Aort damarı yırtılması nedir? Aort damarı yırtılması belirtileri nelerdir?
Türkiye'de her yıl binlerce kişi aort yırtılması nedeniyle hayatını kaybediyor. Uzmanlar, erken tanının ve risk faktörlerinin bilinmesinin önemine dikkat çekiyor. Peki, bu hayati damar neden yırtılır? İşte detaylar...
Aort yırtılması, aniden gelişen ve hızla ölümcül hale gelebilen bir durumdur. Belirtileri genellikle başka hastalıklarla karıştırılmaktadır. Erken teşhis hayati önem taşır.
UYARI: Haberde yer alan bilgiler kesin teşhis için yeterli değildir. Herhangi bir belirtide aciliyet durumuna göre, 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayabilir ya da en yakın hastaneye giderek uzman bir hekime başvurabilirsiniz.
AORT DAMARI NEDİR?
Aort damarı, kalpten çıkan ve vücudun tamamına oksijen açısından zengin kanı dağıtan ana atardamardır. Göğüs boşluğundan başlayarak karın bölgesine kadar uzanır ve burada farklı damarlara ayrılarak kanın organlara ulaşmasını sağlar.
Aort damarı dört ana bölümden oluşur:
- Yükselen Aort: Kalpten çıkan ilk bölümdür.
- Aort Kemiği (Aort Arkı): Yükselen aortun devamı olup, beyin ve üst vücuda kan taşıyan dalları içerir.
- İnen Aort: Göğüs boşluğundan aşağıya doğru iner.
- Abdominal Aort: Karın bölgesine ulaşan ve burada iç organlara kan taşıyan kısmıdır.
AORT DAMARI YIRTILMASI (DİSEKSİYONU) NEDİR?
Aort duvarı; iç katman orta katman ve dış katman olmak üzere üç doku katmanından oluşur. Aort diseksiyonu; aortta meydana gelen basınç veya zayıflamış bir iç bölgesindeki yırtılma ile bir anda oluşur. Kanın yırtık boyunca akması diğer katmanların da deforme olmasına neden olabilir. Bu durumda vücutta akan kan yavaşlayabilir, kan akışı durabilir hatta aort tamamen yırtılabilir.
Aort damarı yırtılması (diseksiyonu) nadir yaşanan bir durumdur fakat acil müdahale edilmezse yaşamı ciddi şekilde tehdit edebilir. Belirtileri her zaman hissedilmeyebilir ve bu durum her yaştan insanın başına gelebilir.
AORT DAMARI YIRTILMASI NEDEN OLUR?
Aort diseksiyonu, nadir görülen ancak hayati tehlike taşıyan ciddi bir kalp-damar hastalığıdır. En önemli nedenlerinden biri kontrol altına alınmamış yüksek tansiyondur. Yüksek tansiyon, damar içi basıncın artmasına ve zamanla aort duvarında zorlanmaya yol açar. Bu da aort damarının yırtılmasına neden olabilir.
Bir diğer yaygın neden ise damar sertliğidir (ateroskleroz). Bu hastalıkta, damar duvarlarında plak birikir ve damar esnekliğini kaybeder. Esnekliğini yitiren damarlar, ani basınç değişimlerinde yırtılmaya daha yatkın hale gelir.
Travmalar, özellikle trafik kazaları gibi ani ve şiddetli darbeler de aort yırtılmasına yol açabilir.
Ayrıca doğuştan gelen ya da sonradan gelişen bazı durumlar da bu riski artırır:
- Aort damarının yapısal bozuklukları veya yeterince gelişmemesi
- Geçirilmiş aort ameliyatları
- Bağ dokusu hastalıkları (özellikle Marfan sendromu)
- Genetik faktörler
- Biküspid aort kapağı (BAK) hastalığı
- Konjenital (doğuştan) aort darlığı
Gebelik dönemi de aort diseksiyonu riskini artırabilir. Bu dönemdeki hormonal değişiklikler, damar yapısını etkileyerek aort duvarında zayıflamaya neden olabilir.
Sonuç olarak, aort diseksiyonu; yüksek tansiyon, damar sertliği, genetik yatkınlık ve travma gibi pek çok faktörün bir araya gelmesiyle ortaya çıkabilen, erken teşhis ve tedavi gerektiren ciddi bir sağlık sorunudur.
AORT DAMARI YIRTILMASI BELİRTİLERİ NELERDİR?
Aort damarı yırtılması (diseksiyonu) uyurken veya dinlenirken aniden gelişebilen bir rahatsızlıktır ve en yaygın özelliği de bir anda ortaya çıkan şiddetli ağrıdır. Diğer yaygın belirtiler ve semptomlar şu şekilde sıralanabilir;
- Sırtın üst kısmında veya göğüste meydana gelen bıçaklanma veya yırtılma hissi olarak tanımlanabilecek ani ve şiddetli bir ağrı
- Bayılma ve baş dönmesi
- Bilinç kaybı
- Mide bulantısı
- Şiddetli karın ağrısı
- Zayıf nabız
- Felce benzer vücudun bir kısmında güçsüzlük
- Görme kaybı
- Nefes darlığı ve konuşma güçlüğü
AORT YIRTILMASI TANISI NASIL KOYULUR?
Aort damarı yırtılması (diseksiyonu) çoğu zaman aniden ortaya çıkar. Erken fark edilmesi durumunda yaşam şansı artar. Aort diseksiyonu, kalp krizi ve felç ile benzer belirtiler gösterdiği için ayırt edip tanı konulması gerekir. Bunun için ilk muayene sırasında kalp atışları ve kollardaki kan basıncı kontrol edilip tıbbi geçmişiniz ile ilgili sorular sorulabilir. Kesin tanı için bazı görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır. Bu görüntüleme yöntemleri aynı zamanda ameliyat yerini belirlemekte de faydalı olur. Bunun için kullanılan görüntüleme yöntemleri şunlardır;
- Röntgen: Kalbinizin, akciğerlerinizin ve aorta dahil olmak üzere göğsünüzdeki yapıların resmini çekmekte kullanılan bu görüntüleme yöntemi ile
- Manyetik Rezonans Görüntüleme: Bu yöntem aort da dahil olmak üzere vücuttaki organların ayrıntılı resimlerini görüntülemek için radyo dalgaları kullanır. Görüntüleme biraz zaman aldığı için acil durumlarda sık kullanılan bir yöntem değildir.
- Transtorasik ekokardiyogram: Bu yöntem kalp yapılarının hareketli resimlerini ultrason ile görüntüler.
- Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması: Bu görüntüleme yöntemi ile aort damarı yırtılması oldukça hızlı bir şekilde tespit edilebilir. Acil bir durumda kullanılan en iyi görüntüleme yöntemidir.
Görsel Kaynak: istockphoto
