Fedakar Türk kadını
"Bir insan küçük bir evin hanımı olmayı, elbet büyük bir evin hizmetçisi olmaya tercih eder...''
Cumhuriyetin temellerinin atıldığı 4 Eylül Sivas Kongresi sonrası, Mustafa Kemal Atatürk'ün Sivas'ta bulunduğu sırada, Sivaslı vatansever kadınlar bir araya gelerek Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti adıyla bir dernek kurdu.
28 Kasım günü Numune Mektebinde yapılan bir toplantıdan sonra valiliğe resmen başvuruda bulunan dernek, 9 Aralık 1919 tarihli Valilik yazısıyla kuruluş onayını aldı.
Derneğin kuruluşu bildirildiğinde Mustafa Kemal Paşa, ''Maksat vatanı müdafaadır. Bu teşebbüsün birinciliği şerefini kazandıkları için Sivaslı hanımefendileri tebrik ediyorum'' diyerek girişimden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Dönemin Sivas Valisi Reşit Paşa'nın eşi Melek Reşit Hanım'ın başkanlığı altında 800 üyesi bulunan dernek, fedakar Türk kadının, Anadolu topraklarının Türk vatanı olduğunun tüm dünyaya ispatlandığı 30 Ağustos Zaferi ile sonuçlanan ulusal kurtuluş mücadelesine olan katkısını göz önüne seriyor.
Genel merkezi Sivas olmak üzere ülkede 14 merkezde şube oluşturan dernek, Sivaslı kadınlar öncülüğünde milli mücadelenin kadın örgütlenmesini sağladı.
Savaş koşullarında kimsesiz kalmış olan kadın ve çocuklara maddi ve manevi destek veren vatansever kadınlar, cephedeki askere kıyafet dikti, aralarında para toplayarak maddi destekde bulundu.
Yabancı devlet başkanları ve eşlerine gönderdikleri yazılarla, işgaller karşısında kadın ve çocukların uğradığı zulümleri protesto eden, ayrıca padişaha, İstanbul hükümetine, bazı kuruluşlara, yabancı devlet temsilcilerine, Osmanlı basın kuruluşlarına protesto telgrafları çeken vatansever kadınlar, milli mücadele tarihinde haklı ve onurlu bir yere sahip oldu.
Sivas Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti, milli mücadelenin başlarında girişilen milli davanın sesinin her tarafa duyurulması amacıyla 6 Nisan 1920'de kurulan Anadolu Ajansının (AA) kuruluşunun da Mustafa Kemal Paşa tarafından ilk duyurulduğu sivil merkezler arasında yer aldı. Mustafa Kemal Paşa'nın AA'nın kurulduğuna ilişkin bütün yurda, askeri ve sivil makamlara Temsilciler Kurulu adına gönderdiği tarihi genelgenin ulaştırıldığı sivil merkezlerden biri de bu dernek oldu.
Sivas Valiliğince TBMM Kültür ve Sanat Yayın Kurulunun katkılarıyla 4 Eylül Sivas Kongresi'nin yıl dönümü dolayısıyla bastırılan ve Cumhuriyet Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Okutmanı Ergün Tarıkahya'nın metin yazarlığını yaptığı kitapçıkta da Sivas Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti hakkında bilgi yer alıyor.