Depremlerin nedeni volkanik hareketler mi?

Özlem YILMAZ/AHT oyilmaz@htgazete.com.tr

VAN’da 23 Ekim tarihinde yaşanan 7.2 büyüklüğündeki depremden sonra önceki gece yaşanan 5.6’lık deprem, bölgenin tektonik yapısını yeniden gündeme getirdi. Art arda yaşanan depremler ve süregelen artçılar, yöre halkının olduğu kadar uzmanların da “neler oluyor” diye sormasına yol açtı.

Bölgede yüzyıllar önce aktif volkanların varlığı, 400 bin yaşında olan Van Gölü’nün sönmüş bir volkan olan Nemrut Dağı’nın patlaması sonucu oluşmuş olması, magmatik hareketlerin depremlere yol açabileceğini akıllara getiriyor. Kimi uzmanlar, bu yöndeki görüşü savunup magmatik hareketlerin depremleri tetikleyebileceğini ileri sürerken, kimi uzmanlar da volkanik anlamda alarma geçilecek bir durum olmadığı görüşünü ileri sürüyor. Bu görüşlerini de “volkanizmayı harekete geçirebilecek tektonik bir yapının bölgede olmadığı” gerçeğini vurgulayarak ortaya koyuyor. Bölgede yaşanan depremlerin volkanik hareket sonucu oluşup oluşmadığını uzmanlarına sorduk.

"Magmatik hareketler artçı depremleri tetikleyebilir"

(Hacettepe Üniversitesi Doğal Afetler Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü) Prof. Dr. ELÇİN KASAPOĞLU

“DEPREM açısından 7.2 büyüklüğündeki bir depremin bu kadar kısa sürede bu kadar artçı üretmesi doğru değil. Bu tür artçı yoğunluğu ve bunların bir hat boyunca değil, bir yumak şeklinde kümelenmesi, deprem kümelenmesi olayını anımsatıyor. Deprem kümelenmeleri de genellikle volkanik bölgelerde, volkanik etkinliklerden kaynaklanan mağma kütlesinin yükselmesi, yer kabuğuna basınç yaparak, yer kabuğundaki fayları kısa aralıklarla irili ufaklı depremlerle harekete geçirmesi olarak gözlenir. Magmatik hareketler, artçı depremleri tetikleyebilir. Van’daki manzara bunu anımsatıyor. Aynı olayı 2 yıl önce Gökova’da da gördük. Volkanologların bu konuya eğilmelerinde yarar görüyorum. Bu bir olasılık da olsa gözden kaçırılmamalı.”

"Volkanik yapı deprem nedeni değil sonucu"

(Haliç Üniversitesi Öğretim Üyesi) Prof. Dr. ÜLBEN EZEN

“HİÇ alâkası yok. Çok açık ve net. 7.2’lik bir depremle, çok büyük bir enerji açığa çıktı. Son deprem 2 hareketten dolayı yanal atımlı bir fay. Oradaki hareketlenme son depremi tetikledi. 5.6’lık deprem kesinlikle bağımsız bir deprem. O iki depremden etkilendiği için oluştu. Hem zamansal, hem mekânsal yakınlık var. Ama onlardan değil. Yatay hareketlerin olduğu bir deprem. Yıkım gücü de diğer iki depremin altında. Bundan iştahı kabaran diğer fay sistemi, stres transferi geçerse oradakileri de hareketlendirebilir. Kullanılan kredi gibi, enerji anlamında en sonunda tükenecek. Son depremin benzeri büyüklükte belki olabilir. Civardaki fayları tetikleyebilir. Ancak volkanik bir hareketten etkilenme söz konusu olamaz. Volkanik hareketlilik depremin nedeni değil sonucu olabilir. Deprem, sönmüş volkanları hareketlendirebilir. Bu da zayıf bir ihtimal. Volkanların çok uzun yıllardır sönmüşlüğü var. Hareketlenme meydana getirmek çok zor. Oradaki termal durumun, ısı akışkanlığının da bozulması lazım. Fiziki dengelerin 3-5 gün içinde bozulması çok zor.”