Haritalarda 'Afrika' devrimi: BM Genel Kurulu kabul etti, Afrika gerçek boyutlarında yansıtılacak
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, resmi dünya haritasında Afrika kıtasının gerçek boyutlarında yansıtılmasına karar verdi. "Haritayı Düzelt" (Correct the Map) tasarısı, 164 ülkenin lehte oyuyla kabul edildi. Afrika kıtası Grönland'dan yaklaşık 14 kat büyük olmasına rağmen klasik haritalarda neredeyse aynı boyutta yansıtılıyor.
Google’da haber kaynağınızı Habertürk olarak seçmek için tıklayın 
BM Genel Kurulu, geleneksel dünya haritasının yerini Afrika'nın gerçek boyutlarını daha doğru yansıtan bir haritanın alması yönünde oy kullandı.
Togo tarafından sunulan ve Afrika Birliği (AfB) üyelerince desteklenen "Haritayı Düzelt" (Correct the Map) tasarısı; Fransa ve Birleşik Krallık dahil olmak üzere 164 ülkenin desteğiyle kabul edildi.
Tasarıya karşı oy kullanan tek ülke ABD olurken, altı ülke çekimser kaldı.
BM'deki bu oylama bağlayıcı nitelikte olmasa da, dünya genelindeki kurumlar tarafından kullanılan haritalarda değişikliklere yol açacak.
Eleştirilerin odağındaki Mercator haritası
16. yüzyıldan beri yaygın olarak kullanılan Mercator haritası, gerçekte Grönland'dan 14 kat daha büyük olmasına rağmen Afrika'yı onunla benzer büyüklükte gösterdiği için eleştirilere konu oluyordu. Eleştirenler, bu durumun ekvator yakınındaki ülkelerin kalkınma ihtiyaçlarının ve potansiyelinin olduğundan daha önemsiz görünmesine yol açtığını belirtiyor.
Mercator haritası, 1569 yılında Flaman haritacı Gerardus Mercator tarafından, Avrupalı kâşiflerin dünya genelinde yön bulmalarına yardımcı olmak amacıyla tasarlanmıştır.
Haritadaki bozulma, küre şeklindeki bir yeryüzü yüzeyini iki boyutlu bir düzlemde hatasız bir şekilde yansıtmanın imkânsız olmasından kaynaklanmaktadır.
Ortografik
Bu izdüşüm bir küreyi taklit eder ancak bazı dezavantajları vardır: Dünyanın yalnızca bir kısmı görünür ve odak noktasından uzaklaştıkça yeryüzü şekillerindeki bozulma artar.
Mercator
Tarihsel olarak, bu tür haritalar navigasyon amacıyla popüler olmuştur. Ancak, özellikle Kuzey Yarımküre'de, kara kütleleri kutuplara doğru büyük ölçüde bozulmaya uğrar. Bu haritada Grönland, Afrika kadar büyük görünür.
Eşit Dünya
Kara kütleleri birbirlerine oranla gerçek yüzölçümlerini daha doğru yansıtır ve yuvarlak biçimi bir küreyi çağrıştırır. Afrika Birliği tarafından da desteklenen "Correct the Map" (Haritayı Düzelt) kampanyası; Mercator haritası gibi izdüşümlerin beslediği yanlış algıları gidermeye yardımcı olmak amacıyla bu harita izdüşümünü savunmaktadır.
Dünya haritası her çizildiğinde, bazı ödünler verilmesi gerekir. Mercator haritası, ekvatora yakın ülkeleri gerçekte olduklarından daha küçük, kutuplara yakın ülkeleri ise daha büyük göstererek Dünya'nın küresel şeklinin (eğriliğinin) etkisini hesaba katar.
Bu sorunu gidermek amacıyla, 2018 yılında bir grup haritacı, "Equal Earth" (Eşit Dünya) projeksiyonu adını verdikleri, alanları doğru oranda yansıtan bir harita oluşturdu. Şubat ayında Afrika Birliği'nin (AU) 54 üye ülkesi bu haritayı kabul etti ve haritanın "başta Afrika olmak üzere tüm kıtaların büyüklüklerini daha doğru bir şekilde yansıttığını" belirtti.
Çevrimiçi kampanya grubu #CorrectTheMap şunları ifade etti: "Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Hindistan, Japonya, Meksika ve Avrupa'nın büyük bir kısmını Afrika'nın içine sığdırabilir ve geriye hâlâ boş alan kalmasını sağlayabilirsiniz."
Tasarının yaratıcısı Togo Dışişleri Bakanı Robert Dussey, "Adil bir dünya, adil bir haritayla başlar. Bir harita asla tarafsız değildir. Algıları şekillendirir; halkların ve kıtaların dünyadaki yerinin nasıl anlaşılacağını etkiler" diyerek tasarıyı savundu.
Dussey, bakanlığının artık Mercator haritasını kullanmayacağını açıklayan Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot'nun da desteğini aldı. Barrot, "Haritayı değiştirmek elbette dünyayı değiştirmez. Ancak dünyayı çarpıtan bir temsili düzeltmek, başlı başına bir hakikat eylemidir" dedi.
ABD karara karşı
Öte yandan, ABD'nin BM Temsilcisi Yaryna Ferencevych, söz konusu kararın BM Genel Kurulu'nun çalışmalarını ve amacını hiçe saydığını savundu.
Ferencevych, "Bu kurul; uluslararası barış, refah veya iyi ilişkiler gibi gerçek sorunlara odaklanmak yerine, 16. yüzyıldan kalma harita projelerini ve bunların tazminat talepleri ile 'bilişsel adalet' kavramlarını teşvik etmedeki rollerini tartışıyor," şeklinde konuştu.
ABD, Mart ayında da transatlantik köle ticaretini "insanlığa karşı işlenmiş en ağır suç" olarak tanımlayan bir karar kabul edildiğinde eleştirel bir tutum sergilemişti.
Afrikalı uzmanlar, Afrika'nın dünya haritalarında yanlış yansıtılmasının sadece kartografik bir hata değil; bu bir anlatı meselesi olduğu konusunda ısrarcı.
Mercator haritasının, Afrika kıtasının zengin kaynaklarını, nüfusunu ve yatırım fırsatlarını örtük bir şekilde olduğundan daha önemsiz gösterdiği belirtiliyor.