AB uzmanları ne diyor?

Avrupa Birliği'nin getirdiği demokratik ortam, bölünmeyi kolaylaştırıyor mu?

Giriş: 16 Ekim 2012 - 08:20 Güncelleme: 16 Ekim 2012 - 12:34

Google’da haber kaynağınızı Habertürk olarak seçmek için tıklayın

New York Times Gazetesi'nde yayınlanan bir makalede; Avrupa Birliği'nin üye ülkelerdeki bağımsızlık hareketlerini kolaylaştırıp teşvik ettiği öne sürüldü. Makalede, Katalonya Parlamentosu'nda bağımsızlık yolunda Katalan halkının kendi geleceğine karar vermesini sağlayacak bir referanduma gidilebilmesi için adım atması yetkisi vermesi nedeniyle uzman görüşlerinin de yer aldığı bir analiz yapılıyor. Makalede, AB üyesi ülkelerde yoksul komşularını finanse etmek zorunda zengin bölgelerden gelen bağımsızlık çağrılarının hızlandığı ifade ediliyor. Peki Katolonya ya da İskoçya'daki bağımsızlık istemleri nedeniyle "AB'nin getirdiği demokratik ortam, ülkelerin bölünme taleplerini arttırıyor olabilir mi?" Bu soruyu Türkiye'deki önde gelen AB uzmanlarına sorduk. Kimi New York Times'taki bu yorumun 'ciddiye alınır bir yanı' olmadığını söylerken, kimileri de demokratik yapının bölünmeyi değil tam aksine oluşturduğu özgürlükçü ortam nedeniyle ayrılıkçı fikirleri ortadan kaldırdığını savunuyor.

Katalonya referanduma gideceğiz diye tutturdu. Hukuki olarak o reafandumun sonucu ne çıkarsa çıksın Katalonya zor ayrılır. Çünkü 1978 Anayasası onu engelliyor. Yani havanda su dövüyorlar. Katalanlar 'Biz çok fazla vergi veriyoruz' diyorlar. Buna karşılık 'Öyle bir şey yok' diyenler de var. Orada gerekçeleri de kendilerine yontma durumu var. İskoçya'da benzer bir gidişat var. Onlar da son tahlilde ayrılamaz İngiletere'den. Çünkü bu devlet kurmak, şaka değil. Devlet kurdun mu ayrı bir ordu, diplomasi olacak. Dünyanın en pahalı şeyleri. Bu yeni devletler bu masrafların altına giremezler. Kargaşa, ekonomiden kaynaklanıyor. Bunlardan yola çıkarak AB'nin bölünmeyi getirdiği şeklindeki bir iddia bence tamamen bir tutarlı bir tarafı olmayan bir laf. Zira 1950'den beri AB'de böyle bir şey olmadı. Aksine "Ulus devletler Avrupasından giderek 'Bölgeler Avrupasına" gidişat var. 'Çok fazla demokrasi var, dolayısıyla demokrasiyi sonuna kadar kullanalım' şeklindeki bir yorum, bu çok abartılı ve spekülatif bir gözlem bence. Siyaset bilimiyle alakası olmayan... Ciddiye alınacak bir şey değil."

Bu yeni bir tartışma konusu değil. Son 6-7 yılda özellikle belçika'daki durumla ilgili olarak hem Avrupa'da hem de Türkiye'de gündeme geldi. Bu son yazıda Türkiye'ye atfen bir yorum olmadığı halde buradan Türkiye'ye bir takım çıkarımlarda bulunmak buluttan nem kapmaktır. Türkiye'deki demokratikleşme süreci olumlu yönde geliştiği sürece toplumda devlete bağlılığı artırır, hatta 'hakkımızı alamadığımızdan dolayı ayrılıkçıyız' diyen varsa da onun elini zayıflatır. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yaşayanları birbirine bağlı kılan en önemli unsur; ortak tarihimiz ve geçmişte yaşadığımız ortak sorunlardır. Bunun en güzel örneği de Kurtuluş Savaşı'dır. AB entegrasyonu bir barış projesidir. Öncelikle kendi içinde yaşamış olduğu sorunları halletmeye yönelik bir iç barış projesidir. Çünkü Avrupa'da etnik farklılığa dayalı veya din içindeki mezhep farklılığna bağlı uzun yıllar kanlı savaşlar olmuş. Demokratik hakların gelişmesi ayrılıkçılığı körüklediği anlamına gelmez.

"Avrupa Birliği'nin İşleyişi Antlaşması'nın 167. maddesine göre, üye devletler farklı ülkelerdeki kültürel altyapıları ve etnik kimlikleri olabildiği ölçüde korurlar ve yaşamalarını sağlarlar. Buradan hareket etmek lazım. Demek ki bu AB'nin bir politikası. Bölgesel farklılıkları da kültürel miras olarak kabul ediyor. Kendi mevzuatı bu. Bu birliğe katılacak olan ülkeler açısından da AB'nin bu politikası geçerli. Türkiye, Hırvatistan açısından da bunlar geçerli. Farklı farklı ulusal kimlikler ve farklı etnik yapılar var. AB bunların asla kaybolmamasına yol açacak uygulamaları gündeme getiriyor ve varlığını sürdürmeleri gerektiğine inanıyor. Bu yönde atılacak adımları kimi bölücülük, kimi kopmalar, kimi de yöresel bağımsızlık hareketi olarak değerlendirebilir. Benim yorumum, eğer buna benzer yaklaşım varsa bu aslında AB kimliğini bilmemekten ileri gelen yorumdur. Bu maddeyi bilmiş olsa bunun çok evvelden yaşama geçirilmiş bir politika olduğunu bilmesi lazım. Bence AB'nin getirdiği demokratik ortam, bölünme taleplerini arttırmıyor, bu AB'nin ileriye dönük uygulamak zorunda olduğu bir yaklaşım biçimidir. Oradaki kimliklere sahip çıkacak. Kimliklerin sürekliliğini sağlayacaktır. Bunu ne şekilde yorumlarsanız yorumlayın AB'nin yaratacağı mozaik içinde tüm bu farklı kimlikler yerini alacak, bu bir kopma değildir. Bir varlığın tespitidir."

"Demokratik ortam herkesin görüşlerini dile getirdiği bir şeydir. Özgürlükten bölünme çıkması ile doğrudan bir ilişki yok. AB'den dolayı bir ayrılık ya da birleşme olmaz. Demokrasi, ayrılmaya niyeti varsa teşvik eder. Ama demokrasi ayrılmaya niyeti olmayan toplumları birbirinden ayıramaz. Demokraside bütün görüşler daha rahat ifade edildiği için ayrılma niyetleri varsa bunu daha rahat savunabilmelerine yol açar. Ama demokrasi her yerde buna imkan sağlamıyor, zaten bölünme eğilimi olan toplumlarda söz konusu olur. Ayrılmayı isteyen kesimlerin o ayrılık taleplerinin daha rahat dile getirdikleri bir ortam demokrasi. Bunları daha rahat dile getiriyorlar diye bölünmeleri gerekmiyor. Demokratik toplumlarda kendi kendini yönetme arzusu azalır, o kadar rahattır çünkü."

"AB'de çok kültürlülüğün iflas ettiği çok uzun zamandır tartışılan bir konu. Merkel gibi politikacılar ya da Allain Tourai gibi düşünürler çok kültürlülüğün iflas ettiğini söylüyor ve bunun yerine ortak paydaların geliştirilmesi gerektiğini dile getiriyorlardı. Çok kültürlülüğün toplumları birbirinden ayırdığını ve yalıtılmış ayrı dünyalar yarattığını söylüyorlardı. Özgürlükçüğün varabileceği en uç nokta çok kültürlülüktü. İspanya ya da İskoçya örneğine bakıldığında ekonomik sorunların bu soruna yol açtığını düşünüyorum. AB ağır bir bunalımın altında. İnsanlar kavga edecek mevzu arıyorlar. İspanya örneği, sorunun özgürlükte değil yoksullukta olduğunu gösteriyor."