Ansiklopedi değil Hayvan Çiftliği

Her satırına şüpheci yaklaşmak koşuluyla kullanırım Wikipedia’yı ilk günden beri. Lidersiz kolektif örgütlenme ve sınırsız özgürlük anarşiye yatkın bir ortam oluşturduğu için; dolayısıyla dezenformasyona da açık bir ortam olduğu için sanırım. Tamamen gönüllülük esasına dayanan o ortamda ben de editörlüğü denedim zamanında. Fazla cüretkar geldiği için bıraktım. Ya yanlış bir malumat döşenir de rezil olursam diye. Ancak 2001’de Jimmy Wales’in kurduğu Wiki müthiş bir gönüllüler ordusuyla büyüdü de büyüdü. İnternetteki açık kaynaklar içinde en kapsamlısı olduğu için İngilizce versiyonunda ayda tam 10 milyar sayfaya bakılıyor. Dünyada en fazla kullanılan altıncı web sitesi. Ancak kurumsal bir yönetim olmadığı için rumuzlu gönüllüler birbiriyle atışır, kapışır oldu.

Anarşiye yatkın dedim ya, aslında distopik romanları andırmaya başladı zamanla Wikipedia. Sineklerin Tanrısı ya da Hayvan Çiftliği gibi. O özgür ve eşit bilgi denizinde baskın, azgın, cazgır editör tayfası türedi. “Her şeyi ben bilirim” edasında bir erkek editörler ordusu sivrilirken, daha uygar ve rafine takım yavaş yavaş editörlükten çekilmeye başladı. Bilgi kaynağı daha genişleyip çeşitleneceği yerde, yerinde saydı. Gönüllü işgücü 2007’den bu yana üçte bir oranında azalmış ve azalmaya da devam ediyor. Böylece nicelikle birlikte nitelik de eriyor, bilgi dağılımında bir dengesizlik çıkıyor ortaya. İnsanlığın bilgi tablosunda bütünlük yamuluyor. Dünyanın bazı bölgelerine ilgi düzeyi çok düşük. Mesela Pokemon maddesi adeta bir destan, Afrika’nın Sahra altı bölgesi ise bilgi bakımından çorak. Ebola hastalığına adını veren Ebola Nehri’ni aradığınız zaman üç paragraflık yetersiz bir madde çıkıyor.