Redford mu, Ejiofor mu, McConaughey mi?
Kerem Akça, 86. Oscar Ödülleri'nin 'En İyi Erkek Oyuncu' dalını değerlendirdi.
KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com
2 Mart 2014’te sahiplerini bulacak, 16 Ocak 2014’te adayları açıklanacak 86. Akademi Ödülleri öncesi ‘En İyi Erkek Oyuncu’ dalında, iki veya üç ismin arasında geçecek bir yarış olacak gibi. 77 yaşındaki tecrübe abidesi Robert Redford mu, Amerikan halkının tamamını hüzne boğan 36 yaşındaki Chiwetel Ejiofor mu, yoksa fiziksel dönüşüm geçiren 44 yaşındaki Matthew McConaughey mi? Bana kalırsa an itibarıyla, kazanırsa bu dalda en yaşlı ödül alan isim olacak Redford az farkla önde… Ama bu kategoride rekabete girmek ya da zafer kazanmak için nasıl yollardan geçmek gerekiyor? İşte bunun sırları ve bu yılki adaylığın reçetesi…
Oscar sürecinde bu hafta New York Film Eleştirmenleri Birliği ve Ulusal Film Eleştirmenleri Birliği (National Board of Review) kazananlarını açıklayacak. Ayrıca Gotham Ödülleri de bir törenle sahiplerini bulacak. Önümüzdeki hafta ise Oyuncular Birliği Ödülleri ve Altın Küre Ödülleri’nin adayları belli olacak. Ben de ödüllerin verilmeye başlanacağı kritik süreç öncesi 38. Toronto Film Festivali’nden itibaren yaptığım değerlendirmelerde ‘En İyi Erkek Oyuncu’ kategorisi ile oyuncu dallarını noktalıyorum. Aslında Eylül ayından itibaren Ejiofor, Redford, McConaughey ve Dern’ün öne çıktığını söylediğim yarışta çok fazla bir oynama olmadı. Ama Tom Hanks’in iyiden iyiye ‘nefes nefese bir rakip’ konumuna yerleşip Forest Whitaker’ı ekarte etmesi sanki tek değişim ivmesi anlamına geliyor.
En yaşlı ödül alan isim Henry Fonda, en genç ödül alan isim Adrien Brody
Bir geriye dönüp bakarsak ‘En İyi Erkek Oyuncu’ dalı da diğer oyuncu kategorilerinden çok farklı değil. Benzer özelliklere sahip olmak genelde galibiyet veya adaylık getiriyor. Bu sene de zaten tecrübeli veya tecrübesiz isimler bu doğrultuda sıralanmış durumda. Olmazsa olmazlar da zafere ulaşacak gibi.
En yaşlı ödül alan ismin 76’sındaki Henry Fonda olduğu alan, 29 yaşındaki Adrien Brody’ye ödüle ulaşan en genç aktör istatistiğini yüklemiş durumda. 35 yaş altında 10 kazanan var iken 23 yaş altında ve 75 yaş üstünde sadece iki adaylık çıkmış. Bu da ortaya koyuyor ki yaş aralığı daha ziyade 35-57 yaş arasına ulaşıyor. 60 yaş üzerinde de sadece yedi galip vermiş bir kategoriden söz ediyoruz.
Markalaşmış erkek star arayışı ve yaş aralıkları
Uzun lafın kısası Hollywood’un senelerdir adından söz ettiren ‘markalaşmış ve yetenekli erkek star’ ibaresine yakışmak değerli. Dustin Hoffman, Tom Hanks, Jack Nicholson, Marlon Brando, Paul Newman, Gary Cooper, Spencer Tracy gibi isimlerin en fazla adaylığa ulaşması da normal. Ama Daniel Day-Lewis’in beş adaylıkta üç ödül çıkarması, Laurence Olivier ve Peter O’Toole’un sırasıyla dokuz ve sekiz adaylık alması da bir ‘İngiliz’ kontenjanı anlamına geliyor.
Adaylıklarda genelde İngiliz veya Amerikalı ama bir şekilde beyaz ten öne çıkıyor. Ama Jean Dujardin, Roberto Benigni gibi pazarlama gücüyle kazanılan garip galibiyetler dikkatlerden kaçmıyor. Özellikle ‘drama’ kategorisinde olmak, komedinin dışına çıkmak burada önemli. Jim Carrey’nin “Truman Show” (“The Truman Show”, 1998) ile devre dışı kaldığı sene halen unutulmadı. Bazı konuşmalarla veya kariyerle antipati toplamak, bir anlamda ‘idam edilme’yi aktif hale getirebiliyor. 27-69 yaş arasına adaylık, 35-57 yaş arasına ödül için bir aralık koyabiliriz.
Eğer bu istatistiklere uyduktan sonra tarihi bir kimlik üstlenip, makyajı abartırsanız, fiziksel dönüşüm yaşarsanız ve zorluk derecesi yüksek bir rolün altından kalkarsanız adaylar arasına girmeniz kolaylaşır. Elbette psikolojik sorunlarla cebelleşmek, alkolik, felçli veya eşcinsel olmak değerli gözükürken, zamanı gelene ödül vermek daha bir ‘garantileme’ anlamına geliyor. Saygı duyulan bir oyuncu iseniz (misal George Clooney) bu kadar uğraşmanıza da gerek kalmayabilir. Tom Hanks’in makyajla dönüşüm geçirdiği iki rolle Oscar’a uzanmasının ardından kendi mizacıyla adaylıklara ulaştığı da biliniyor.
Redford rolünün zorluğu, Ejiofor duygusallık yaratma potansiyeliyle öne çıkıyor
Bu sene AIDS’e yakalanan bir adamı canlandıran Matthew McConaughey, Afro-Amerikalı bir 19. yüzyıl irade hikayesi mensubu Ejiofor ile yalnız başına bütün filmi götüren Robert Redford en öne çıkan isimler. Redford'un "Sona Doğru”da (“All is Lost”, 2013) hem cesaret, hem muhafazakar taban katkısıyla sevilmesi net gibi. Oradaki zorluk derecesi yüksek performans da tatmin edecektir. Filmin fazla konuşulmaması Oscar için risk. Ama burada da ‘oyuncu filmi götürüyor’ tanımı, Akademi adına çok önemli bir kıstas. Kazanırsa en yaşlı ödül alan isim olacak kendisi.
Bu sebeple Ejiofor’un kendi evinde ikamet eden kemancı Solomon Northup’taki duygusallık yaratan, mimik inceliği içeren yüz ifadeleri performans açısından çok yukarıya çıkmıyor. Ama ağlatması da filmi her izleyen seyircinin önüne gelen ‘etkileyici bir surat’ anlamına geliyor. Amerikan İç Savaşı arifesinden çok da bilinmeyen bir siyah-beyaz çatışmasını anlatmak da ayrı bir ‘iç burkma’ anlamına geliyor. Denzel Washington, Jamie Foxx ve Forest Whitaker’e benzer bir tablo oluşur mu bilinmez. Ama Ejiofor, Foxx’un Oscar aldığı seneyle aynı yaşta (36). Şu anda Ejiofor’un daha ziyade halk beğenisiyle öne çıkması da bir gösterge. Yılın yükselen Afro-Amerikan tabanı adına değerli.
McConaughey, üçüncü sırada fırsat kolluyor
McConaughey’nin artık 44 yaşında olması önemli. Yükselen, kaliteli rollerde yol alan kimliğine eklenen ‘makyaj’ ve ‘fiziksel değişim’ onun ‘zirveye oynar’ cümlesiyle anılmasını sağlıyor. Kendinden çıkması ve gerçek bir karakteri canlandırması oyuncuyu yarışa doğrudan sokuyor. ‘Vay be nasıl da dönüşüm geçirmiş!’ tepkisini kovalıyor. Ama burada Roadside Attractions, Fox Searchlight ile Focus arasındaki yarıştan ne çıkar bilemeyiz. Son düzlükteki ivmeler de önemli.
Ama McConaughey şimdilik bir adım geride. Bana kalırsa Redford ile Ejiofor son düzlükte daha iddialı. Redford, Paul Newman’ın ve Henry Fonda’nın, oyuncu Oscar’ına ulaşmadan Onur Ödülü aldıktan sonra bu dalda yaşadığı zaferlerin bir benzerine göz dikmiş durumda. Böylece ödül sayısını üçe çıkarıp En İyi Yönetmen heykelciğinin yamacına ‘En İyi Erkek Oyuncu’yu da koyabilir.
Tom Hanks ve Bruce Dern’ın adaylık şansları çok yüksek
Bunların arkasına bir çırpıda iki Oscar’lı, bu dalın gediklisi Tom Hanks’i ve elbette 77 yaşındaki Bruce Dern’ü yazabiliriz. “Kaptan Phillips” (“Captain Phillips”, 2013) ve “Nebraska” (2013) gibi çok beğenilen festival çıkışlı iki filmin bu duygusal iki figürü unutulmaz gibi. Özellikle Hanks, beyaz Amerikalı duruşunda ağlatıp Somalilileri kucaklanmasıyla akıllardan çıkamayacak. Amerikan bilincine hitap edip ‘liberal dostluk çağrısı’ yapan son sahne halen unutulmadı.
Daha önce sadece ‘En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu’ adaylığı sevinci yaşayan Dern ise zamanı geldi diye başını içeriye sokacaktır. Bu eğilim yaş 70’in üstüne çıkınca yardımcı dallarda geçerli olsa da burada bir istisna görebiliyoruz. Dern eğer bu başarıya ulaşırsa bu kategoride en yaşlı aday olan ikinci oyuncu olacak. Redford’u da gün farkıyla altına alacak. Ama bunu hedeflerken ‘ödül’ için şansı yok. Hatta bu dalda eğer biri devrilirse kuşkusuz o Dern olur.
Bu isimleri kimler zorlayabilir?
İlk başlarda “Son Durak”ın (“Fruitvale Station”, 2013) 26 yaşındaki oyuncusu Michael B. Jordan’ının ismi fazlasıyla geçiyordu. Ama şöyle bir istatistiklere bakınca o yaşta Orson Welles, James Dean, Heath Ledger gibi daha büyük isimler aday olmuş gibi. Zaten biraz çaylak olarak görülmesi siyahi oyuncuyu dışarıda bıraktı. Ejiofor öne çıkarken, Forest Whitaker da ikide iki yapmaktan ziyade adaylık almayı kovalıyor.
“Lee Daniels’ The Butler”ın düşen ivmesine karşın TWC’nin katkısıyla Dern’in en yakın rakibi o. Her zaman şansı olan DiCaprio’yu onların arkasına yazabiliriz. Ama o da “The Wolf of Wall Street”in ‘komedi’ alanına yakın görülmesiyle ivme kaybetti. Daha ziyade ‘Komedi/Müzikalde En İyi Erkek Oyuncu’ dalında olası bir Altın Küre Ödülü’nü veya çok sevildiği Oyuncular Birliği Ödülleri’nde bir adaylığı kovalayacak gibi. “Mandela: Özgürlüğe Giden Uzun Yol” (“Mandela: Long Way to Freedom”, 2013) Idris Elba’sı ile “Prisoners”ın Hugh Jackman’ı da unutulmamalı. Akademi ticari filmlerden zor rollere sıçrayan ve 40 yaşının altına düşmeden ‘makyaj’lı hale gelip fiziksel güzelliğinden vazgeçen tanınmış suratları sever.
En yaşlı ödül alan erkek oyuncu ibaresi Redford’a yakışır
Bana kalırsa “Out of the Furnace”dan ziyade “American Hustle”daki kendinden çıktığı rolüyle dikkat çeken Christian Bale ne kadar bu dal için uygun görülüyor bilinmez. Ama özellikle Oscar Isaac (“Sen Şarkılarını Söyle”) ile Mark Wahlberg’in (“Lone Survivor”) yanında onun sürpriz şansını göz ardı edemeyiz. Akademi’nin pek tutmadığı Joaquin Phoenix, dramaya sıçrayan komedi kimlikli Ben Stiller ve Ralph Fiennes diğer olasılıklar…
Redford bu kategoride Ejiofor ve McConaughey ile dövüşecek. İki çaylak ismin arasından nereye kadar yükselebilecek? Aslında tartışmalı gibi. Ama “Sona Doğru”nun zorluk derecesi yüksek durumu, oyuncu filmi hali onu yukarıya taşıyacak diye düşünmekteyim. En yaşlı ödül alan oyuncu unvanı da Redford’a yakışır. Deneyimli oyuncunun Oscar tarihinde geriye bakınca ‘hak ediyordu’ ve ‘zamanı gelmişti’ denecek bir albenisi var.
Kerem Akça’ya göre 86. Oscar Ödülleri’nde ‘En İyi Erkek Oyuncu’ yarışının tablosu:
1-Robert Redford (Sona Doğru)
2-Chiewetel Ejiofor (12 Years a Slave)
3-Matthew McConaughey (Dallas Buyers Club)
4-Tom Hanks (Kaptan Phillips)
5-Bruce Dern (Nebraska)
6-Forest Whitaker (Lee Daniels’ The Butler) (esas rekabetçi)
7-Leonardo DiCaprio (The Wolf of Wall Street) (esas rekabetçi)
8-Hugh Jackman (Prisoners) (karanlık at)
9-Idris Elba (Mandela: Özgürlüğe Giden Uzun Yol) (karanlık at)
10-Michael B. Jordan (Son Durak) (karanlık at)
11-Christian Bale (American Hustle / Out of the Furnace) (uzak ihtimal)
12-Oscar Isaac (Sen Şarkılarını Söyle) (uzak ihtimal)
13-Joaquin Phoenix (Her) (uzak ihtimal)
14-Mark Wahlberg (Lone Survivor) (uzak ihtimal)
15-Ralph Fiennes (The Invisible Woman) (uzak ihtimal)