Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
  • Habertürk Android Uygulaması
  • Habertürk iPhone Uygulaması
  • Habertürk Huawei Uygulaması

İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca, işçi ve işveren arasındaki anlaşmazlıklardan dolayı parasal alacak, tazminat ve işe iade talebiyle dava açabilmek için arabulucuya başvurma zorunluluğu bulunuyor. Bu tür davalarda arabulucuya başvuru, dava şartıdır. Bireysel iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi olması fark etmez. Sadece işçinin işverenden değil işverenin işçiden alacakları için de dava açılmadan önce arabulucuya gitmek zorunludur.

Arabulucuya başvuru zorunluluğu 1 Ocak 2018 tarihinde başladığı için, uygulamada zaman zaman sıkıntılar yaşanabiliyor. Süresinde arabulucuya gitmeyenler, ücret ve fazla çalışma ücreti, ödenmeyen tatil ücretleri, kullanılmayan yıllık izinler, ihbar ve kıdem tazminatı, kötü niyet tazminatı ile işe iade talebiyle dava açamazlar. Bu tür konularda dava açıldığında mahkeme öncelikle arabulucuya başvurulup başvurulmadığına bakıyor.

İŞE İADE İÇİN 30 GÜNLÜK BAŞVURU SÜRESİ NE ZAMAN BAŞLAR?

İş Kanunu uyarınca, iş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorunda.

Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede iş mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir.

İşe iade davası koşulu olarak arabulucuya başvuruda aranan otuz günlük sürenin ne zaman başladığı konusunda tereddütler yaşanıyor.

Otuz günlük süre, iş akdinin feshedildiğine ilişkin bildirimin yapıldığı tarihte başlar. Bazı işveren, ihbar tazminatı ödememek için ihbar süresini dikkate alarak iş akdini fesheder. Örneğin, 1 Nisan 2020’de geçerli olmak üzere 28 Şubat 2020 tarihinde iş akdini feshettiğini bildirebilir. Başvuru için önemli olan, fesih bildiriminin yapıldığı tarihtir.

ÜCRET VE TAZMİNATTA ZAMAN AŞIMI SÜRESİ FARKLI

Arabulucuya başvuru için 30 günlük süre sadece işe iade taleplerinde söz konusu. Ücret, fazla mesai, kıdem tazminatı, ödenmeyen yıllık izin parası gibi ücret ve tazminat alacaklarında beş yıllık zaman aşımı süresi uygulanıyor.

Arabulucu sürecinde zaman aşımı durur, hak düşürücü süre işlemez. Arabulucuya başvurulduğu andan son tutanak aşamasına kadar zaman aşımı süresi durur.

ARABULUCUYA BAŞVURAN ANLAŞMAK ZORUNDA DEĞİL

İşçi sendikalarından çoğu kez arabulucu sürecinde işçiye baskı yapıldığı, işçinin hak ettiğinden daha düşük tutara razı olmak zorunda kaldığı şeklinde eleştiriler yapılıyor. Bu konuda arabuluculara da önemli görev düşüyor. Şu da unutulmamalı. Kanuna göre, iş mahkemesinde dava açmak için arabulucuya başvurmak zorunlu olmakla birlikte anlaşmak zorunlu değil.

Ancak, geçerli bir mazeret olmaksızın arabulucu toplantısına katılmayan taraf, daha sonra dava açıldığında kısmen ya da tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamını ödemek zorunda kalır. Davayı kazanmış olsa bile mahkemece, toplantıya katılmayan taraf lehine avukatlık ücreti kararı verilmez. Arabuluculuk toplantısına iki taraf da katılmazsa, tarafların yargılama masrafları kendi üzerlerinde kalır.

SİGORTASIZ ÇALIŞTIRILANA ARABULUCU ZORUNLU DEĞİL

Sigortasız çalıştırılanlar ile iş kazası veya meslek hastalığı dolayısıyla maddi ve manevi tazminat talebinde bulunanlar arabulucuya gitmeden doğrudan dava açabilir.

2020’DE ARABULUCU ÜCRETLERİ NE OLDU?

Arabuluculuk ücret tarifesi her yıl yeniden belirleniyor. Arabuluculuk ücreti taraflarca eşit olarak ödeniyor. Bazen işveren uzlaşmayı kolaylaştırmak amacıyla arabulucu ücretinin tamamını kendisi üstlenebiliyor.

Tarafların belli bir parasal tutar üzerinde anlaştıkları davalarda işçi ve işveren arasında eşit olarak paylaştırılmak üzere arabuluculuk ücreti şöyle:

 50.000 TL için

Tek arabulucu görev yaparsa: 2.850 TL

Birden fazla arabulucu görev yaparsa: 4.275 TL

80.000 TL için

Tek arabulucu görev yaparsa: 4.350 TL

Birden fazla arabulucu görev yaparsa: 6.525 TL

100.000 TL için

Tek arabulucu görev yaparsa: 5.150 TL

Birden fazla arabulucu görev yaparsa: 7.725 TL

160.000 TL için

Tek arabulucu görev yaparsa: 7.550 TL

Birden fazla arabulucu görev yaparsa: 11.325 TL

MUHTAÇ KİŞİNİN ARABULUCU PARASINI DEVLET KARŞILAR

Maddi durumu iyi olmayanlar talepte bulundukları takdirde arabulucu ücreti konusunda adli yardımdan yararlanabilirler.

Taraflar katılmadığı için arabuluculuk toplantısının yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamaması halinde, iki saatlik görüşme ücreti Adalet Bakanlığı tarafından karşılanır. İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda anlaşma sağlanamazsa, iki saati aşan ücret taraflarca eşit ödenir.

Tarafların anlaşamaması durumunda ödenen arabuluculuk ücretinde bu yıl önemli bir değişiklik yapıldı. Yeni tarifeye göre, işçi işveren uyuşmazlıklarında bir saatlik arabuluculuk ücreti, sadece işçi ve işverenin taraf olması durumunda taraf başına 170 lira olacak. Saatlik ücret, taraf sayısının 3-5 kişi olması durumunda taraf sayısı gözetilmeksizin 360 lira; taraf sayısının 6-10 kişi olması durumunda 380 lira; taraf sayısının 11 ve daha fazla olması durumunda ise 400 lira olarak uygulanacak.

24 SAATGÜNÜN ÖZETİ
24 saat
24 saat günün önemli haberleri ve gelişmeleri