Yaşayan piyano efsanesi: İdil Biret

Altın çocuk olduğunun ilk göstergesi henüz iki yaşındayken dinlediği orkestra eserlerinin melodisini piyanoda tek parmakla çıkarabilmesiydi.

Dört yaşındayken Johann Sebastian Bach'ın prelüdlerini çalabiliyordu.

Yeteneği, 'Harika Çocuklar Yasası'nın çıkarılmasına vesile oldu.

İdil Biret...

Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri, 21 Aralık'ta Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen törende Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından takdim edildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, müzik dalında ödüle layık görülen piyanist İdil Biret hakkında şunları söyledi; "Kendisi neredeyse 80 yıllık hayatıyla özdeş olan müzik kariyerini yurt içinde ve yurt dışında verdiği sayısız konserle taçlandırmıştır. İdil Hanım'ın eğitiminden icrasına kadar müzik hayatının her bir safhası hayranlık verici başarılarla doludur. Dünyanın en iyi piyano sanatçısı kabul edilen İdil Biret aldığı ödüllerle bu unvanı ziyadesiyle hak ettiğini göstermiştir. Kendisini bir kez daha tebrik ediyoruz."

1995 - 2021 arasında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri'ne layık görülenler;

Müzikolog dayısı Mahmut Ragıp Gazimihal'in de yönlendirmesiyle ilk derslerini Mithat Fenmen'den alan İdil Biret'in yeteneği kısa sürede dönemin cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün de kulağına gitti.

Mithat Fenmen - İdil Biret

İdil Biret ile birlikte özel yetenekli bir çocuk daha vardı.

Keman virtüözü Suna Kan...

Suna Kan - İsmet İnönü - İdil Biret

İsmet İnönü, İdil Biret ile Suna Kan'ın yurt dışında eğitim alması gerektiğini düşünerek masrafların devlet tarafından karşılanması için meclise konuyla ilgili olarak yasa çıkarılmasını teklif etti. Yasa taslağı, dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel tarafından hazırlandı. 7 Temmuz 1948'de kamuoyunda 'Harika Çocuklar Yasası' olarak bilinen 'İdil Biret ve Suna Kan’ın yabancı memleketlere müzik tahsiline gönderilmesine dair kanunun çıkarılmasıyla İdil Biret, 7 yaşındayken ailesiyle birlikte Fransa'ya gönderildi.

8 Yaşında...

Paris Konservatuvarı'nda 20'nci yüzyılın önemli pedagoglarından Nadia Boulanger ile çalıştı. Paris Radyosu'nda ilk konserini verdi.

Fransız piyanist Alfred Cortot'un yanı sıra Alman piyanist Wilhelm Kempff'ten dersler aldı.

11 Yaşında...

Wilhelm Kempff ile Mozart'ın 'İki Piyano İçin Konçertosu'nu Paris Champs-Elysees Tiyatrosu'nda çaldı. Zaman zaman Kempff'in Positano'da ders verdiği ustalar sınıfına katıldı.

15 Yaşında...

Paris Ulusal Konservatuvarı'nı yüksek piyano, eşlikçilik ve oda müziği dallarında birincilikle bitirdi.

16 Yaşında...

Seçkin organizasyonlarda sahne almaya başladı.

21 Yaşında...

ABD'deki ilk konserini Rachmaninoff'un 'Üçüncü Piyano Konçertosu'nu çalarak Erich Leinsdorf yönetimindeki Boston Filarmoni Orkestrası ile gerçekleştirdi. Piyanist Emil Gilels'in çağrısı üzerine ilk turnesini Rusya'da yaptı.

Kariyeri boyunca 5 kıtada konser veren, festivallere katılan İdil Biret, aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası eşliğinde de birçok kez sahneye çıkarken 80'in üzerinde plak ve CD doldurdu.

1971'de devlet sanatçısı payesine layık görülen İdil Biret, birçok seçkin piyano yarışmasında jüri üyeliği yaptı.

Plak tarihinde ilk kez Beethoven senfonilerinin Liszt tarafından yapılan uyarlamalarının tamamını seslendiren İdil Biret, Frederic Chopin'in bütün piyano eserleri, Johannes Brahms'ın bütün solo piyano eserleri ve konçertoları, Sergei Rachmaninoff'un bütün piyano eserlerini kayda aldı. Bu çalışmaları öylesine hayranlık uyandırdı ki '20'nci yüzyılın en önde gelen piyano ustalarından biri' olarak nitelendirildi.

İdil Biret, daha önce tamamını plak haline getirdiği ve konserlerde seslendirdiği Beethoven senfonilerinin Liszt uyarlamaları dizisine 2000'lerde bestecinin tüm konçerto ve sonatlarını kayda alarak devam etti. Biret'in Beethoven'ın konçerto, sonat ve senfonilerinin ilk toplu sunumunu içeren 'Beethoven Edisyonu' adlı çalışması 2008'de 5 kıtada satışa çıkarıldı.

ÖDÜLLERİ

* Lily Boulanger Memorial (1954)

* İngiltere Harriet Cohen - Dinu Lipatti Altın Madalyası (1961)

* İtalyan Hükümeti Adelaide Ristori Nişanı (1961)

* Fransa Chevalier de l'Ordre du Mérite (1961)

* Polonya Hükümeti Kültür / Liyâkat Nişanı (1974)

* Boğaziçi Üniversitesi Onursal Doktora (1988)

* Eskişehir Anadolu Üniversitesi Onursal Doktora (1988)

* Uludağ Üniversitesi Onursal Doktora (1995)

* Polonya Grand Prix du Disque Chopin (1995)

* Fransa Altın Diyapozon (1995 )

* Sevda Cenap And Müzik Vakfı Onur Ödülü Altın Madalyası (1996)

* Orta Doğu Teknik Üniversitesi Onursal Doktora (2003)

* Polonya Üstün Hizmet Madalyası (2006)

* Uluslararası İstanbul Müzik Festivali Onur Ödülü (2007)

Sonraki yıllarda 'Harika Çocuklar Yasası'ndan yararlananlar;

* Verda Erman

* Gülsin Onay

* Hüseyin Sermet

* İsmail Aşan

* Fuat Kent

* Selman Ada

* Ateş Pars

* Renan Türkman

* Vedat Çorbacı

* Sabahattin Kalender

Harika Çocuklar Yasası'nın yanı sıra 1976'da İlhan Baran ile İdil Biret'in dayısı Mithat Fenmen'in geliştirdiği bir modelle özel yetenekli gençlere yönelik Özel Statü Yönetmeliği çıkarıldı.

Bu modelle Devlet Konservatuvarı'nın yüksek bölümünü dereceyle bitiren özel yetenekli gençler burslarla yurt dışına gönderildi.

Özel Statü Yönetmeliği'nden yararlananlar;

* Oya Ünler

* Burçin Büke

* Şölen Dikener

* Fazıl Say

* Muhiddin Dürrüoğlu

* Yeşim Alkaya

* Çağlayan Ünal

* Ertan Torgul

* Özgür Balkız

* Çağıl Yücelen