Astronot Eğitim Merkezi vardı da o mu gitmedi?

Röportaj: FUNDA DURU

HABERTURK.COM

Tutulma Avcıları adını ilk duyduğumda zihnimi saran gizemi ve beraberinde getirdiği merakı hatırlıyorum.

Kubilay Akdemir, yapılacak yığınla sıradan ve rutin iş varken, dünyayı ülke ülke gezip Güneş ve Ay tutulmalarını fotoğraflıyor, hem de her tutulmada aynı heyecanı duyarak...

"Nerden çıktı bu iş?" diyorum.

"Çocukluğumdan beri astronot olmak istiyordum, uzaya ilgim vardı" diyor.

"E niye astronot olmadın, çabalayabilirdin, dünyada imkansız bir şey yoktur" diyorum.

"Evet, Gaziantep’te çabalarsın... Astronot Eğitim Merkezi vardı bizim bakkalın yanında; ama kapalıydı saatleri tutmadı" diyor.

Uzayda olan kafam yeryüzüne indi ve Türkiye'de olduğumuzu anımsadım.

Haklı... Astronot Eğitim Merkezi vardı da o mu gitmedi...

Astronot olamadı; ama uzayı ve gökyüzünü yaşamının bir parçası haline getirdi.

Böyle de sıradışı bir adam... En az, 400 kat büyük Güneş'i tutulma sırasında Ay'la eşit gösteren mucizevi oran kadar.

Kubilay Akdemir kimdir?

1976 yılında Gaziantep'te doğdum. Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Fotoğraf Bölümünü bitirdim. Hem yurt içinde, hem de yurt dışında birçok belgesel çalışmaları yaptım. 2001 yılından beri de Atlas dergisine serbest olarak projeler yapıyorum. Uzun yıllardır da gökyüzü fotoğrafçılığı yapıyorum.

Ne tür belgeseller yapıyorsun?

Arkeolojik, mimari ve insan üzerine olan çalışmalar yapıyorum. Öğrencilik dönemimde Mısır üzerine bir çalışma yaptım. Bu çalışma sayesinde Atlas dergisiyle tanıştım. Mısır Büyükelçiliği'nden davet aldım ve orada sunum yaptım. Manisa'yı, Mersin'i ve Türkiye'deki çeşitli şehirlerle ilgili de belegesel çalışmaları yaptım. Bunların dışında benim özel ilgi alanım olan gökyüzü fotoğrafçılığı var.

Türkiye'deki gökyüzü fotoğrafçılığı için neler söylersin?

Yeni yeni gelişmekte olan bir şey, ben bu işe başladığımda makinenin teleskopa nasıl bağlanacağını

soracağım kimse yoktu. Cumhuriyetin ilk yıllarında uğraşılmış, bu konuya meraklı bilim adamları varmış; ama sonra öylece kalmış. Bir de eskiye göre daha ekonomik bir şey olmaya başladı.

"BU ÜLKEDE ASTRANOT OLMAK İSTERSİN, MEMUR OLURSUN!"

Seni diğer insanlardan farklı kılan ne sence?

Meraklı olmam... İnsanlar çocukluklarından bu yana büyüyünce ne olacaksın sorusuna hep kalıplaşmış cevaplar verirler. Ben 30 yıl önce bu soruya "Astronot olmak istiyorum!" diyordum. Astronot nedir diye soruyordu insanlar, annem de "Pilot olmak istiyor" diyordu. Ben inatla pilot değil astronot olmak istiyorum diye sinirlenip, düzeltiyorum. Maalesef ki ülke şartları böyle, astronot olmak istersin; ama vergi dairesinde memur olursun. Ben yine şanslıyım uzayla ilgili çalışmalar yapıyorum, hayallerimle ilişkili bir işle uğraşıyorum.

Aslında astronot olmak için de çabalayabilirdin...

Bir sürü hayalin varsa bu ülke şartlarında aşman gereken yığınla engel var. Ülkede eğitim, sağlık gibi temel problemler varken, insanlar açken böyle ütopik meslekleri yapmak zor oluyor.

Peki böyle bir kafadayken Türkiye'de nasıl yaşayabiliyorsun?

Tamamen aileme olan bağımdan dolayı bu ülkede yaşıyorum.

Farklı bir ülkede doğmuş olsaydın neler değişirdi ki?

En azından yaptığımız mesleklerle alakalı daha büyük paralar kazanırsın ve de ülke sana destek veriyor olur. Türkiye'de böyle destekleri bulmak çok zor hatta imkansıza yakın.

TUTULMA AVCILARI

29 Mart 2006 Tam Güneş Tutulması/Türkiye

Tutulma Avcıları fikri nasıl ortaya çıktı?

İlk olarak Elazığ'da 11 Ağustos 1999'da Güneş tutulmasını çektim. Benim için çok etkileyici bir andı ve ondan sonra nerde olursa olsun bütün tutulmaları çekmek istedim. Böylelikle "Tutulma Avcıları" ortaya çıkmış oldu. İki amacın olacak hayatta; ya hayallerinin peşinden gideceksin ya da paranın... Para kazanmak ilk hedefinse böyle bir işle uğraşmaman gerekiyor.

Tutulma Avcıları senin için ekonomik açıdan kullandığın bir araç mı yoksa ruhunu beslemek için kullandığın bir amaç mı?

Bu kadar enerjiyi başka bir işte harcasan çok büyük paralar kazanırsın. Zaten sistem de bunu gerektiriyor; ama meraklı olduğun, heyecan duyduğun dalla ilgili bir şeyler yapınca para kazansan da kazanmasan da pek bir önem taşımıyor. Bu yüzden ikincisine daha yakınım. Dolaylı olarak para kazanıyorum. Bu adam bu işi böyle yapıyorsa, bizim iş onun için çocuk oyuncağı diye bir mantık oluşuyor. Patlıcanının fotoğrafını çektirecektir birisi, diğerleri de iyi fotoğrafçıdır; ama bu adam böyle işler de yapıyor biz bu patlıcanı ona çektirelim deyip tercih ediyorlar ve dolayısıyla da yaptığım bu işin referansıyla para kazanmış oluyorum.

Bugüne kadar tutulmaları fotoğraflamak için nerelere gittin?

1999'daki Türkiye'deki tutulmanın sonrasında 4 Aralık 2002'de Güney Afrika'daki güneş tutulmasını çektim. Arkasından Türkiye'de 2006 yılındaki tutulmanın belgesel, fotoğraf ve film çalışmasını yaptım. Tutulmanın görüleceği bütün illerde, sergiler, dia gösterileri ve konferanslar gerçekleştirdim. Bu çalışma Ulusal Astronomi Kongrelerinde de kayıtlara girdi. Tübitak'ın gözlem şenliklerinde bu konuyu eğitim olarak verdim. 2009 yılında da Çin'e gittik. Orada 1 ay boyunca Tibet'e kadar turladık. İnsanların hayatlarında tutulmanın ne gibi etkileri olduğunu gözlemleyip, çalışmalar yaptım. 2010 yılında da Sri Lanka'ya gittik, Halkalı Güneş tutulmasını çektik, 2012'de Avustralya'daki Güneş tutulmasını çekmeye gittik. En sonuncu da geçtiğimiz kasımda Uganda'daki Güneş tutulmasını çektim.

2002 Güney Afrika

4 Aralık 2002 Tam Güneş Tutulması/Güney Afrika

Peki, tutulmaların kültürler üzerindeki yansımaları neler?

Kimileri güneş tutulması olduğunda, hava karardığında farlarını açıp yoluna devam ediyor. Kendi ülkesinde bir dahaki tutulma 400 yıl sonra olacak; ama 15 saniyelik tutulmaya dönüp bakmıyor. Telefonu elinden bırakıp, bakmayan insanları da görebiliyorsunuz. Daha doğal olan toplumlarda, -Afrika'daki gibi- tutulmadan korkup saklanan insanları da görebiliyorsunuz.

Örneğin Uganda'da tutulmanın görüleceği merkezde Güneş tutulmasına yönelik bir anıt diktiler. Cumhurbaşkanları açılışını yaptı ve o gün doğan çocuklara "Eclipse" (tutulma) adını verdiler.

"Uganda 2013"

15 saniye süren "Hibrit Güneş Tutulması"

Sri Lanka'da Tamil Kaplanlarıyla Sinhala halkı arasındaki iç savaş yeni bitmişti. Ülkede savaşın izleri hala vardı. Müslümanlar, Katolikler, Hindular, Budistler vardı ve hepsiyle iyi anlaştık. Askerler ilk başta yadırgamışlardı; ama sonra onlar da bize yardımcı oldu. Tutulma günü de hep birlikte izledik.

2010 Sri Lanka

2010 Sri Lanka

15 Ocak 2010 Halkalı Güneş Tutulması/Sri Lanka

Peki, tutulmalara gitmeden önceki hazırlık süreci nasıl oluyor?

Ekipmanları hazırlıyoruz öncelikle, gidilecek rotanın tespitini yapıyoruz. Hangi ülkede olacak, o ülkenin şartları nasıl olacak, tutulma olacağı tarihte hava koşulları nedir, masrafları ne kadar tutacak gibi araştırmaları yapıp ona göre hareket ediyoruz.

Bu masraflı bir iş gibi görünüyor, her seferinde altından nasıl kalkıyorsun?

Aslında o kadar da masraflı bir iş değil. Bu ülkeden çıkıncaya kadar masraflı her şey aslında. Uçak biletini önceden alınca zaten uyguna denk geliyor. Ekipmanlarım zaten bana ait. Tatil köyünde 5 gün kalsan bir yığın para harcarsın; ama ben 1000 dolar gibi bir rakama proje çıkartabiliyorum. Ekonomini iyi yönetmen gerekiyor. Kişisel uğraşlarla özel sektörden bazı sponsorlar bulabiliniyor. Tamamen bağımsız olan kuruluşlardan yardım veya destek bulabiliyorsun. Bir yerlere bağlı kurumlardan destek bulmak pek mümkün olmuyor.

"SU AYGIRIYLA BURUN BURUNA GELDİM"

2013 Uganda

Gittiğiniz ülkelerde nerelerde konaklıyorsunuz?

Çadırda da kaldığımız oldu, pansiyon tarzı yerlerde kaldığımız da oldu. Kalacak yer bulamayıp araçta tutulma zamanını beklediğimiz de oldu. Bir de çadır yaptığınız yerler normal yerler değil tabii, zürafaların fillerin gezdiği yerler. En son Uganda'da gece bir sebepten uyandım ve çadırın üzerinde kocaman bir gölge vardı. Çadırın fermuarını açtığımda su aygırıyla burun buruna geldim. Böyle şeyler de olabiliyor.

Hiç kaçırdığın tutulma oldu mu?

Çin'de oldu. O sırada bütün Çin'de, Japon adalarında hatta Hindistan'a kadar büyük bir fırtına vardı ve hava bulutluydu. Çok net çekemedim.

2009 Tam Güneş Tutulması/Çin

2009 Çin

Kimlerle gidiyorsun sabit bir ekibin var mı?

Bu gidilecek ülkenin şartlarına göre değişiyor. Vasıflarını ve şartlarını ona göre değerlendiriyorum, bir de zamanlaması uygun olan insanları tercih ediyorum. Bu herkes olabilir sadece fotoğraf ve video alanında olması gerekmiyor. Hevesli ve uyumlu olması benim için yeterli bir ölçü.

Tutulma esnasında gerçekleşen paylaşmak istediğin bir anın var mı?

O tutulma anlarının hepsi enteresan... Etkileyici olan, herkesin aynı anda aynı şeye heyecanlanması... Herkes çığlık atıyor, alkışlıyor, ağlayanı var, güleni var. Herkes kendisine göre coşkusunu yaşıyor.

Sen ne hissediyorsun tutulma sırasında?

Ben en çok heyecan duygusunu hissediyorum. Her tutulmaya da aynı heyecanla gidiyorum.

Her seferinde farklı yerlerde de olsa aslında aynı olayı fotoğraflıyorsun her seferinde aynı heyecanı

nasıl koruyorsun, bir yerden sonra sıkılmaz mı insan?

Bu anlatılması çok mümkün olmayan bir şey, ancak bunu yaşamanız lazım. Öyle bir heyecan olmasa zaten dünyayı on tur atmazdım; çünkü burada çok enteresan bir doğa olayı var: Güneş, aydan 400 kat daha büyük olan bir gök cismi; ay da güneşten bize 400 kat daha yakın... Birebir üzerlerini kapatıyorlar, iki tane 1 liralık düşünün. Ortada mucizevi bir oran var. Tutulmaya gündüz vakti canlı gözle baktığınızda bir anda yıldızları görüyorsunuz. 15 saniye boyunca güneşin üzerinde hareket eden patlamaları gördüğünüz bir güneş var ve sonra birden hava aydınlanıyor. Fotoğrafların bir yere kadar anlatır olayı, gözle görmek inanılmaz bir şey.

3 Mart 2007 Türkiye

Peki tutulmalar ne kadar aralıkla gerçekleşiyor?

Yaklaşık 18 ayda bir oluyor.

En uzun tutulma ne kadar sürdü?

6 küsur dakika sürdü. O da Çin'de net görüntüleyemediğimiz tutulmaydı.

Bir sonraki tutulma ne zaman?

İki tane var: Biri Pasifik'te olacak, diğeri de Kuzey Kutbu'nda olacak.

Hangisine gideceksin?

Şartlar da izin verirse, ikisine de gitmeyi planlıyorum.

Tutulma olmadığı zamanlarda neler yapıyorsun, bu sıralar çalıştığın başka projelerin de var mı?

Okullarda söyleşiler yapıyorum. İnsanlarla, tutulmanın kültür üzerindeki etkilerini, bütün gözlemlerimi paylaşıyorum. Şu anda Karya Uygarlığı'nı çalışıyorum. Belgesel, fotoğraf, video üzerine çalışmalar yapıyorum.