Günlük hayatta sık yaşanan mide bulantısı, karın ağrısı ve anemi gibi sorunlar gluten hassasiyetine işaret edebilir. Gluten hassasiyetinin nasıl belli olduğu, vücudun verdiği tepkilerle anlaşılabiliyor.
Gluten hassasiyeti, gluten adı verilen protein grubuna karşı vücudun normalden daha güçlü bir tepki vermesi durumudur. Gluten intoleransı olarak da adlandırılan bu durum, gluten içeren besinler tüketildiğinde çeşitli sindirim ve genel sağlık sorunlarının ortaya çıkmasına neden olur. Belirti ve etkileri açısından çölyak hastalığıyla benzerlik gösterse de, temel fark bağışıklık sisteminin verdiği tepkinin düzeyidir.
Gluten tüketimi sonrasında gluten hassasiyeti olan kişilerde en sık görülen belirtiler; ishal, kabızlık, gaz, mide şişkinliği ve karın ağrısıdır. Bunun yanı sıra kansızlık, zihinsel bulanıklık, sürekli yorgunluk ve kaygı gibi daha genel şikayetler de görülebilir.
Gluten alerjisi ve çölyak hastalığı olan bireylerde ince bağırsakta iltihap oluşur. Bu iltihap, bağırsak yüzeyine zarar vererek besin emilimini bozar ve çoğunlukla ishale yol açar. Bazı kişilerde ise tam tersi şekilde kabızlık görülebilir.
Gluten intoleransı ve çölyak hastalığında, bağışıklık sisteminin glutene karşı verdiği tepki mide bulantısına neden olabilir.
Gluten hassasiyetinde şişkinlik ve gaz oluşumu, buğday ve benzeri gıdalarda bulunan ve sindirimi zor olan karbonhidratlara vücudun tepki vermesiyle ilişkilendirilir.
Gluten intoleransı olan kişilerde mide ve bağırsak yapısı sağlıklı şekilde çalışmayabilir. Bu durum, iltihaplanmaya yol açarak karın ağrısına neden olabilir.
Glutenli besinlerin tüketilmesi ince bağırsakta iltihaplanmaya yol açtığında, besin emilimi zorlaşır. Bunun sonucunda iştah azalabilir ve kilo kaybı görülebilir.
Gluten alerjisi ve çölyak hastalığı, demir emilimini olumsuz etkileyerek demir eksikliği anemisine yol açabilir. Bu durum da sürekli yorgunluk ve halsizlik hissi yaratır.
Gluten alerjisi olan bireylerde demir emilimi yeterli olmadığından kansızlık gelişebilir. Bunun temel nedeni, gluten tüketiminin ince bağırsağın iç yüzeyine zarar vererek demir dahil birçok besinin emilimini engellemesidir.
Gluten alerjisinin teşhisinde öncelikle kişinin şikayetleri değerlendirilir ve fiziki muayene yapılır. Ardından kanda gluten alerjisini araştıran testler uygulanabilir. Testlerin pozitif çıkması durumunda tanıyı kesinleştirmek için endoskopi veya doku biyopsisi gibi ileri tetkikler önerilebilir.
Çok küçük miktarlarda gluten alımı bile, özellikle çölyak hastalığında ve gluten hassasiyetinde ince bağırsağa zarar vererek besin emilimini engelleyebilir.
Glutensiz beslenmede tercih edilebilecek bazı gıdalar şunlardır:
- Kahverengi, beyaz ve yabani pirinç
- Karabuğday
- Glutensiz badem unu
- Hindistan cevizi unu
- Mısır ve mısır nişastası
- Bezelye unu
- Darı
- Patates unu
- Guar sakızı
- Kinoa
Görsel Kaynak: istockphoto - shutterstock