Hangi ilde kaç kişi toprağa gömüldü?
Bedia Ceylan Güzelce'nin röportajı...
CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu'nun bir açıklaması ile gözler Diyarbakır'da 19 kişinin kemiklerinin bulunduğu ölüm çukuruna döndü. Ben de Tanrıkulu'na bu ölüm çukurları ile ilgili birkaç soru sordum ve aldığım yanıtlar çok ilginç. Lütfen dikkatli okuyun:
Diyarbakır'daki toplu mezarların açılması konusunda sizin sözleriniz öncü oldu. Neden bunları daha evvel açmak mümkün olmadı?
Diyarbakır’daki toplu mezarlar bir siyasi veya adli irade sonucu açılmadı. O bölgede yapılan tarihi restorasyon çalışmaları sonucunda tesadüfen bulundu ve devam edildi… Tabi kazı yapılan bölge Jitem’in girilmez alanı olunca dikkatler 1990 yılların kayıplarına odaklandı..Türkiye bakımından vahim olan “yer altı zenginliklerimiz arasına cesetlerin” de eklenmiş olması.. Yakınlarını arayanlar var oldukça insanlar mezar aramaya kazı yapmaya devam edecekler zira yıllar önce bir röportajımda “ceset bulunmazsa yas bitmez” demiştim. Kayıp yakınlarının yası aradan 100 yıl da geçse devam edecek ve biz de bu travmayı yaşamaya devam edeceğiz.
Bu toplu mezarlardan başka nerelerde var?
Toplu mezarlarla gündeme geldikten sonra bölgede ardı arkası kesilmeyen insan cesetleri çıkmaya başladı. İnsan Hakları Derneği öncülüğünde yürütülen çalışmalar sonucunda bölgede aslında yüzlerce toplu mezarın var olduğu, henüz bunların varlığı konusunda da bir bilginin olmadığı ortaya çıktı. İnsan Hakları Derneği Diyarbakır Şubesi, geçmişte yaşananların gün yüzüne çıkması amacıyla sadece raporlamayla yetinmeyerek bir ilki gerçekleştirerek, İnteraktif Toplu Mezar Haritası oluşturdu. www.ihddiyarbakir.org web sitesi üzerinden ulaşılmakta ve sürekli güncellenmektedir.
İnsan Hakları Derneği (İHD) Diyarbakır Şubesi’nin yaptığı araştırmalar sonucu elde ettiği veriler ışığında var olduğu iddia edilen ve bir kısmı da açılan toplu mezarların listesi ve ayrıntılı verileri şöyle;