89 bin borçlu cezaevine girdi

ŞÜKRAN ÖZÇAKMAK / AHT

Son 4 yılda "Borcumu ödeyeceğim" diye taahhütte bulunmasına rağmen, sözünde durmayan 1 milyon 20 bin kişiye dava açıldı. 525 bin kişi bu nedenle mahkum oldu, 89 bin borçlu cezaevine girdi. Adalet Bakanı Sadullah Ergin'in açıkladığı bu veriler, icra davalarının ve bu konuda mağdur olanların sayısının çığ gibi arttığını da ortaya koydu. İcraların artmasının nedenleri bankalar mı yoksa vatandaşın hesapsız harcamaları mı... Hukukçulara, ekonomistlere sorduk.

'Müşteri ceza yasasıyla tehdit edilemez '

Eski Milletvekili- Senarist-Yazar Yılmaz KARAKOYUNLU:

Vatandaş, kart yerine parayla alışveriş yaparsa kendisini sınırlar. Hükümet, herkesin alışverişini kontrol edecek bir hukuk düzeni getiremez ancak onu dizginleyecek mekanizmaları iyi işletir. Kredi kartını vadesinde ödemeyen vatandaşa birkaç gün müsamaha süresi tanırsınız, ödeme yapamıyorsa kartını dondurursunuz. Bunun sorumluluğu bankaya ait olmalı. Banka, vatandaşın ödemelerini takip edip zamanında kartı iptal etmelidir. Banka o kartı zamanında iptal etmezse, o tarihten sonra o karttan yapılan alışverişten ötürü müşteriyi de ceza yasasıyla tehdit edemezsiniz.

'Büyüme üretime dayalı değil'

Ekonomi yazarı Prof. Dr. Güngör URAS:

Eskiden beri gelir dağılımında bozukluk vardı. Ama bu ekonomik sorunlar, alt gelir guruplarındaki insanların daha fazla etkilenmesine neden oldu. Ekonomik dalgalanmalardan alt guruplar daha fazla etkilendi çünkü ekonomi, üretime dayalı değil. Üretim yok. Üretimden çok, ithalata dayalı ve hizmet sektöründe büyüme var. Sorun bunlardan kaynaklanıyor. Üretime dayalı ekonomik büyüme, alt gelir grubunu da olumlu etkiler.

'Farkında olmayan da var, meslek haline getiren de'

İcra İflas Hukuku Uzmanı Avukatı Kemal DÜNDAR:

İcralık olan bir borçtan dolayı başlatılan haciz işlemini durdurma yollarından biri de borçlunun taahhütte bulunmasıdır. Borçlu kişi, borcunu ana para, faiz ve avukatlık ücreti dahil olmak üzere bir tarih belirterek ödeyeceğini taahhüt ediyor. Bir anlaşma yapılarak haciz yapılmıyor. Ancak son yıllarda taahhüt edip ödemeyenlerin sayısında bir artış var. Her borçlunun kendine göre nedeni var. Kimisi taahhütte bulunup da borcunu ödemediği takdirde cezaevine gireceğini bilmiyor. Fırsatçılık yapmak isteyenler de var. Kimisi de bunu meslek haline getiriyor. Birkaç ay zaman kazanıp kaçmaya çılışıyorlar veya ödeme yapmayıp cezaevine girmeyi göze alıyorlar.

'Bankalar da sorumluluk altına girsin'

Ankara Sanayi Odası Başkanı Nurettin Özdebir:

Çek, adi kağıt oldu, ödenmez oldu. Çekte ödeme ahlakı ciddi sorun. Hapis cezası kalkınca iyice ödenmez hale geldi. Ahlaki deformasyon var. Bankalar da artık çek yaprağı verirken daha duyarlı olsunlar. Küçük bir kredi istersin bin dereden su getirirken, ancak çek defteri isteyince tık diye çıkarıp veriyorlar. Her bir sayfasına da 10 bin TL yazabiliyorsun. Bankalar çek verme işini sıkı tutsun. Bankalar da bu mesuliyet altına girsin. Hep kamuoyunda hapis cezasının kalkmasını biz istedik gibi yansıyor ama hapis cezasının kalkmasını biz istemedik. Kim istedi bilmiyoruz.

'Lüks yaşama ve harcama isteği en büyük neden'

Avukat Sema KILIÇ:

Sayın Adalet Bakanı'nın bahsettiği davalar, icra takibine başlanmış olan borçlarla ilgilidir. Borçlular belirli bir tarih vermek suretiyle borçlarını ödeyeceklerini resmi olarak icra dosyasına beyan etmiş ve ödeme yapmamışlarsa haklarında taahhütü ihlal sebebiyle icra ceza davası açılmaktadır. İcra dosyalarındaki artış ve icraya başlanmış olupta taahhüt edilmemesine rağmen ödenmeyen dosyalardaki artışın bence iki sebebi var. Birincisi; bankacılık sisteminin kredi vermeyi çok kolaylaştırmış olması ve kapitalist sermayenin cazip olan temerrüd faizinden yararlanma isteği, ikincisi ise, insanların gelir ve gider değerlerini gözetmeksizin lüks yaşama ve harcama isteğidir. Bu iki nokta göz önünde bulundurulmalıdır."

'Bütçesini aşan vatandaş ile araştırma yapmayan bankalar sorumlu'

Avukat Görkem ŞİMŞEK:

Ülkemizde kişiler aleyhine açılan icra takiplerindeki artışın önemli sebeplerinden biri bankaların, kişilerin maddi durumları konusunda yeterli araştırmayı yapmadan kolaylıkla müşterilerine kredi kartı tahsis etmesidir. Son dönemlerde ihtiyaç kredilerinde kişilere çok büyük kolaylıklar sağlanıyor ve bankalar bu konuda bir yarış içerisindeler. Kredi kartlarını ve ihtiyaç kredilerini kullanan vatandaş herhangi bir hesaplama ve ödeme planı yapmadan o anlık ihtiyacını karşılamak için bütçesini aşan miktarlarda borç altına giriyor. Sonrasında borçluların yüksek faizler eklenmiş bu rakamları ödeme imkanı olmadığı için hapis cezaları ve diğer yaptırımlar da işe yaramıyor.