Lens takmak günah mı? Diyanet'e göre lens takmak caiz mi?
Gözler, insan yüzünün en dikkat çekici, en anlamlı ve iletişimin merkezinde yer alan uzuvlarıdır. "Kalbin aynası" olarak nitelendirilen bu organlar, sadece görme işlevini yerine getirmekle kalmaz, aynı zamanda estetik güzelliğin de belirleyici bir unsuru olarak kabul edilir. Doğuştan gelen göz rengini veya görme kusurlarını değiştirmek isteyen insanoğlu, tıp ve optik teknolojisinin gelişmesiyle birlikte kontakt lens mucizesiyle tanışmıştır.
Kimisi şişe dibi gibi kalın gözlük camlarından kurtulup özgürce görebilmek için, kimisi ise aynaya baktığında hayalini kurduğu o mavi veya yeşil bakışlara sahip olabilmek için lens kullanmayı tercih eder. Ancak bu yapay müdahale, özellikle estetik amaçlı renkli lens kullanımında, dindar kesimlerin zihninde bazı fıkhi soruların uyanmasına neden olur. Allah'ın verdiği doğal göz rengini değiştirmek "fıtrata müdahale" sayılır mı? Gözün üzerine yapışan bu plastik tabaka, abdest ve gusül sırasında suyun göze ulaşmasına engel olur mu? İşte detaylar.
İslam fıkhında bedene yapılan müdahaleler iki ana kategoride değerlendirilir: Tedavi amaçlı olanlar ve tezyinat (süsleme) amaçlı olanlar. Görme bozukluğunu gidermek için takılan şeffaf lenslerin tıbbi bir gereklilik olduğu açıktır ve gözlükten farksızdır. Ancak işin rengi, estetik amaçlı renkli lenslere gelince değişir. Burada devreye "yaratılışı değiştirmek", "karşı tarafı kandırmak (tedlis)" ve "abdestin geçerliliği" gibi fıkhi kavramlar girer. Bu yazımızda, kontakt lenslerin abdest ve gusle engel olup olmadığını, renkli lens takmanın estetik sınırlarını, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın konuya dair fetvalarını ve bu uygulamanın hangi durumlarda "mekruh" veya "haram" sınırına yaklaşabileceğini tüm detaylarıyla ele alıyoruz. Dünyaya daha net veya daha renkli bakarken içinizin de rahat olmasını sağlayacak bilgiler için okumaya devam edin...
KONTAKT LENS NEDİR VE KULLANIM AMAÇLARI
Kontakt lens, korneanın üzerine yerleştirilen, görme kusurlarını düzeltmek veya göz rengini değiştirmek amacıyla kullanılan ince, kavisli merceklerdir. Fıkhi hükmü belirleyen en önemli unsur, kullanım amacıdır.
Birinci grup, miyop, hipermetrop veya astigmat gibi kırma kusurlarını düzeltmek için doktor tavsiyesiyle kullanılan lenslerdir. Bunlar, kişinin hayat kalitesini artıran, görmesini sağlayan tıbbi araçlardır. İslam dini, tedaviyi ve sağlığı korumayı emreder. Bu nedenle, gözlük yerine lens kullanmak, kişinin tercihine kalmış mubah (serbest) bir eylemdir. Hatta gözlük takmanın zor olduğu mesleklerde veya durumlarda lens takmak bir kolaylıktır ve dinen hiçbir sakıncası yoktur.
İkinci grup ise, görme kusuru olsun veya olmasın, sadece göz rengini değiştirmek için takılan kozmetik lenslerdir. Fıkhi tartışmaların yoğunlaştığı alan burasıdır. Kişi, kahverengi olan gözlerini maviye çevirmek istediğinde, bunu yapması dinen "yalan söylemek" veya "Allah'ın eserini beğenmemek" anlamına gelir mi?
RENKLİ LENS VE "FITRATI DEĞİŞTİRME" MESELESİ
İslam alimlerinin çoğunluğu, renkli lens kullanımını "yaratılışı değiştirmek" (tagyir-i fıtrat) kapsamında değerlendirmez. Çünkü fıtratı değiştirmenin yasak olduğu durumlar; dövme yaptırmak, estetik ameliyatla yüzün şeklini kalıcı olarak değiştirmek gibi geri dönüşü olmayan ve kalıcı müdahalelerdir.
Oysa kontakt lens, takılıp çıkarılabilen geçici bir süs eşyasıdır. Tıpkı saç boyamak, yüzük takmak veya makyaj yapmak gibi, kişi istediği zaman bunu çıkarıp doğal haline dönebilir. Bu nedenle, renkli lens takmak "kalıcı bir değişiklik" yapmadığı için haram kapsamında görülmez. Kadınların kendilerini daha güzel hissetmek veya eşlerine güzel görünmek amacıyla, mahremiyet sınırlarına dikkat ederek renkli lens takmaları caizdir. Ancak burada "dikkat çekme" ve "aşırılık" faktörleri devreye girerse hüküm mekruha (hoş görülmeyene) dönebilir.
ABDEST VE GUSÜL ABDESTİNE ENGEL Mİ?
Lens kullananların en çok endişe ettiği konu, abdest ve gusül sırasında lenslerin çıkarılıp çıkarılmayacağıdır. İslam fıkhına göre gusül abdestinde (boy abdesti) vücudun iğne ucu kadar kuru yer kalmayacak şekilde yıkanması farzdır. Ancak bu "dış beden" için geçerlidir.
Gözün içi (küre kısmı), bedenin "dış"ı değil "iç"i sayılır. Hanefi mezhebi de dahil olmak üzere fıkıh alimlerinin ittifakla belirttiği görüşe göre, gusül veya namaz abdesti alırken gözlerin içini yıkamak farz değildir. Yüzü yıkamak, yüzün dış sınırlarını kapsar. Göz kapaklarının içi ve göz küresi yıkanması gereken yerlerden değildir. Hatta gözün içini yıkamaya çalışmak, göze zarar verebileceği için mekruh bile görülmüştür.
Dolayısıyla, gözün üzerinde duran lens, suyun "yıkanması farz olan bir yere" ulaşmasına engel teşkil etmez. Çünkü lensin altındaki kornea tabakasını yıkamak zaten dinen emredilmemiştir. Bu sebeple, abdest alırken veya guslederken lensleri çıkarmaya gerek yoktur. Lens takılıyken alınan abdest ve gusül geçerlidir, ibadetlere engel olmaz.
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI'NIN GÖRÜŞÜ
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, lens kullanımıyla ilgili sorulara verdiği yanıtlarda, işlemin mahiyetine ve sonucuna odaklanır. Diyanet'e göre; tedavi amaçlı lens kullanımı caizdir. Estetik amaçlı renkli lens kullanımı da, "kandırma amacı gütmemek" ve "sağlığa zarar vermemek" şartıyla caiz görülmüştür.
Diyanet, süslenmenin fıtratı bozmadan ve aşırıya kaçmadan yapılabileceğini belirtir. Renkli lens, geçici bir süsleme aracı olduğu için dövme yasağına kıyaslanamaz. Ancak Diyanet'in uyardığı iki kritik nokta vardır: Tedlis (kandırma) ve sağlık.
