Eşel mobilin maliyeti 190 milyar liraya çıkabilir

Savaş tüm dünyayı olduğu gibi Türkiye'yi de enerji fiyatları nedeniyle olumsuz etkiliyor. Net bir enerji ithalatçısı olan Türkiye 2026 Orta Vadeli Program'da (OVP) petrol fiyatının bu yıl ortalama 65 milyar dolar ve enerji ithalatının da 63 milyar dolar olacağını tahmin ediyordu. Ancak savaş tüm dengeleri değiştirdi. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump'ın politikalarından birisi olan dünyada petrol fiyatının düşük olacağına dair tahminler gibi OVP'deki bu tahmin de şimdi çok fazla aşıldı. Şu anda fiyat 85 dolara çıkmış durumda. Biz fiyatı bundan önce bir kaç gün seyrettiği 80 dolar olarak alsak bile bu yükselişin (eğer fiyat düşmez ise) Türkiye'ye maliyetinin 14,5 milyar dolar artışla 177,5 milyar dolara çıkabileceği kolaylıkla hesaplanabiliyor.

ESKİ DOST İMDADA YETİŞTİ

Enerji fiyatlarındaki artışla vatandaş tabi iki akaryakıt fiyatları ile yüz yüze geliyor. Enflasyonla mücadele içinde olan Türkiye'de kur ve akaryakıttaki artış enflasyonun resmen kaldıracı oluyor. Kurda artışa mahal vermemek için Merkez Bankası ilk günden önlemlerini aldı ve bunun nimetlerini de gördük. Bu önlemin rezervlerin 10 milyar dolar kadar erimesiyle hayata geçtiği hesaplanıyor.

Akaryakıtta ise eski bir yöntem imdada yetişti. Buna göre artan fiyatların yüzde 75'ini devlet ÖTV'den karşılayacak. Yüzde 25'i pompaya yansıyacak. Buna eşel mobil sistemi deniliyor. Bir önceki uygulamada tüm artış eşel mobil sistemi ile devlet tarafından karşılanıyordu.

10 AYLIK HEDEF 557 MİLYAR LİRA

Şimdi uzun sözün kısası, akaryakıtta eşel mobil sistemi uygulanacağı için bu artış vatandaşa daha az yansıyacak. Peki ne kadar? Rakamlara bakalım. Maliye 2026'da petrol ve doğalgazdan 656 milyar lira gelir elde etmeyi planlıyordu. İlk iki aylık gerçekleşmeleri devre dışı bırakırsak kalan 10 ayda 557 milyar liralık gelir hedefi demek bu. Bu gelir benzin, motorin, LPG ve doğalgazdan elde ediliyor. Hesabı doğru yapmamız için doğalgazı devre dışı bırakmamız gerekiyor. 557 milyarın yüzde 65'i doğalgazdan elde ediliyor. Geriye kaldı yüzde 45, yani akaryakıt ve LPG'den elde edilmesi planlanan 250 milyar lira. Bunun da yüzde 75'i, yaklaşık 190 milyar lira ediyor. Final rakamımıza ulaştık. Eğer petrol böyle kalırsa bugünkü bütçe hedefinden 190 milyar liralık bir ÖTV kaybı gerçekleşebilir.

Diğer sorun doğalgaz. Edindiğimiz bilgiler Türkiye'nin doğalgaz fiyatlarını 3 ay sabitlediği yönünde. 3 ay sonra da zaten yaz geldiği için işletmeler hariç doğalgaz fiyatlarındaki artışın devlete ve vatandaşa kısa süreli etkisinin olması beklenmiyor. Tabi savaş uzar maliyetler aynı kalırsa tabii ki fatura her iki taraf için de kabarabilecek.