Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
  • Habertürk Android Uygulaması
  • Habertürk iPhone Uygulaması
  • Habertürk Huawei Uygulaması
AA

Domates, son dönemde hem fiyatı hem de uluslararası ilişkilerdeki yeri itibarıyla gündemden düşmezken, Türkiye'de domates üretiminin yarısından fazlasını beş il sırtladı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, bu yılın ilk üç ayında ihracat tutarı 37 milyar 869 milyon dolara yükseldi. Geçen yılın aynı dönemine göre ihracatta yüzde 9.2 artış yaşandı. İlk çeyrekte domates ihracatı, toplam ihracatın binde 3'ünü buldu.

Bu yılın ilk çeyreğinde domates ihracatı 123 milyon 52 bin dolar oldu. Geçen yıl Ocak-Mart döneminde domates ihracatı 79 milyon 960 bin dolar düzeyindeydi. Böylece bu yılın ilk çeyreğindeki artış geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 54 oldu.

Bu yılın Ocak, Şubat ve Mart aylarında domates ihracat tutarı sırasıyla 28 milyon dolar, 41 milyon dolar ve 55 milyon dolar şeklinde gerçekleşti.

Ocak-Mart döneminde ihraç edilen taze domates miktarı 2016'nın aynı dönemine göre yüzde 39.2 artışla 143 bin tondan 200 bin tona çıktı.

Geçen yılki domates ihracat miktarı 486 bin ton olurken, bu ihracattan yaklaşık 240 milyon dolar tutarında ihracat geliri elde edildi.

2016'da 570 bin dolar tutarında 787 tonluk domates ithalatı gerçekleşirken, sektör temsilcileri bu ithalatların Türkiye'de üretilmeyen ve ağırlıklı lüks otellerde tüketilen domatesleri kapsadığını ifade etti.

Türkiye ürettiği domatesin yaklaşık yüzde 10'unu ihraç ederken, yüzde 90'lık kısım yurt içinde tüketiliyor.

DOMATES İHRACATININ 4'TE BİRİ BELARUS'A

Bu yılın ilk çeyreğinde en fazla domates ihracatı 32.4 milyon dolarla (yüzde 26,3) Belarus'a yapılırken, bu ülkeyi 18 milyon dolarla (yüzde 14.6) Romanya, 11.8 milyon dolarla (yüzde 9.6) Polonya ve 9.3 milyon dolarla (yüzde 7.6) Irak takip etti.

Aynı dönemde Türkiye de yurt dışından 54 bin dolarlık domates ithalatı gerçekleştirirken, bunun 27.8 bin dolarlık bölümü Belarus'tan ve 14.5 bin dolarlık kısmı Rusya'dan yapıldı.

2016 yılındaki 240 milyon dolarlık ihracatın ülkeler bazında dağılımı incelendiğinde en fazla ihracatın 42.4 milyon dolarla Belarus'a yapıldığı görüldü. Belarus'u 32.4 milyon dolarla Irak, 26.9 milyon dolarla Suudi Arabistan, 25.6 milyon dolarla Romanya, 23.3 milyon dolarla Gürcistan, 16.9 milyon dolarla Ukrayna ve 13.9 milyon dolarla İsrail izledi.

Türkiye'nin geçen yılki domates ithalatının yüzde 78'lik kısmını (445 bin dolar) Rusya'dan gerçekleştirdi.

Son beş yıllık dönemde Rusya ile Türkiye arasındaki domates ticaretine bakıldığında az da olsa Rusya'dan domates ithalatı yapıldığı görülüyor.

Rusya, Türkiye'den 2012, 2013, 2014 ve 2015 yıllarında sırasıyla 255.2 milyon dolar, 274.6 milyon dolar, 275.9 milyon dolar ve 258.8 milyon dolar tutarında domates satın aldı. Türkiye'nin toplam domates ihracatının yaklaşık yüzde 70'lik bölümü yapılıyordu. Ancak iki ülke arasında yaşanan uçak krizi domates ticaretine de yansıdı. Geçen yıl ve bu yılın ilk çeyreğinde Rusya'ya domates ihracatı yapılmadı.

Sektör temsilcileri bu yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine kıyasla domates ihracatında Rusya etkisine rağmen artış yaşanmasının sevindirici olduğunu, bunun da pazar çeşitliliği sayesinde gerçekleştirildiğini vurguladı.

DOMATES ÜRETİMİNDE ANTALYA VE BURSA ZİRVEDE

2015 - 2016 üretim yılında 1.8 milyon dekar arazide domates ekimi gerçekleştirilirken, 12.6 milyon tonluk üretim yapıldı. Bu domateslerin 4 milyon tonu salçalık ve 8.6 milyon tonu sofralık olarak üretildi.

Domates üretiminin il bazında dağılımı incelendiğinde Antalya'nın 2 milyon 410 bin tonla (yüzde 19,1) ilk sırada yer aldığı görüldü. Bu ili 1 milyon 575 bin tonla (yüzde 12.5) Bursa, 975 bin tonla (yüzde 7.7) Manisa, 945 bin tonla (yüzde 7.5) İzmir ve 941 tonla (yüzde 7.5) Mersin takip etti.

Antalya ekili alan bakımından da 201 bin dekarla başı çekerken, 190 bin dekarla Bursa, 134 bin dekarla Manisa ve 127 bin dekarla İzmir şeklinde sıralandı.

Geçen yıl Türkiye'de kişi başına domates tüketimi yaklaşık 120 kilogram oldu.

Ocak-Mart 2017 döneminde domates ihracatının en fazla yapıldığı ilk on ülke 

Rusya Federasyonu'na son 5 yılda yapılan domates ihracatı 

YILLARİHRACAT
(DOLAR)

İHRACAT

(DOLAR)

TOPLAM İHRACATTAKİ PAYI
(YÜZDE)
2012255.199.754400.691.37863.7
2013274.596.287391.217.80968.5
2014275.291.105426.490.29668.9
2015258.815.098365.291.86164.6
2016-239.839.496-
2017
OCAK-MART
-123.051.660-

2015-2016 döneminde en fazla domates üretiminin yapıldığı 20 il

 

EKİLEN ALAN 

(DEKAR)

ÜRETİM
(TON)
ANTALYA200.7252.409.762
BURSA189.9631.574.518
MANİSA133.751974.878
İZMİR126.178944.750
MERSİN91.211941.232
MUĞLA63.653658.917
ÇANAKKALE83.986579.100
TOKAT62.658481.843
ÇANAKKALE    71.609470.363
TOKAT62.658481.843
BALIKESİR71.609470.363
ŞANLIURFA80.913460.460
KONYA44.600233.930
SAMSUN27.832180.128
ADANA33.615164.088
KARAMAN22.088154.220
AYDIN30.342145.578
BURDUR15.832138.290
ANKARA26.896

136.068

HATAY31.442121.956
BİLECİK15.857109.849
AMASYA13.403102.380