ABD İran'dan ne istiyor? Trump son bir ayda neler dedi?
ABD Başkanı Trump, İran'da 2025'in son günlerde başlayan protestolara katılanlara zarar verilmesi halinde ABD'nin saldıracağını söylemişti. Trump'ın bir ay içinde yaptığı son açıklaması İran'ın nükleer programını hedef aldı ve İran'a "zaman daralıyor" mesajı verdi. Trump son bir ay içinde İran'a yönelik hangi açıklamalarda bulundu?
ABD Başkanı Donald Trump, İran'ı nükleer programı konusunda bir anlaşma müzakere etmek için masaya oturmaya çağırarak, aksi takdirde hava saldırıları ve rejim değişikliği ihtimaliyle karşı karşıya kalacağını söyledi. Bu açıklama, ABD Başkanı Trump'ın son bir ayda sergilediği sert söylemler ve ani politika dönüşleriyle dolu süreçte gelen son açıklaması oldu.
Guardian'da yer alan habere göre, Trump'ın talepleri, ABD ile İran arasındaki uzun ve çalkantılı ilişkide yeni bir sayfanın açılmasına yol açabilecek nitelikte.
Son bir ayda yaşananların kısa özeti:
29 ARALIK: "ONLARI FENA VURURUZ"
Aralık ayının sonunda Trump, ABD'nin İran'ın nükleer tesislerine yönelik eşi benzeri görülmemiş saldırılar düzenlemesinden yalnızca altı ay sonra, İran'ın yeniden "silahlanmaya başladığını" öne sürdü.
Florida'da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile birlikte konuşan Trump, İran'ın yeniden yapılanmaya girişmesi halinde "Onları fena halde vururuz. Ama umarım bu olmuyordur" dedi. Böyle bir adımın sonuçlarının "on seferkinden çok daha güçlü" olacağını da ekledi.
Netanyahu'nun İran'ın nükleer programını yeniden inşa etmeye çalışıyor olabileceğini söylemesinin ardından, İran Dışişleri Bakanı Arakçi, ABD ile yeniden görüşmeler yapılması çağrısında bulundu.
2 OCAK: "TETİĞE BASMAYA HAZIRIZ"
İran'da 2025'in son günlerinde başlayan ve son yılların en büyük kitlesel protestolarına dönüşen eylemlerine ilişkin konuşan Trump, protestocular öldürülürse ABD'nin "onların yardımına geleceğini" söyledi.
"Hazırız ve tetiğe basmaya hazır durumdayız" dedi.
Ulusal para biriminin hızla değer kaybetmesiyle tetiklenen protestolar, ABD ile İran arasındaki gerilimi yeniden tırmandırdı.
6 OCAK: "ABD YARDIMA GELECEK"
Trump'ın Venezuela'ya saldırı düzenleyip ülkenin lideri Nicolas Maduro'yu alıkoymasından günler sonra, Trump bu kez "Make Iran Great Again" (İran'ı yeniden harika yapalım) yazılı bir şapkayla poz verirken görüntülendi.
İran'daki protestolar yayılırken ve onlarca kişinin öldüğüne dair haberler gelirken Trump, Tahran'ın "barışçıl protestocuları şiddetle öldürmesi" halinde ABD'nin yine "yardıma geleceğini" söyledi.
10 OCAK: "ABD YARDIMA HAZIR"
Protestolarda ölenlerin sayısının yüzlerle ifade edilmeye başlanmasının ardından Trump'ın bir karşılık üzerinde düşündüğü aktarıldı.
Trump, Truth Social platformunda, "İran belki de hiç olmadığı kadar ÖZGÜRLÜĞE yaklaşıyor. ABD yardıma hazır!!!" ifadelerini kullandı.
İran Meclis Başkanı ise Washington'un İran'a saldırması halinde Orta Doğu'daki İsrail ve ABD çıkarlarının "meşru hedefler" olacağı uyarısında bulundu.
13 OCAK: "YARDIM YOLDA"
Trump, İran'la iş yapan ülkelere yüzde 25 gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı, ancak Beyaz Saray'dan resmi bir belge yayımlanmadı ve bu kararın hiçbir zaman uygulanmadığı anlaşıldı.
Protestolar sürerken Trump, önce İran'ın müzakere etmek istediğini iddia etti, ardından ise yetkililerle planlanan tüm görüşmeleri iptal ettiğini söyledi.
"İranlı vatanseverler, protestolara devam edin, kurumlarınızı ele geçirin!!! Yardım yolda" diye yazdı.
14 OCAK: "İRAN'DA ÖLÜMLER DURDURULDU"
Binlerce kişinin öldürüldüğü ve infazların gündemde olduğu yönündeki haberlere rağmen Trump, kendisine "İran'daki infazların durduğunu" söyledi.
Trump'ın İran'a saldırı seçeneklerinin tamamını değerlendirdiği ancak hiçbirini ikna edici bulmadığı ifade edildi. Ayrıca Ortadoğulu müttefiklerin, böyle bir saldırının bölgede kontrol edilemez bir savaşa yol açacağı endişesiyle Washington'a baskı yaptığı bildirildi.
Takip eden günlerde protestolar kontrol altına alındı. İnternet kesintisinin yaşandığı ülkede neler yaşandığına ilişkin net bilgi paylaşılmadı.
22 OCAK: "O YÖNE GİDEN GEMİMİZ VAR"
Trump, Minneapolis'teki ICE karşıtı protestolar ve Grönland meselesi nedeniyle Avrupalı müttefiklerle yaşanan krizle meşgul olduğu günlerin ardından yeniden İran konusuna döndü.
"Her ihtimale karşı o yöne doğru giden çok sayıda gemimiz var" dedi.
Protestolardaki ölü sayısının 5 bini aştığı, hatta çok daha yüksek olabileceği yönündeki iddialar sürerken, USS Abraham Lincoln uçak gemisi ve güdümlü füze destroyerlerinin Orta Doğu'ya gönderilmesinin rejimin sert baskısına bir yanıt olduğu düşünüldü.
28 OCAK: "ZAMAN DARALIYOR"
ABD savaş gemileri Orta Doğu'da pozisyon alırken Trump, olağanüstü sert bir açıklama yaptı.
Armada için, "Venezuela'da olduğu gibi, gerekirse hız ve şiddetle görevini yerine getirmeye hazır, istekli" dedi.
İran'ın "anlaşma yapması gerektiğini" söyleyen Trump, ülkenin "NÜKLEER SİLAHLARA SAHİP OLMAYACAĞINI" vurguladı.
Bu açıklama, yönetimin donanmayı bölgeye gönderme gerekçesinde dikkat çekici bir değişime işaret etti. Protestolardan, taleplerinden ya da rejimin sert baskısından söz edilmedi.
