Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
        Haberler Kültür-Sanat

        HABERTURK.COM / ÖZEL HABER

        2001 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Trinidad kökenli İngiliz yazar V.S. Naipaul’la ilgili “Müslümanlar’a parazit, gerizekâlı” dedi iddiasında son noktaya gelindi.

        Naipaul’un İstanbul’da düzenlenecek Avrupa Yazarlar Parlamentosu’na katılmayacağı açıklandı.

        Açıklamada şöyle dendi: “V.S. Naipaul’un Avrupa Yazarlar Parlamentosu’na katılımının Türk medyasında politize edilmiş olması etkinliğin asıl amacını ve V.S. Naipaul’un bir edebiyatçı olarak yapacağı katkıyı gölgelemiştir. Bu sebeple, Avrupa Yazarlar Parlamentosu organizatörleri ve V.S. Naipaul arasındaki karşılıklı uzlaşma neticesinde yazar Avrupa Yazarlar Parlamentosu’na katılımını 23 Kasım 2010 tarihi itibariyle geri çekmiştir.”

        NASIL BİR UZLAŞMA?

        Açıklamada yer alan “karşılıklı uzlaşma” ibaresi pek kimseyi tatmin edecek gibi değil aslında. Zira herkes şunu biliyor ki, Naipaul “gelmemeye zorlandı.”

        Edebiyat eleştirmeni Hilmi Yavuz’un, Naipaul’un Müslümanlarla ilgili parazit, gerizekâlı gibi açıklamaları olduğunu belirtip İngiliz yazarı İslamofobiye meşruiyet kazandırmaya çalışmakla suçlamasından sonra bir “İstanbul’a gelmesin” grubu oluştu.

        TAHAMMÜL YOK

        Daha önce yönetmen Emir Kusturica’nın Antalya’da düzenlenen Altın Portakal Film Festivali’nin jürisinden kovulmasından sonra yaşanan bu ikinci olay, Türkiye’de yeni bir “İstemezükçüler” cephesinin oluşmaya başladığını gösteriyor.

        Sadece türdeşlere tahammül eden, farklı görüşlere kapıyı kapatan bir cephe... Organizasyonu düzenleyenleri de Naipaul'a 'gelme' demeye zorlayan bir cephe...

        Şimdi, medyada bu konuyu ele alan köşe yazarları ve yazılarını ele alalım. Konunun derinlemesine analizi ise, birazdan…

        'GELMESİN' DİYENLER

        HİLMİ YAVUZ / 21 Kasım 2010 - ZAMAN

        Naipaul ve bizimkiler

        V.S.Naipaul'un Avrupa Yazarlar Parlamentosu toplantısına 'onur konuğu' olarak davet edilmesini eleştirmeye cür'et etmiştim.

        Meğer haddim değilmiş! Neredeyse 'sen kim oluyorsun da, Naipaul'u eleştiriyorsun? O koskoca Nobelli bir yazar!' diyecekler. Ben sadece, 'yazarlarımız, Müslümanlara onca hakareti reva gören Naipaul'la aynı masaya oturmayı içlerine sindirecekler mi?' diye sormuştum. Bu soru ile vahim bir kabahat işlediğimi itiraf ediyorum. Değerli dostlarım Eyüp Can, Nedim Gürsel, Ahmet Kot ve Mario Levi'den, özür diliyorum. Bundan sonra yapılacak toplantıya da (şayet Türkiye'de ve 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı tarafından desteklenirse), Danimarka'da, Hz. Muhammed ile ilgili o karikatürü yapan zatın da, 'onur konuğu' olarak davet edilmesini, bütün kalbimle, öneriyorum.

        Şaka bir yana: Hoşgörü ile hakaret arasındaki farkı bilmez değilim. Neye, nasıl ve hangi koşullarda hoşgörü gösterileceğini de! Bunu, kimseden öğrenecek değilim. Hakarete karşı protesto, sivil bir haktır. Üstelik bu sivil hakkın, 'birlikte aynı masaya oturmama' gibi, sessiz ve ince bir jestle dile getirilmesinin, yazar dostlarımı, başta elbette Eyüp Can, niçin bu kadar öfkelendirdiğini de anlamış değilim! Ben, bu toplantıya katılacak yazarlara da, 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı'na da, Naipaul'un kimliğini hatırlattım;- hepsi o kadar! Protesto etmek ya da etmemek onların bileceği iştir. Nitekim Cihan Aktaş, protesto ederek toplantıdan çekildiğini duyurmuştur. Bence yapılması gereken 'onur'lu yazar davranışı buydu...

        Ahmet Kot dostumu anlıyorum. O 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı'nın Edebiyat Direktörüdür. Dolayısıyla, muhafazakar bir hükümetin tahsisatıyla, Müslümanlardan nefret ettiğini her fırsatta açıklayan Naipaul'u davet etmenin sorumluluğuyla elbette kendini savunmak mecburiyetinde hissedecektir! Ama acaba şu soru Ahmet Kot'a sorulmamalı mıdır? Nobel almış bir yazar, 'onur konuğu' olarak davet edilecek idiyse, niçin Naipaul tercih edildi? Yaşayan birçok Nobelli yazar var;-Naipaul dışında pekala onlardan biri davet edilemez miydi?

        Neyse, asıl söylemek istediğim, Naipaul'un sadece İslamiyet'e karşı nefret duygularıyla dolu biri olmanın ötesinde, kolonyalist ve emperyalist bir kimlik olduğudur. Tekrar ediyorum (ve değerli dostlarım alınmasınlar!!!), Naipaul, daha önce de defalarca yazdım, o bir 'sömürge aydını'dır. Kendi yerli ve mağdur kimliğinden de nefret ediyor Naipaul;- kimliğini, sömürgeci ve emperyalist Batı'nın kimliğiyle özdeşleştiriyor ve Batı medeniyeti dışında kalan ezilmiş ve sömürülmüş uluslara, neredeyse tiksinerek (hayır, iğrenerek) bakıyor...

        Bunu, kendilerini antiemperyalist ve antikolonyalist olarak tanımlayan değerli ulusalcı ve solcu (eğer kaldıysa!) dostlarıma duyurmak istedim. Naipaul'u hoşgörü adına savunanlar arasında onlar da var çünkü...

        Hoşgörü konusunda bir noktaya da işaret etmek istiyorum. 'Hoşgörü' ile 'Ressentiment' birbirinden farklı şeylerdir. Naipaul'un davet edilişini 'hoşgörü' adına savunanlar, aslında 'hoşgörü'yle değil, 'ressentiment'la davranıyorlar. 'Ressentiment'in, Türkçede tam karşılığı yok;- sıklıkla kullanılan 'hınç' sözü de karşılamıyor 'Ressentiment'i! 'Ressentiment', güçlü olanın zorbalığı karşısında, hiçbir karşı koyma imkanının olmadığı durumlarda, insanın 'bükemediği eli öpme'si! Hz. İsa'ya atfedilen, 'biri yanağını tokatlarsa, öteki yanağını da dön, onu da tokatlasın!' durumu! Batılı karşısında duyduğumuz eziklik, düştüğümüz zillet!

        Son sözüm, Müslüman entelijansiyaya! Ernest Renan karşısında bir Namık Kemal, Draper karşısında bir Ahmet Mithat Efendi, Reinhardt Dozy karşısında bir Şehbenderzade bile olamayacak kadar oryantalistleşmişiz. Avrupa Birliği'ne girebilmenin örtük koşullarından biri de, Avrupa'nın oryantalist ve kolonyalist 'müktesebatı'nı temellük etmek galiba. 'Ressentiment', eziklik ve zillet! Nerdeyse, 'Naipaul haklı!', diyerek baş tacı edeceğiz!

        HİLMİ YAVUZ / 24 Kasım 2010 - ZAMAN

        Naipaul ve bir kısım Türk entelijansiyası

        V. S. Naipaul meselesinin Türk entelijansiyası tarafından alımlanma biçimi: Galiba asıl mesele bu! Elbette herkes dilediğini düşünmekte özgürdür ve buna kimsenin karışmaya elbette hakkı yoktur.

        Ben, bir okuryazar olarak görevimi yaptığımı ve Naipaul'un sadece bir İslam düşmanı değil, ama aynı zamanda kolonyalist ve emperyalizm yanlısı bir kimlik olduğunu düşünüyorum ve ben de bu konudaki düşüncelerimi özgürce söyleme hakkına sahip olduğumu sanıyorum.

        Benim Naipaul meselesini gündeme taşımakta 'niyetimin ne olduğundan emin olmayan'lar olduğu gibi, konuya safderunca bir tavırla yaklaşarak, Naipaul'un özür dileyeceği beklentisi içinde olanlar da vardı. Ama bunlar değildi hiç şüphesiz, asıl önemli olan. Asıl önemli olan, Naipaul'a hoşgörülü davranarak onunla bir diyaloga girilmesinden yana olanların tavrıydı...

        Sevgili hoşgörücü dostlarımın beni de hoşgörmelerini diliyorum, ama bu gerekçe bana fena halde komik görünüyor. Naipaul'la nasıl bir diyaloga girilecek? Hazret, bu konuda bir diyalogu kabul edecek mi? Diyelim ki, bir diyalog başladı, adama ne söyleyeceksiniz: 'Bakın, biz Türk Müslümanları sizin zannettiğiniz türden geri zekalı, parazitler değiliz. Biz de sizin gibi Avrupalıyız. Sizin gezdiğiniz ülkelerdeki Müslümanlar başka, biz başkayız: Biz laik bir toplumuz' mu diyeceksiniz? 'Biz de Arapları sevmeyiz. Onlar pistir!' mi? Yoksa, 'Sayın Sir Vidia, Pakistan'daki, Malezya'daki, Endonezya'daki Müslümanlar, sömürgeleştirildiler o nedenle de aptallaştırıldılar. Oysa Biz Türkiye Cumhuriyeti olarak, Avrupalılaştık, modernleştik. Biz de sizin gibiyiz. Yok birbirimizden farkımız' mı, demeye hazırlandınız!

        Naipaul'un gözüne girmeye ve 'lütfen bizi o geri Müslümanlar gibi görmeyin!' diyerek ricacı olmaya mı, 'dialoga girmek' adını veriyorsunuz? Naipaul gibi 'İran, Pakistan, Endonezya ve Malezyalı 'öteki' Müslümanları aşağılayıp ona hak vererek mi, diyaloga gireceksiniz? Bunun bir 'hoşgörü' değil, 'Ressentiment' olduğunu yazdığım için eleştirenler oldu. Evet, bu tavır, bir 'Ressentiment' tavrıdır. Avrupa medeniyeti karşısında ezik, iktidarsız ve çaresiz oluşun, güçlünün karşısındaki aşağılık duygusunun getirdiği, 'bükemediğin eli öp!' tavrı! Yılışık bir Oryantalizm!

        Oryantalizm, evet, hem de en yılışığından! Yıllardır yazdığım gibi biz modernleşmedik, oryantalistleştik. Avrupalı olmadık, Avrupalı gibi olduk! Avrupalı olamazdık da, o medeniyete ait değildik çünkü:- ait olmak başka, mensup olma başkadır. Mensubiyetin, bizi Avrupalı ve modern yapmadığını, bu medeniyete ait olamayacağımızı yaza söyleye dilimde tüy bitti. Oryantalizm, Avrupalı gibi olmaktır; Avrupalı olmak değil!

        Naipaul, bir turnusol kâğıdı. Naipaul, bilinçdışıları, Avrupa medeniyetinin tek ve mafevk medeniyet olduğuyla yapılanmış zihinleri ile -tıpkı ve tastamam onun gibi-, kendi yerli ve madun (subaltern) kimliğinden tiksinen bir kısım Türk entelijansiyası için 'dialoga girilecek' ideal bir muhataptır.

        İki çift sözüm de sevgili öğrencim Bülent Somay'a: Radikal'deki yazısında, Naipaul ve onun gibi anadilleri dışında Avrupa dilleriyle yazanların, 'sonradan intisap ettikleri dili' dönüştürdüklerini öne sürüyor ve bunu o dilin 'gerçek sahiplerinin arzularının aksine' (çünkü 'sahipler'in, dillerinin bir 'ayrıcalık' olarak kalmasını' istediklerini düşünüyor Somay!) o dili evrensel bir dil haline getirdiklerini bildiriyor! Çok hayret ettim: İngilizler Hindistan'da, Kenya'da İngilizceyi; Fransızlar Cezayir'de, Tunus'ta, Fas'ta Fransızcayı, yerli halklara, dilleri sadece kendilerine kalsın diye mi, kafalarına vura vura zorla öğrettiler?

        Ne diyeyim: Naipaul'a, Salman Ruşdi'ye ve diğer 'sömürge aydınları'na, İngilizceyi, İngilizlere rağmen(!) 'evrensel bir dil haline getirdiği için teşekkür borçluyuz, herhalde!

        HİLMİ YAVUZ / 17 Kasım 2010 - ZAMAN

        Avrupa Yazarlar Parlamentosu'nun 'Onur Konuğu' Naipaul'u tanıyalım

        Gazetelerden öğreniyoruz: 25-27 Kasım 2010 tarihleri arasında İstanbul'da 'Avrupa Yazarlar Parlamentosu' toplantısı yapılacak. 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı'nın da desteklediği bu toplantının 'Onur Konukları' ise, 2001 Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan V.S. Naipaul ve Yaşar Kemal.

        Bu toplantıyı düzenleyenler ve destekleyenler, herhalde 'Onur Konuğu' olarak davet edilen V.S. Naipaul'u tanımıyorlar. 'Ödül budalası' bir toplum olduğumuz için, Nobel Edebiyat Ödülü'nü almış olmasını, onun bizi 'onur'landırmaya yeteceğini düşünmek maluliyetine düşüyoruz. Peki, kim bu Naipaul? Bu yazının hiçbir etkisi olmayacağını bile bile, gene de 'onur konuğu'nun kimliğini ortaya koymanın, yazar sorumluluğumun bir gereği olduğunu düşünüyorum.

        V.S. Naipaul, tipik bir 'sömürge aydını'. Trinidad'a göç etmiş Hindistan kökenli bir ailenin çocuğu. Oxford'da okumuş bir İngiliz centilmeni. İngiltere Kraliçesi'nden soyluluk ünvanı almış; 'Sir' Vidiadhar' diye hitap ediliyor kendisine. ('Sir' ünvanını taşıyanlara, bu ünvanla birlikte, soyadlarıyla değil, adlarıyla hitap etmek kuraldır). Gelelim, Sir Vidiadhar'ın marifetlerine... Bu marifetleri sergileyenler çok: İsteyen, Edward Said'in Şarkiyatçılık'ına ve Kış Ruhu'na, Ziauddin Sardar ve Merryl Wyn Davies'in Distorted Imagination'una ve elbette Rana Kabbani'nin Avrupanın Doğu Söylenceleri adlı kitabına bakabilir... Daha başkaları da var. Gelgelelim, allahlık Türk medyası, sırf Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı diye göklere çıkardığı Sir Vidiadhar gibi bir 'ehl-i salibin utanmaz yüzü'nü tanımıyor! Ne hazin! Rana Kabbani, Naipaul'un 1990 yılında dört İslam ülkesine (İran, Pakistan, Malezya ve Endonezya'ya) yaptığı gezilere dair kitaplarından yola çıkarak bu Hintli İngiliz asilzadesinin (kraliçe, Naipaul'a, soyluluk ünvanını, bu gezilerden hemen sonra, 1991 yılında vermiştir!), Müslümanlara ilişkin gözlemlerini aktarmaktadır. Kabbani 'Naipaul'un İslami yolculuğunun, Tahran'a vardığında İranlı bir yorumcu olan Sadık'la karşılaştığında başladığını' bildirdikten sonra, Sadık'a karşı olan olumsuz değerlendirmelerine dikkati çeker ve şunları ilave eder: "Bu başlangıçtaki duygu, uzun yolculuğu sırasında anlatacağı diğer bütün tekil kişilerle olan karşılaşmasının genel rengini ortaya koyar; her defasında, bu ilkinde olduğu kadar düşmanca olmasa da, hoşgörüsü hep sınırlı kalır. Çoğu kez acır, karşı koyar ve her zaman küçümser (altını ben çizdim. H.Y.) Naipaul, yol boyunca Müslümanlarla gerçekleştirdiği konuşmaları öyle bir biçimde yeniden üretir ki, onların saf, saçma ve geri zekalı gibi görünmelerini sağlar (altını ben çizdim. H.Y.) Gerçekte, İslamiyet'i de, öfkeden köpürmüş bir yenilginin anlatımı olarak görür.' Naipaul, İslamiyet konusunda şunları yazar: 'İslamiyet, yalnızca zorluktan kaçıp sığınılan bir barınaktı (Müslümanlar için); yaratıcı değildi; hiçbir şeyi başaramıyordu; tıpkı bir parazit gibiydi' (altını ben çizdim. H.Y.)

        Müslümanlar, 'geri zekalı', 'yaratıcı olamayan', 'hiçbir şeyi başaramayan' bir güruh, Naipaul'a göre! Kabbani, devam ediyor, Trinidad'lı 'sömürge asilzadesi' Sir Vidiadhar'ı anlatmaya: 'Naipaul, İslamiyet'te yalnızca olumsuzluk görür: Bu din, bütünüyle yararsız bir coşku uyandıran bağnazlık dini'dir. (altını ben çizdim. H.Y.)

        Ama asıl üzerinde durulması gereken bir şey var: Rana Kabbani'nin bildirdiğine göre, Naipaul, müslümanlara ilişkin olarak, sadece bir defaya mahsus olmak üzere, 'iyi şeyler' söylemiştir: Pakistan'da dağlık bir bölgeyi gezerken rastladığı, koyunlarını güden Afgan göçebeleri hakkında! Kabbani diyor ki: (Naipaul) bu görüntü karşısında büyülenir. Doğu yazınından tanıdığı, hoşa giden bir Doğu görüntüsüyle karşılaşmıştır. Bu görüntünün (onun) üzerinde bıraktığı etki, kendi deyimi ile, 'insanın aklına, Kafkasları anlatan Tolstoy ve Lermontov'un öykülerini getirmekte'dir'.

        Tarihin cilvesine bakın ki, Naipaul'u etkileyen Afgan göçebeleri, bugün onun 'ait olduğunu düşündüğü' bir medeniyetin acımasız saldırılarıyla yok ediliyorlar... Naipaul cenaplarına Nobel Edebiyat Ödülü, 'Bizi yok sayılmış tarihleri keşfetmeye zorlayan metinlerinde, gözlemciliğe dayalı anlatımını titiz bir işçilikle birleştirmedeki başarısı için verilmiş'miş! Bu 'başarı'yı ödüllendirmek için Taliban'ın İkiz Kuleler'i ve Pentagon'u vurması niye beklendi acaba?

        Hadi, Nobel'i ve Naipaul'u yayınevine tavsiye ettiğini göğsünü gere gere açıklayan Orhan Pamuk'u bir yana bırakalım, Avrupa Yazarlar Parlamentosu'nun Türkiye temsilcileri ve bu oturumda konuşmayı kabul eden yazar dostlarımız, Müslümanları, bunca hakareti reva görerek aşağılayan bu adamla yan yana oturmayı nasıl içlerine sindirecekler?

        RASİM OZAN KÜTAHYALI - TARAF

        Naipaul ve ırkçılık

        Nobel Edebiyat ödülü sahibi “Kendini İngiliz olarak gören Hintli yazar” Naipaul meselesi çok tartışılıyor bu aralar... Naipaul bir İslam düşmanı mı? Türkiye’ye “onur konuğu” olarak gelmeli mi, gelmemeli mi? tartışması etrafında çok şey yazıldı, çizildi...

        Naipaul’ün eserleriyle ben de tesadüf eseri 10 yıl önce tanışmıştım... 2000 yılının şubat ayında Girne’de ikinci el kitaplar satan bir dükkanda Among the Believers:An Islamic Journey (Müminler Arasında) adlı bir kitap dikkatimi çekmişti ve satın almıştım. Naipaul’ü hiç tanımıyordum. Hemen o gece kitabı okumaya başladım... Kitap çok akıcıydı, çok lezzetli ve esprili bir dile sahipti ama aynı şekilde kitaptan ırkçı ve faşizan duygular yükseliyordu... Kötücül zekânın nasıl bir şey olduğunu Naipaul’ün dilinde görüyordunuz. İran, Pakistan, Malezya ve Endonezya insanlarını o “kötücül zekâ” ile ince ince aşağılıyordu aslen kendi de bir Hintli olan Naipaul ama aynı zamanda kudretli bir edebiyat adamıydı... Sömürgeleşmiş kalifiye bir beyin, efendisine tapan zeki ve sadık bir köle zihni vardı Naipaul’de... Among the Believers’ın dışındaki diğer eserlerinde de aynı şeyi görmek mümkündü Naipaul’ün... Kalifiye ve sofistike ama aynı zamanda kötücül ve ırkçı bir edebî zekâ ve çok koyu bir İslamofobya...

        Yalnız burada dikkat edilmesi gereken bir şey var... Naipaul kimilerinin sunduğu gibi bir “İslam eleştirmeni” değil. Naipaul’ün İslam düşüncesine/ maneviyatına/ felsefesine/ doktrinine yönelik entelektüel tek bir eleştirisi yok! Naipaul’ün derdi doğrudan Müslümanlarla... İçine doğulan bir kimlik ve kültür olarak Müslümanlardan nefret ediyor Naipaul, yani Yahudilerden sırf Yahudi oldukları için nefret eden anti-semitizm ırkçı hastalığı gibi bir İslamofobya ırkçı hastalığına sahip Naipaul. Yani Richard Dawkins gibi bir adam değil. Hem İslam’ın hem de tüm dinlerin entelektüel karşıtı olan Dawkins de Türkiye’ye geldi, tutkuyla bağlı olduğu ateizmin propagandasını yaptı, basın da epey yer verdi. Buna yönelik tek bir itiraz da okumadım ben... Naipaul ise çok sevdiğim Gülay Göktürk’ün yazdığı gibi İslam dininin entelektüel bir karşıtı değil, adam bildiğimiz ırkçı, sofistike bir ırkçı... Amsterdam sokaklarında kadın pazarlayıp, uyuşturucu satan ama adı Muhammed olan insandan da sırf “Müslüman kimlikten geldiği için” nefret ediyor, İslami ilkelere tamamen aykırı bir hayatı olan kişinin suçlarını bile o “içinden çıktığı Müslüman kimlik”e bağlamaya çalışıyor. Naipaul budur... ABD’deki “zenci düşmanı” ırkçılık modelinin üst düzey sofistike ve kalifiye “Müslüman düşmanı” örneğidir...

        Naipaul eğer Müslümanlara yönelik onlarca örneği verilebilecek satırlarının yüzde birini Yahudiler için söyleseydi şu an dünyanın hiçbir yerine gidemeyen bir adam olurdu, Nobel de alamazdı... Anti-semitizm (Yahudi-düşmanlığı) nasıl bir insanlık suçuysa İslamofobya (Müslüman-düşmanlığı) da aynı şekilde bir insanlık suçudur... Herhalde bu noktada herkes hemfikir. Mesele ırkçılık ve katliam övgüsü olduğu zaman orada ifade özgürlüğü biter ve “nefret suçu” eşiği başlar. Naipaul ile ilgili konuşulması gereken budur... Türk entelektüelleri eğer insanlık namına yararlı bir şeyi dünyaya gösterecekse bu noktadan hareket etmeli... Mesele “İslam eleştirisi/karşıtlığı” meselesi değildir mesele doğrudan ırkçılık ve nefret suçu meselesidir...

        Hilmi Yavuz çok doğru bir tartışmayı başlattı bence. Hemen ardından Yavuz’a destek veren Salih Tuna’nın yazısı ise üslubundan ötürü birçoklarınca topa tutuldu. Bana göre Tuna’nın üslubu kendi içinde son derece tutarlı; çünkü İslamcı bir yazar olarak Salih Tuna mesele Yahudilere ve Hıristiyanlara yönelik “nefret ifadeleri” olduğunda da sert çıkış yapmaktan çekinmemiş bir adamdır. Mesela Kurtlar Vadisi dizisine kimi sözde “İslamcı”lar övgü yağdırırken, bu dizinin Yahudilere ve Hıristiyanlara yönelik düşmanca tutumlar içinde olduğunu ilk yazan adamdır Tuna. İsrail’in terör devleti zihniyetini sonuna kadar eleştirirken, İsrail’e çakmak için Tevrat’tan örnekler vermenin fecaat olduğunu ve “kutsala saygısızlık” olduğunu yazabilmiş bir adamdır. Zamanında “Mesele İsrail’in seküler terörist zihniyetidir, Yahudilerin inançları, gelenekleri ve kutsal kitabı değil” diyebilmiş Salih Tuna’nın Naipaul ile ilgili verdiği tepki de aynı ahlaki duyarlılıktan kaynaklanıyor...

        Naipaul konusunda Nuray Mert’in bundan dokuz yıl evvel Radikal’de ve Virgül dergisinde yazdığı yazıları da atlamamak gerekiyor. Hakkını vermek gerekir ki Mert bu “Kendini İngiliz zanneden Hintli”nin “insanlık suçları”nı o zamandan gündeme getirmiş bir yazardı...

        Yazıyı bir dedikoduyla bitirelim... Salih Tuna ve Nuray Mert’in Naipaul konusundaki ortak duyarlılığını ortak bir kitaba dönüştürecekleri söyleniyor. Duyduğuma göre eski günlere dönüp yeniden Tophane Asude’de buluşacaklarmış... Valla söyleyenlerin yalancısıyım...

        ÖMER LEKESİZ / 22 Kasım 2010 - YENİ ŞAFAK

        Siz Naipaul'a layıksınız...

        Hilmi Yavuz, "Hadi, Nobel'i ve Naipaul'u yayınevine tavsiye ettiğini göğsünü gere gere açıklayan Orhan Pamuk'u bir yana bırakalım, Avrupa Yazarlar Parlamentosu'nun Türkiye temsilcileri ve bu oturumda konuşmayı kabul eden yazar dostlarımız, Müslümanları, bunca hakareti reva görerek aşağılayan bu adamla yan yana oturmayı nasıl içlerine sindirecekler?" dediğine göre birileri mutlaka bu dolmuşa binecektir diye tahmin etmiştim...

        Doğru tahmin etmişim ki, bir gazete haberinden Cihan Aktaş'ın bu dolmuşa alelacele bindiğini öğrendim.

        Arkası gelir mi ya da çiçeği burnundaki parlamenter Cihan Aktaş toplantıya katılma konusunda tekrar ikna edilir mi bilemem ama meselenin "Naipaul'a layık olma" şekliyle kayıtlara geçeceğinden eminim.

        Ki, bu "Başkent" klişesi altında kurulan "kültür-sanat" çarkının içinde sorgulamasız olarak yer almanın doğal bir sonucudur.

        Örneğin, 2010 Avrupa Kültür Başkenti projesi kapsamında İstanbul Modern'de gerçekleştirilen "Gelenekten Çağdaşa Modern Türk Sanatında Kültürel Bellek" adlı "kitsch" sergi konusunda "tık" demeyen Hilmi Hoca'nın şimdi bu provokatif yazıyı neden yazdığı sorgulanmıyor.

        Hilmi Hoca'nın konunun özünü değil teferruatını konuşma nedeni üstünde durulmuyor.

        Konunun özü, "Avrupa Yazarlar Parlamentosu" ve buraya yerli yazar "atama fiili"dir.

        Kurmadığım, üyelerini seçmediğim ve amacından emin olmadığım bir parlamento neden benim şehrimde toplanıyor?

        Hadi diyelim Kurban'a denk geldi ve eniştem beni bu yüzden öptü...

        Peki, Türkiye'den hangi yazarın parlamenterlik koltuğuna oturacağını kim ve nasıl belirledi?

        Tamam, buna da "olmuş bitmiş işte" diyelim ve geçelim ama, "Büyük İskender'i parlamenter olarak atayanlar, Küçük İskender'i neden atamamışlar?" diye sormadan da olmuyor ki... Eğer "ölçü" kitap fuarındaki imza kuyruğuysa, Küçük İskender'in kuyruğu, Büyük İskender'in kuyruğundan üç misli daha uzundu...

        Cihan Aktaş, belli ki parlamenter atanmanın heyecanıyla bunları soramamış, sorgulayamamış.

        Toplantıya katılmama "nedeni"ne bakarsanız, bunları sormaya ve sorgulamaya da hâlâ niyeti yok ve onun tek meselesi Naipaul'un "erdemsiz bir kafir yazar" olması da değil, "onur konuğu" olması...

        Tamı tamına şöyle diyor Cihan Aktaş: "Onur konuğunun kim olduğunu Hilmi Yavuz'un yazısını okuyunca öğrendim. Doğrusu, Naipaul herhangi bir yazar olarak çağrılı olsaydı yine de katılabilirdim toplantıya. Ancak 'onur konuğu', farklı bir mesaj bildiren, beni de yazar olarak, Müslüman olarak bağlayan bir sıfat. 17. yüzyılda Hindistan'da gerçekleşen, sayısız insanın ölmesine sebep olan Babür Camii'nin bombalanması hadisesinden 'yaratıcı tutku' (creative passion) diye bahseden bir yazarın onur konuğu olması bana ağır gelir. Her şeye rağmen edebiyat demiyorum, edebiyat benim için çok önemli olduğu halde. Doğrusunu isterseniz, onu çağıranlar da Naipaul'u iyi tanımıyorlar gibi geldi bana. Aksi halde davet ederken iki kez düşünürlerdi. Naipaul'un yazar olarak sahip olduğu konumu Hilmi Yavuz yazısında çok güzel anlatmış."

        Yani Cihan Aktaş da Hilmi Hoca gibi konunun özüne değil teferruatına, inşasına değil süslemesine ilgi duyuyor.

        Parlamentonun aidiyyetini, niteliğini ve amaçlarını sorgulamıyor; ben neden bu parlamentoda yer alıyorum, nedir benim bunlarla işim, ilişkim; beni parlamenter olarak atayanlar neden Fatma Karabayık Barbarosoğlu'nu da atamadılar diye sormuyor, sorgulamıyor.

        Hilmi Hoca'nın yazısına güzelleme döşeyerek meselenin üstüne bir de "tüy dikiyor"...

        Belli ki, Cihan Ataş'ın hoşuna gitmiş parlamenterlik...

        Ah bir de onur konuğu şu musibet herif olmasaymış ya da en azından Hilmi Hoca onun Müslümanlara hakaret eden biri olduğunu ifşa etmeseymiş...

        Hilmi Hoca, Naipaul'u ihbar etmeseydi ve Cihan Aktaş bu toplantıya katılsaydı ne olacaktı?

        "Müslüman olarak bağlayan bir sıfat" Cihan Aktaş'ta vicdani bir yüke dönüşmeyecek miydi?

        Daha geçen hafta yazdım: 2010 Avrupa Kültür Başkenti Projesi kapsamındaki etkinlikler aracılığıyla "görünmek", sakat bir görünme biçimidir.

        Aradan bir hafta geçmeden Cihan Aktaş görünüverdi...

        Kim ne derse desin, bu görünme biçimi "Müslüman" olmaktan kaynaklanan asil bir görünme biçimi değildir...

        Niyetinden emin olmadığımız birinin dolduruşuna gelerek, "Müslüman yazarlık rolü" sergilemek asli olanı yapmak değil, sögüt gölgesine kumdan bir minare dikmektir.

        Lütfen birbirimizi kandırmayalım...

        Ne Hilmi Hoca, Cihan Aktaş'ı kandırsın...

        Ne de Cihan Aktaş beni...

        Burada "erdemsiz bir kafir olan Naipaul"un Müslümanlara hakaretinden daha fazla bir şey var...

        Her biri potansiyel bir hakaretçi olan yazarların oluşturduğu bir parlamentonun varlığını kabul etmek ve onun içinde yer almak Naipaul'un onur konukluğundan çok daha vahim bir durumdur...

        Olan oldu; hiç değilse bundan sonra entelektüel sindirim sistemi uzmanlarının "Siz Naipaul'a layıksınız" tespitini olsun boşa çıkarmak için oturup adam gibi düşünelim...

        KIZANLAR AMA 'GELSİN' DİYENLER

        NİHAL BENGİSU KARACA / 24 Kasım 2010 - HABERTÜRK

        Naipaul'a kesilen racon

        2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı'nın yaptığı Yazarlar Parlamentosu organizasyonuna V.S.Naipaul'un gölgesi düştü. Önce bir "onur konuğu" duyurusu yapıldı, sonra geri adım atıldı. "Çağıracak başka Nobelli yazar yok muydu?" denilebilir. Fakat kırçılsız, kusursuz ve konjonktüre uygun yazar imal eden bir fabrika yok. Harold Pinter ölmüş olmasaydı misal, "doğru isim" sayılır mıydı? Irak işgaline karşı çıkmıştı, güzel. Ama aynı Pinter, NATO'nun Kosova'ya müdahalesine de karşıydı. Hasankeyf'in yok olmaması için Türkiye'lere kadar gelip Ilısu Barajı'na karşı durmuştu. Ayrıca insan merak ediyor; Voltaire, Andre Gide, Balzac, Flaubert gibi İslam dünyası hakkında hoşumuza gitmeyen sözler söylemiş birçok yazarın tek şansı ülkemize gelemeyecek kadar ölü olmaları mı? Yoksa Oriana Fallaci, Margaret Atwood ve lan McEwan'a kadar genişleyen bir kara liste çoktan yapıldı ve bitti mi?

        Naipaul, Müslümanlara "parazit" demiş. Evet, demiş. Ama bu ülkede yakın zamanlara kadar kullanılan en popüler söylemlerden biri "Bu Kürtler asalak, vergilerimiz hep onlara gidiyor" değil miydi? Üç dört yıl kadar önce İslam dini hakkında hiç de hoş görüşler serdetmeyen yaşayan Türk yazarlarıyla demokratik açılım kankaları olarak aynı camiayı soluyup duruyoruz ayrıca; hiç de "Gidin fasıllarımızdan defolun" demiyoruz, Naipaul'un önemi, yaptıklarını daha "sanatlı" yapmasından mı kaynaklanıyor?

        Ayrıca karıştırmayalım, bu durum hiç de Emir Kusturica vakasına benzemez. Kusturica açıktan soykırım taraftarı olmuş, tecavüz gibi bir insanlık suçunu övmüş biri.

        Naipaul ise en fazla ciddi bir eleştiriyi, edebi bir taşlamayı hak ediyor. İslam dünyasına ve hatta kendi doğduğu topraklara; genel olarak "Doğu"ya karşı fazlasıyla eleştirel, bazen nefret dolu, çoğunlukla hissiz. Bu onu tipik bir "selfhater" ve kötücül bir oryantalist yapar. Allah korusun, kimse Orhan Pamuk'un taltifini referans alıp da "Doğu'yu Naipaul'dan öğrenmek" gibi bir sefaletin pençesine düşmesin. Eleştiririz, çıkışırız; en doğal hakkımızdır. Lakin bu "defol, gelme" dili neyin nesidir?

        ★

        Ben, Naipaul'u "Nehrin Dönemeci" adlı romanla tanımış ve hoşlanmamıştım. Zerre kadar sevgisi yoktu karakterlerine. Müslim, gayrimüslim ayrımı da yapmıyordu bu konuda. İnsani yakınlığı ısrarcı bir pintilikle geri çeken ve eşine az rastlanır bir bencillikle sadece "sanatını" görmemizi isteyen romancıya hayret etmiştim. İnsanın içini, derinlerini yoklayan bir ruhsuzluğu vardı. Tam da bu nedenle, bu deneyimi yaşamaktan hiç pişman olmadım.

        Bazı yazarları "nefret ederek" okuruz; sevmek zorunda değiliz yazarları. Entelektüel birikim ne zamandan beri "sadece hoşumuza giden şeyleri söyleyen insanları" takip etmekle elde edilir bir şey oldu? Evet "aşağılık kompleksi" kötüdür, inançlara saygısızlık da öyle. Fakat edebiyat "kötü" olana da bakması gereken değil midir? Siyasetin nezaket kurallarını kuşandığı oranda hakiki olmaktan çıktığı vakidir üstelik.

        Bir adamın kendi köklerine duyduğu nefretin örüntüsünü, iyi bir teknikle yazılmış iyi bir eserden başkası veremez. Bunu ıskaladığımızda, o duygu durumunu ve ruh iklimini de ıskalamış olursunuz. Dünyanın anlaşılmaz hallerinden birini, anlayabilme şansını elinin tersiyle itmektir bu. İtmek tercihtir, ama bu tercih için dahi "eleştiri", yeterli. Racon kesmek son derece tatsız bir tavır.

        Hatırlamak gerekiyor; edebiyatın tarihi insanın karanlık, kötücül, tekinsiz taraflarına, iktidar dürtüsüne, kıskançlıklarına; bağlamından kopup zulme dönüşmüş olan şecaate, maksadını aşıp intikama dönüşmüş adalete ve ölçüsünü şaşırıp "aşağılık kompleksi" haline gelmiş özeleştiri gereksinimine destursuz dalabilmenin tarihidir. Öyle olmasaydı büyük edebiyat yapıtlarının hepsi çiçekten böcekten, vatan sevgisinden ve "Gönderilemeyen Aşk"lardan, Nermin Bezmen'lerden ibaret olurdu. Oysa değil ve iyi ki değil.

        Aksi takdirde "Venedik'te Ölüm" çıkmazdı, "Othello", "Yabancı", "Karamazov Kardeşler" çıkmazdı; "Anna Karenina" bile çıkmazdı.

        GÜLAY GÖKTÜRK - BUGÜN

        Entelektüel hayatın nefret yasaları

        Biliyorsunuz, modern dünya bir yandan fikir suçu denen kavrama karşı çıkar ve her türlü fikre özgürlüğü savunurken, bir yandan da yeni tip bir fikir suçu üretti.

        Adına nefret suçu diyorlar. Hatta bu tür suçları cezalandırmak için, aynı adı taşıyan yasalar da yaptılar: Nefret Yasaları...

        Peki nedir bu nefret suçu denilen şey? "Öteki"nin gerçek ya da var sayılan nitelikleri nedeniyle hakarete, aşağılanmaya ya da kötü muameleye uğradığı durumlarda ortaya çıkan suç... Daha basit bir ifadeyle söyleyecek olursak, mağdurun bireysel olarak değil taşıdığı şu ya da bu kimlik yüzünden maddi ya da manevi saldırıya uğradığı tespit edilirse işin içine nefret suçu da giriyor ve ceza ağırlaştırılıyor.

        Bu, olayın yazılı hukuka ilişkin boyutu. Bir de entelektüel hayatın "nefret yasaları" var. Bunlar hiçbir yerde yazmıyor ama yazılı hukuktan çok daha yaygın ve insafsız bir biçimde uygulanıyor. Öyle ki artık sosyal bilimcilerin, yaptıkları araştırmaların sonuçları herhangi bir etnik, dinsel, sosyal ya da kültürel grup tarafından "ırkçı" "ayrımcı" ya da "rencide edici" bulunacak diye ödleri kopuyor. Sinemacılar, edebiyatçılar, kültür adamları politik doğrucular tarafından aforoz edilmemek için ciddi bir oto sansür uygulamak zorunda kalıyorlar.

        Bugünlerde, yazılı olmayan nefret yasalarının bir kez daha işletilmeye çalışıldığına tanık oluyoruz. Bu kez sanık sandalyesine çıkarılan kişi, Hint asıllı yazar Naipaul.

        Ünlü yazarın yakında İstanbul'da gerçekleşecek olan ve 27 ülkeden 100'e yakın yazarın katılacağı Yazarlar Parlamentosu'na onur konuğu olarak davet edilmesi dolayısıyla entelektüel dünyanın "nefret yasaları" bir kez daha harekete geçti.

        Tartışmayı Hilmi Yavuz, Zaman'daki yazısıyla başlattı.

        Naipaul bundan otuz yıl önce Müslümanlar'ı geri zekalı, yaratıcı olmayan, hiçbir şeyi başaramayan bir güruh olarak gördüğünü yazmış. "Müslümanlar'a bunca hakareti reva gören bu adam nasıl olur da onur konuğu yapılır" diye feveran etti Yavuz. Ve arkası geldi. "Bu şerefsizin burada ne işi var" diyenler mi istersiniz; toplantıdan çekilenler mi... Şimdi bekliyoruz; bakalım 25 Kasım'da Naipaul da tıpkı Emir Kusturica gibi konuk olarak çağırıldığı yerden kovulma cezasıyla cezalandırılacak mı...

        Evet, Naipaul Müslümanlar'a hem haksızlık hem de ayıp etmiş doğrusu... Ama bu ayıp, İngiliz edebiyatının en önemli yazarlarından birini Yazarlar Parlamentosu'nun dışında tutmayı; Nobel ödüllü bir yazara karşı kan davası güder gibi kin gütmeyi gerektiriyor mu?

        Şöyle bir düşünün; acaba çeşitli Müslüman yazarların Batı'nın ahlaki düşkünlüğü, yozluğu, sapkınlığı, ruhsuzluğu konusunda yazdıklarını bir araya getirsek kaç cilt tutar? Bu genellemeler Naipaul'un yaptığı haksızlıktan daha mı büyüktür? Soğuk Savaş dönemi boyunca Batı'nın komünist sistemi karalamak için anlattığı "şapkayı asma" hikâyeleri daha mı az rencide edicidir? Zamanında sömürgeci ülke elitlerinin sömürge halkları ile ilgili "değerlendirmeleri" pek mi objektif, pek mi onur vericiydi?

        Eğer bütün bunların çetelesi tutulsa, dünyada kim kimin yüzüne bakabilirdi?

        ***

        Hayır, sanatçıların eserlerinin fikirlerinden ayrı ele alınabileceğini düşünmüyorum. O yüzden de ne Kusturica için ne de Naipaul için "Canım, politik fikirleri bizi ilgilendirmez, biz onun sanatçı yönüne bakarız" demeyeceğim.

        Sormamız gereken temel soru şu:

        Fikirlerini ya da duygularını beğenmediğimiz, hatta feci bulduğumuz insanlarla herhangi bir şekilde bir arada olmayı, onları dinlemeyi, onlarla tartışmayı reddederek; onların aforoz edilmesini savunarak nasıl olacak da farklılıklara rağmen barış içinde yaşayan bir dünya kuracağız? Nasıl olacak da hoşgörüden, farklı fikirlere saygıdan, ifade özgürlüğünden dem vuracağız?

        İfade özgürlüğü sadece "mülayim" bulduğunuz fikirlere özgürlük tanımak değildir. İşin özü, vahim derecede yanlış, haksız, tehlikeli, provokatif hatta hakaretamiz bulduğunuz fikirlere ifade hakkı tanımaktır. Zira düşünceyle hakaret arasındaki sınırı çizmenin çok kolay olduğunu söylemek de kolay değildir.

        ***

        Elbette ifade özgürlüğünün sınır tanımaması, insanların sahip oldukları bu sınırsız özgürlüğü sınırsız bir şekilde mutlaka kullanacakları anlamına gelmez. Bazı özgürlüklerimizi kullanmamayı tercih edebiliriz. İnsanlar haklarını ya da özgürlüklerini kullanırken içinde yaşadıkları toplumla ve dünyayla ilişkilerinin kötüye değil iyiye gitmesini isterler. İşte bu noktada empati devreye girer. İfade özgürlüğünüzü kullanırken başkalarının ne hissettiğini, sizi nasıl algıladığını, sizin için neler hissettiğini kale alırsınız. Buna göre kendinizi gönüllü olarak sınırlarsınız. Olgun bir insan, ifade özgürlüğünü empatiyle birlikte kullanabilen insandır. Naipaul'ün, vaktiyle bu olgunluğu gösteremediği anlaşılıyor. Ama onun gösteremediği olgunluğu biz gösterebiliriz.

        Olgun bir toplum, karşısındakinden empatiyi bulamadığında da sükûnetini koruyabilen, karşılaştığı saygısızlığı "büyüklük bizde kalsın" güngörmüşlüğüyle, belki sadece küçük bir sitemle geçiştirebilen toplumdur.

        Bence Türkiye Naipaul'e bu olgunluğu göstermelidir.

        AHMET HAKAN / 23 Kasım 2010 - HÜRRİYET

        Naipaul’dan nefret etmek hakkımızdır...

        KİMDİR bu V. S. Naipaul?

        Gelin, hep birlikte bu “Nobel ödüllü yazar” hakkında şu “İşe yarar” bilgileri okuyalım:

        * * *

        V. S. Naipaul, korsanlarıyla meşhur Karayipler’de Trinidad diye küçük bir adada doğmuştur. “Küçük Naipaul”, ölesiye nefret ettiği ülkesinden 18 yaşında elde ettiği bir bursla Londra’ya kapağı atarak kurtulmuştur.

        Londra’da kendisini bir yazar olarak geliştiren Naipaul, hiç de fena sayılmayacak edebiyat ürünleri ortaya koymuştur.

        Fakat bir kusurcuğu vardır Naipaul’un. Doğduğu adadan, o “güzel ve yoksul” Trinidad’dan nefret etmektedir. Sadece Trinidad’dan mı? Ne gezer... Bizim Naipul, topyekûn Doğu’dan nefret etmektedir. Buna mukabil ise topyekûn Batı’yı yüceltmektedir.

        Mesela Batılı edebiyat eleştirmenleri Naipaul’a, “Senin yazarlığının zenginliğinde Trinidad doğumlu olmanın payı büyüktür” diyorlar. Naipaul da buna yanıt olarak, “Saçmalamayın kardeşim... Trinidad’ın bir numarası yok. Orası bir tarladan başka bir şey değil. Ancak vahşiler hakkında araştırma yapmaya meraklı akademisyenlerin ilgisini çeker” diyor, diyebiliyor.

        “Doğduğu yerden nefret etmek” ile yetinse, yine idare edeceğiz. Ama Naipaul rahat durmuyor. Bu sefer tutuyor, kendini İngiliz sanmaya başlıyor, hem de en “asil bir İngiliz” sanmaya... Mesela şöyle diyor: “İngiliz İşçi Partisi iktidarı, İngiliz yüksek kültürü ve medeniyetini bayağılığa teslim edip mahvetti”.

        “Tarihte hiçbir emperyalizm, İslam emperyalizmi ile kıyaslanamaz” diyor. Bunu derken tarihin en büyük sömürge imparatorluğunun kucağında oturduğunu unutuyor. Yani o derece zavallı bir “koloni çocuğu” Naipaul.

        “Eşitlik” diyorsun alay ediyor, “adalet” diyorsun kafa buluyor, “toplumsal özgürlükler” diyorsun burun kıvırıyor. Yani o derece faşizan, o derece sıkı bir sağcı.

        “İslam” dendiğinde neler dediği konusuna girmeye bile gerek yok. Sadece “Zırcahil bir pozitivistin vereceği hükümleri veriyor” demekle yetiniyorum.

        Bu “muazzam” ve “işe yarar” görüşleri nedeniyle yazarımızın, 11 Eylül’den hemen sonra “Nobel Edebiyat Ödülü” ile taltif edilmesi meselesine de sanırım girmeye gerek yok.

        * * *

        Peki neden yazdım bütün bunları? Şundan dolayı:

        Son günlerde ortalıkta bir Naipaul fırtınası esiyor. Çünkü Naipaul, Türkiye’de düzenlenen bir etkinliğe, hem de “onur konuğu” olarak davet edilmiş durumda.

        Hilmi Yavuz, bu davet üzerine, “Bu İslam düşmanı keferenin ne işi var buralarda” diye yazdı.

        Bunun üzerine bazı yandaş yazarlar “Bu şerefsizi istemezük” diye feryada başlarken, başka bazı yandaş yazarlar da “Gelsin ama onur konuğu olmasın” diye tutum aldılar.

        Yandaş olmayan yazarlar ise, “Naipaul’a linç girişiminde bulunuluyor” diye karşı atağa geçmiş durumdalar.

        * * *

        Benim açımdan ise durum şudur:

        Gelsin Naipaul...

        İster “onur konuğu” olarak gelsin, ister “onursuzluk konuğu” olarak.

        Beni hiç ırgalamıyor. Kampanya yapmayı, “şerefsiz” diye saydırmayı, bayrak açmayı falan abesle iştigal sayarım.

        Derdim sadece şu:

        Yeter ki bütün bu toz duman arasında benim “Naipaul’dan nefret etme hakkım” elimden alınmasın. Gerisi gerçekten hikâye...

        ÖNERİLEN VİDEO

        Özel Röportaj - 20 Ekim 2026 (Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek Habertürk'te)

        Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Habertürk TV canlı yayınında Açıl Sezen'in sorularını yanıtlayarak sermaye piyasalarında yürütülen denetimler, manipülasyonla mücadele ve tasfiye sürecine alınan fonlarla ilgili kritik açıklamalarda bulundu. Bakan Şimşek; tasfiye sürecinde temel ilkelerin şeffa...
        GÜNÜN ÖNEMLİ MANŞETLERİ