Savaşın 40. gününde ateşkes sağlandı! İran'ın 10 maddelik planında neler var?

ABD ile İran, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ı 'yok etme' yönündeki tehditlerinin ve İran'a anlaşma için verdiği sürenin dolmasına bir saatten az bir süre kala iki haftalık geçici bir ateşkeste uzlaştı. Tahran, bu kapsamda Hürmüz Boğazı'nı geçici olarak yeniden açmayı kabul etti.

İsrail de ateşkese onay verdi ancak Lübnan'ın ateşkesi kapsamadığını savundu. Trump, İran genelinde saldırıları tırmandırma planlarını askıya aldığını açıklarken, Tahran'dan "uygulanabilir" bir ateşkes önerisi aldığını söyledi.

İRAN'IN 10 MADDELİK PLANINDA NELER VAR?

İran devlet medyasına göre İran, savaşın ancak Beyaz Saray'a Pakistanlı arabulucular aracılığıyla iletildiği belirtilen 10 maddelik barış planı doğrultusunda detaylar netleşirse sona ermesini kabul edecek.

İran devlet medyasında yayımlanan maddeler, ABD'nin daha önce reddettiği bazı talepleri içeriyor, o talepler şöyle:

Farsça versiyonda ayrıca İran'ın nükleer programı için "zenginleştirmenin kabulü" ifadesi yer aldı. Ancak, İranlı diplomatların gazetecilerle paylaştığı İngilizce metinlerde bu ifade bulunmadı.

PLAN HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, boğazdan güvenli geçişin İran ordusunun yönetimi altında sağlanacağını söyledi. Bunun İran'ın kontrolünü tamamen gevşetip gevşetmeyeceği ise net değil.

The Associated Press'e konuşan bölgesel bir yetkiliye göre plan, İran ve Umman'ın boğazdan geçen gemilerden ücret almasına izin veriyor. İran'ın bu gelirleri yeniden inşa için kullanması öngörülüyor.

Barış görüşmeleri başarısız olursa Tahran'ın boğazı yeniden kapatabileceği belirtiliyor.

SIRADA NE VAR?

Ateşkese arabuluculuk eden Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, X platformunda yaptığı paylaşımda İran ve ABD heyetlerini cuma günü İslamabad'da görüşmeye davet etti.

Tahran görüşmelere katılacağını açıkladı. Ancak ABD'nin katılıp katılmayacağına dair resmi bir açıklama yapılmadı.

ABD BUNU KABUL EDER Mİ?

Trump yönetimi ile İran arasında yaklaşık bir yıldır süren nükleer program müzakerelerinde tarafların talepleri arasındaki büyük fark, kalıcı bir anlaşmanın önündeki en büyük engel oldu.

Özellikle Hürmüz Boğazı'nın İran kontrolüne bırakılması talebi büyük endişe yaratıyor. Çatışma öncesinde İran'ın boğaz üzerinde böyle bir kontrolü bulunmuyordu. İlk değerlendirmelere göre İran, gemilerden yaklaşık 2 milyon dolar ücret almayı ve bu gelirleri savaş sonrası yeniden yapılanmada kullanmayı planlıyor.

Demokrat Senatör Chris Murphy, CNN'e yaptığı açıklamada, "Bunun ne kadar doğru olduğu bilinmez ama eğer bu anlaşma İran'a boğazı kontrol etme hakkı veriyorsa bu dünya için felaket olur" dedi.

Guardian'a göre uzmanlar, İran'ın bu "maksimalist" taleplerinin ABD tarafından doğrudan kabul edilmesinin düşük ihtimal olduğunu, ancak müzakereler için bir başlangıç noktası oluşturduğunu belirtiyor.

"ÇİN İRAN'I ATEŞKESİ İKNA ETTİ"

Salı günü geç saatlerde Pakistan Başbakanı Şerif, Trump'tan diplomasiye zaman tanımak için süreyi iki hafta uzatmasını istedi ve İran'dan Hürmüz Boğazı'nı bu süre boyunca açık tutmasını talep etti.

İki yetkiliye göre Çin de görüşmeler sırasında İran'ı ateşkese yönlendirdi. Trump ise Agence France-Presse'e yaptığı açıklamada Çin'in İran'ı müzakere masasına getirmede rol oynadığını düşündüğünü söyledi.

Öte yandan ABD'de ara seçim kampanyalarının hız kazanmasıyla Trump'ın kamuoyu desteği en düşük seviyesine geriledi. Anketler, Amerikalıların büyük çoğunluğunun savaşa karşı olduğunu ve artan yakıt fiyatlarından rahatsızlık duyduğunu gösteriyor.