Tarihe kazınan davalar
Sokrates neden mahkûm oldu? Demosthones, babasının mirasını neden fakirlere dağıtmak istedi? Sanığın suçu tartılarak tespit edilir mi?
Galileo, kendisini ömür boyu mahkum eden kitapta neden bahsediyordu? Osmanlı'da kürtaj yaptırmanın cezası neydi? Kazım Karabekir Paşa, idam edilmekten nasıl kurtuldu? Yassıada Mahkemesi'nde neler yaşandı? Tüm bu soruların yanıtları ve insanlık tarihindeki hak arama çabaları, "Tarihte İlginç Davalar" kitabına konu oldu. Kitapta zanlının iki kez tartılarak suçlu olup olmadığına karar verildiği Hint Tarihi'nden Yassıada Mahkemeleri'ne dek tarihteki hukuk mücadeleleri yer aldı...
HT CUMARTESİ / ÖZLEM YILMAZ (ÖZEL HABER)
Batı'dan Doğu'ya eski zamanlardan yakın tarihe insanoğlunun hak arayışları, ilginç yargılama metotları ve ibretlik davalar kitaplaştırıldı. Zirve Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Abdullah Demir'in kaleme aldığı "Tarihte İlginç Davalar", sayısız dava ve yargılamaya ışık tutuyor. Yitik Hazine Yayınları tarafından önümüzdeki hafta piyasaya çıkacak kitabın ana teması, insanlığın hak arama çabası. İşte yurtta ve dünyada tarihe geçen davalardan bazıları...
ATATÜRK'Ü İDAM KARARINDAN KİM VAZGEÇİRDİ?
Atatürk'ün 1926'da yapacağı yurt gezisinde suikasta uğrayacağı ihbarı üzerine muhalefet partisi Terakkiperver Fırkası'nın bazı milletvekilleri gözaltına alındı. Gözaltına alınanlar içinde bizzat suikastı planlayanlar olduğu gibi, ilgisi olmayanlar da vardı. Bunlardan biri de Kazım Karabekir'di. İsmet Paşa, Karabekir ve diğer paşaların beraat ettirilmesini istiyordu. Mustafa Kemal, İsmet Paşa'nın ısrarları sonucu Kazım Karabekir ve diğer paşaların idamından vazgeçilmesi için harekete geçti. 13 Temmuz 1926'da Karabekir'in de içinde bulunduğu 21 sanık hakkında beraat kararı verildi. Kazım Karabekir ve beraber yargılandığı paşalar duruşmaya götürülürken halkın "Yaşasın paşalarımız" diye bağırması, subayların da selam duruşuna geçmesi beraatlerinde etkili olmuştu.
NECİP FAZIL SÜMERBANK'A HAKARET SUÇUNDAN YARGILANDI
Necip Fazıl Kısakürek hakkında 1946'da Sümerbank'a hakaret suçlamasıyla dava açıldı. Ünlü şair, Sümerbank'ın bir devlet kurumu olmasına rağmen bir partinin organı gibi çalıştığını söylüyordu. Savunmasında cezalandırılması bir tarafa, ıslah edilmek üzere Sümerbank'ın kendisine teslim edilmesi gerektiğini belirten Necip Fazıl'a 3.5 ay hapis, 115 lira da para cezası verildi.
YASSIADA'DA 592 KİŞİ YARGILANDI
Yassıada Mahkemesi, hukuk skandallarından biri olarak tarihe geçti. Demokrat Parti'ye karşı 27 Mayıs 1960'ta darbe yapan bir grup subay, DP'li milletvekillerini tutukladı ve Yassıada'ya nakletti. Bir hücrede tecrit edilen Adnan Menderes'in 50 kelimeyi geçmemek üzere ailesine mektup yazmasına izin verildi. 592 kişinin yargılandığı davada 287 oturum gerçekleşti. Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan, Anayasa'yı ihlal etmek, muhalefete baskı yapmak, basını susturmak, vatan cephesi kurmak ve 6-7 Eylül olaylarını tahrik etmek suçlarından idama mahûm edildi. TBMM, 11 Nisan 1990'da kabul ettiği bir kanunla Menderes ve diğer partililerin itibarını iade etti.
'YANLIŞLIK OLDU' DENEREK SERBEST BIRAKILDI
Kurtuluş Savaşı'nda Bursa çevresinde Kuvayı Milliye'yi kuran ve ilk Meclis'te milletvekili olan "Yeşil Hoca" lakaplı Yeşilzade Mehmet Salih Efendi de, Çerkez Ethem ile birlikte komite kurarak Atatürk'ü öldürüp hükümeti devirmek suçuşya İstiklal Mahkemesi'nde yargılandı. Ardından da hasta olduğu halde, tek kişilik koğuşta 67 saat yatak, ışık, yemek, su, ilaç verilmeksizin toprak üstünde yatırıldı, sonra da "Afedersiniz, yanlışlık oldu" denerek serbest bırakıldı.
OSMANLI'DA KÜRTAJA SÜRGÜN
Osmanlı'da ceninin dışarıdan bir müdahaleye düşürülmesi yasaktı. Bu suçu işleyenlere tazminat, sürgün gibi cezalar öngörülmüştü. "Kanlı Ebe" lakaplı İlya adlı Yahudi kadın da ilaç vererek çocuk düşürme suçunu işlediği için Selanik'e sürgün edildi.
Ömür boyu hapse mahkûm edildi
Kendisinden kısa bir süre önce ölen Kopernik'in güneş merkezli kainat görüşünü savunduğu için kilise tarafından Engizisyon Mahkemesi'nde yargılanan Galileo Galile, 1632'de yayınlandığı "İki Kainat Üzerine" isimli kitabı nedeniyle yargılandığı davada da ömür boyu hapse mahkûm edildi. Hapis cezası ev hapsine çevrildi. Bu sırada gözleri kör oldu, 1642'de öldü.
Kekemeydi avukat oldu
Aristo ve Platon'un çağdaşı Demosthones'e babasından yüklü bir miras kalmıştı. Ancak yaşı küçük olduğu için akrabaları mirasa el koydu. Demosthones mirası geri almak için ülkenin en iyi avukatlarından (Eski Yunan'da "advocatus" denirdi) biri olmaya karar verdi. Ancak kekemeydi. Ağzına çakıl taşı alıp aynanın karşısında saatlerce çalıştı. Yıllar sonra iyi bir avukat oldu, davayı kazandı ve babasından kalan mirası fakirlere dağıttı.
Hint tarihinde zanlının suçu tartılarak belirleniyordu
Kitapta değişik coğrafyalardan ve milletlerden ilginç yargılam usullerine de yer veriliyor. Örneğin Hint tarihindeki yargılama metodlarından birine göre, zanlının suçu iki kez tartılarak tespit ediliyor. İkinci tartıda sanığın başına suçun yazılı olduğu bir kağıt konuyor. Eğer ağırlık değişmiyorsa zanlı suçsuz kabul ediliyor. Ağırlık değişiyorsa suçlu olduğu ortaya çıkıyor. Ayrıca sanığın eli, yedi kat incir yaprağı ile sarılıyor ve eline kızgın demir veriliyor. Eli yanmazsa suçsuz sayılıyor, eli yandığı taktirde suçlu kabul ediliyor. Bazen de "Sringa" isimli zehirli ot yediriliyor; ölmediği taktirde suçsuz, ölürse suçlu kabul ediliyordu.
