığına dikkat çekti. Bu çağda bu kadar uğraş akıllara durgunluk veriyor.
Ama kült gösterimin konseptini düşününce 1 Nisan, Cadılar Bayramı günleri için yapılan özel etkinlikler şaşırtıcı gelmiyor. Perdenin önünde kurulan sette tiyatro eğitimli isimlerin karakterleri canlandırması bir ‘canlılık’ anlamına geliyor. Şarkı söylemek, perdeyle kurulan bağın önüne geçiyor. Fox, “The Rocky Horror Picture Show”un 40 sene boyunca gelir elde edeceğini düşünmemiştir. Ama bu ‘özel’ uygulamayla gişede 100 milyon doları geçtiği ortada.