En güvenilir havayolları ve en tehlikeli uçaklar

GÜNTAY ŞİMŞEK/HT CUMARTESİ

İstatistiklere göre her sekiz milyon uçuştan biri kazayla sonlanıyor. Yani uçak kazası aslında pek yüksek ihtimal değil. Gene de geçtiğimiz günlerde yaşanan uçak kazasından sonra inceledim. En güvenilir uçaklar ve havayolları acaba hangileri? Peki ya en tehlikeli olanlar?

ABD’nin köklü ve etkin kamu organı Ulusal Güvenlik Emniyet Kurumu’nun (National Transportation Safety Board-NTSB) yaptığı araştırmalara göre havayoluyla seyahat, karayoluna veya otomobile göre 6, trenle seyahate göre ise 2 kat daha güvenli. Her gün yaklaşık 100 bin uçuşun yapıldığı ve milyarlarca doların harcandığı havacılık sektöründe güvenlik her zaman öncelikli. Kazalar, yol açtığı acı kayıpların yanı sıra havayolunun ve havacılığın prestijini de temelden sarsıyor. Öte yandan havacılıkta güvenlikten söz ederken, birbirini yedekleyen sistemler ve çok daha fazlasının kastedildiği anlaşılmalı.

EN GÜVENİLİR UÇAKLAR

Alınan tümönlemlere rağmen, ara sıra üzücü olaylar yaşanmıyor değil elbette. Geçen hafta Güney Koreli Asiana Airlines’ın Boeing 777-200ER’ı San Francisco Havalimanı’na inerken yaşadığı olay bunlardan biri. Kazadan hemen sonra güvenlik zafiyetinin nerede olabileceğini bulmak için incelemeler başlatıldı. Tabii seyahate çıkmak konusunda bahaneler üretenlerin endişeleri de arttı. Havayolundaki her kaza sonrası bu tarz gelişmeler olur ama sadece her sekizmilyon uçuştan birinin kazayla sonuçlandığını hatırlatayım. Yani ömrünüzün her günü uçsanız bile kaza olasılığıyla karşılaşmak için 21 bin 917 yıla ihtiyacınız var. Gene de sizi daha fazla tatmin edecek bir çalışma yaparak istatistiklere göre uçakların en güvenli yerlerini, kazaya az karışan güvenli uçakları ve en güvenli havayollarını araştırdım... Havacılık güvenliği konusunda son derece kapsamlı veriler tutan airlineratings.comyaklaşık üç hafta önce bir rapor yayınlayarak son 10 yılda en az ve en fazla ölümlü kaza geçiren uçakları listeledi. Bu araştırmayı yaparken de 425 havayolunda aktif olarak kullanılan 55 farklı uçağa kayıtlı kazaları inceledi. İşin ironik yanı şuydu: Listede sıfır ölümlü kazayla güvenlik açısından başı çeken 777. Rapor yayınlandıktan iki hafta sonra ölümlü bir kaza yaşadı. Listede Boeing 717, Airbus A380, Airbus A340, Boeing 787, Boeing 767/757, Embraer 135/145 ve CRJ 700/1000 hiç ölümlü kaza yaşamayan en güvenli uçaklar. Boeing 777 1, Airbus A330 2, Airbus A320/Boeing 737NG ise 5 adet kaza yaşamış. Son 10 yılı bir kenara koyalım. Airbus A340 ve Boeing 717 hizmete girdiği günden beri hiç ölümlü kaza yaşamamış. Hizmete giriş tarihi olan 1995’ten beri hiç ölümlü kaza yaşamayan Boeing 777 isemaalesef bu rekoru iki hafta önce bozmuş oldu. Ülkemizdeki havayollarına gelirsek; 216 yolcu uçağı bulunan THY’nin filosunda 7 adet A340, 15 adet 777, 18 adet A330, 92 adet 737 ailesinden ve 84 adet de A320 ailesinden uçak bulunuyor. Pegasus’un 39 uçaklık filosunun tamamı Boeing 737’den, AtlasJet’in 15 uçaklık filosunun tamamı A320 ailesinden ve Onur Air’in de 27 uçaklık filosunun 4’ü A330, 23 adedi de A320 ailesinden... Site, en tehlikeli uçak tiplerini sıralamayı da ihmal etmemiş. Sovyet uçakları LET 410, Ilyushin 72 ve Antonov AN-12 ilk 4 içinde yer alıyor. Almanyamerkezli Jet Yolcu Uçakları Kaza Verilerini DeğerlendirmeMerkezi (Jet Airliner Crash Data Evaluation Centre- JACDEC) bu senenin başında son 30 yılın verilerini inceleyerek en güvenli 60 havayolunu listeledi. Kurum, inceleme kriteri olarak havayollarının yaşadığı kazalara ve bu kazalardaki ölümlülük oranlarına odaklandı. Listeleme yapılırken zamanaşımı faktörü de göz önünde bulunduruldu. Yani son yıllarda yaşanan kazalar; havayollarını geçmişte yaşanan kazalara göre listede daha geriye itti. En güvenli havayolları listesinde ilk beşte Finnair, Air New Zealand, Cathay Pacific, Emirates ve Etihad Havayolları yer alıyor.Milli havayolumuz THY, ilk 60’ta 54’üncü sırayı alırken Pegasus, Onur Air, AtlasJet gibi firmalar listede yer almıyor. JACDEC tamlisteyi vermediği için en tehlikeli havayolları belli değil, ancak yaklaşık bir ay önce airlineratings.com425 havayolunu inceleyip 7 yıldızlı bir derecelendirme sistemi kullanarak uçmanın cesaret istediği havayollarını belirledi. İnternet sitesine göre 7 yıldızlı havayolları en güvenli, 1 yıldızlı havayolları ise en tehlikeli olanlar. Airlineratings, bu derecelendirmeyi yaparken sadece havayolunun ölümlü kaza sayısına bakıyor, hizmete başladığı tarih gibi detayları önemsemiyor. Dolayısıyla yeni bir havayolu listeye 7 yıldızla giriyor. Türkiye’den THY 6, Pegasus 7, Onur Air 7 ve AtlasJet 6 yıldız almış. Uçmanın riskli olduğu havayolları ise genellikle üçüncü dünya ülkeleri ve Pasifik’ten. En kötü havayolları arasındakilerden listenin başını 1’er yıldızla Afganistan’dan KamAir ve Kazak Scat alıyor. İşin ironik yanı KamAir’in sloganı “Güvenilir Kanatlar”...