Teyemmüm abdesti nedir ve nasıl alınır? Hangi durumlarda teyemmüm abdesti almak gerekir?
Teyemmüm abdesti, zor koşullardayken ve suyun olmadığı yerlerde alınabilen abdesttir. İslam dini, zorluklar karşısında çözüm üreten ve kişilerin hayatını kolaylaştıran bir dindir. Teyemmüm abdestinin de diğer abdestlerde olduğu gibi farzlar vardır. Peki Teyemmüm abdesti nedir ve nasıl alınır? Bu konudaki detaylar için yazının devamını okuyabilirsiniz…
TEYEMMÜM ABDESTİ NEDİR?
Teyemmüm kelimesi, sözcük anlamı olarak “yönelmek” şeklinde açıklanır. Bu abdest şeklinde, İslam kolaylıkları baz alınır. Kolaylık dini olarak bilinen İslamiyet içinde önemli bir yeri olan Teyemmüm, su bulunmadığı ya da temin edilmesinin zor olduğu hâllerde alınabilecek bir abdest şeklidir.
TEYEMMÜM ABDESTİ NASIL ALINIR?
Bu konuda Diyanet açıklama yapmış ve şu bilgileri sunmuştur;
Teyemmüm, su bulunmadığında ya da var olan suyu kullanma imkânı olmadığında abdestsizlik veya cünüplük gibi hükmî kirliliği gidermek amacıyla temiz toprak ya da toprak cinsinden bir şeye sürülen ellerle yüz ve iki kolun mesh edilmesi şeklinde yapılan hükmî temizlik demektir.
Kur’ân-ı Kerîm’de, “Eğer hasta iseniz, yolculukta bulunuyorsanız, tuvaletten gelmiş iseniz veya kadınlara yaklaşmışsanız da su bulamamışsanız temiz bir toprağa yönelip, onunla yüzlerinizi ve ellerinizi mesh edin (teyemmüm edin),” (en-Nisâ, 4/43; el-Mâide, 5/6) buyrulmaktadır.
Teyemmüm edecek kimse, ne için teyemmüm edeceğine (abdeste veya gusle) niyet eder. Parmakları açık olarak ellerini temiz bir toprağa veya toprak cinsinden bir şeye vurur, ileri ve geri hareket ettirerek kaldırır, hafifçe birbirine vurarak ellerini silkeler. Ellerinin içiyle yüzünün tamamını bir kere mesh eder. Sonra ikinci defa ellerini aynı şekilde toprağa vurur ve sol elin içiyle, dirseğiyle birlikte sağ kolunu mesh eder; daha sonra da sağ elinin içiyle sol kolunu aynı şekilde mesh eder.
Abdesti bozan şeyler teyemmümü de bozar. Ayrıca, abdest veya gusle yetecek suyun bulunması, hastalığın iyileşmesi, suyu kullanabilme imkânının elde edilmesi gibi teyemmüm etmeyi mübah kılan mazeretlerin ortadan kalkması da teyemmümü bozar (Mevsılî, el-İhtiyâr, 1/22).
DUVARDAN TEYEMMÜM ABDESTİ NASIL ALINIR?
Sık sorulan sorular arasında bir de “Duvardan teyemmüm abdesti nasıl alınır?” sorusu vardır. Abdesti toprak veya toprak cinsi bir maddeye el sürülerek alabilirsiniz. Burada abdestin özellikle temiz bir duvardan alınması gerekliliği vardır;
• Niyet edilerek abdeste başlanır. Eûzü billâhi's-Semîi'l-Alîmi mine'ş-şeytâni'r-racîm denilerek Ezuzü Besmele çekilir.
• Parmaklar açık vaziyetteyken temiz toprağa vurulur. Bu, toprak cinsinden bir nesne de olabilir. Sonrasında ileri geri hareketlerle kaldırılır ve kişi birbirine ellerini hafifçe vurur ve silkeleme yapar.
• Ellerin içi yardımıyla yüzün tamamı bir kez olmak üzere mesh edilir.
• Ardından ikinci kez eller toprağa vurulur.
• Sol elin iç kısmı yardımıyla dirsek beraber sağ sol mesh edilir.
• Son aşamada sağ elin iç kısmı aracılığıyla sol kol da mesh edilir.
TEYEMMÜM GUSÜL ABDESTİ YERİNE GEÇER Mİ?
Peki Teyemmüm gusül abdesti yerine geçer mi? Bu abdest, gusül ve normal abdest yerine geçebilir. Ancak bunun için su imkânının bulunmaması ve mecburiyet hâli gereklidir. Teyemmüm şu durumlarda alınmalıdır;
• Gusül ya da normal abdest için yeterince su olmaması,
• Su olsa da buna ulaşmanın zor olması,
• Sağlık bakımından su kullanımının sakıncalı olduğu durumlar,
• Su olsa da havanın soğuk olmasıyla birlikte donmuş olması,
• Sağlık açısından sakıncalı bir su olması,
• Vücudun yarısından fazlasının yara olması ya da herhangi bir yanık durumunda abdest bölgelerinin yıkanamaması.
Böylece “Teyemmüm abdesti hangi durumlarda alınır?” sorusuna da yanıt verebiliriz. Ayrıca bir rivayete göre;
Vücudunda yara ya da yanık olanlar sağlam olan organlarını yıkar, yaralı olan yerleri mesh eder. Bu konu ile ilgili Peygamberimiz (SAV) döneminde olduğu rivayet edilen bir olayda cünüp olan yaralı bir kişiye gusletmesi söylenmiş, o da yıkanmış ve bu sebeple ölmüştür. Haber Hz. Muhammed’e (s.a.s.) ulaşınca, “Onu öldürmüşler! …Hâlbuki ona, teyemmüm yeterliydi.” (Ebû Dâvûd, Tahâret, 122 [336]) buyurmuştur.
TEYEMMÜM ABDESTİN FARZLARI
Teyemmüm abdestin farzları şöyle sıralanabilir (Diyanet’e göre);
Teyemmümün farzları ikidir:
1. Niyet etmek.
2. Ellerini temiz bir toprağa veya toprak cinsinden bir şeye vurup, birinci vuruşta yüzü, ikinci vuruşta da kolları mesh etmek.
