Söylenildiği gibi sağ beyin ve sol beyin farklılıkları gerçekten var mı?

Muhtemelen sosyal medyada gezinirken baskın beyin yarıkürenizi ortaya çıkardığını iddia eden en az birkaç infografik de görmüşsünüzdür. Belki de sağ beyin düşüncesinin gizli yaratıcılığını veya sol beyin düşüncesinin tümdengelimli mantığını ortaya çıkarabileceğinizi öneren birkaç makale veya kitapla karşılaştığınız bile olmuştur.

"Sağ beyinli" ve "sol beyinli" düşünürlerin fikrinin popülaritesi göz önüne alındığında, bu fikrin beyinle ilgili birçok efsaneden sadece biri olduğunu öğrenmek sizi şaşırtabilir.

SOL BEYİN VE SAĞ BEYİN ÖZELLİKLERİ

Sol beyinli düşünürler olarak tanımlanan kişilerin güçlü matematik ve mantık becerilerine sahip oldukları söyleniyor. Öte yandan, sağ beyinli düşünürler olarak tanımlananların yeteneklerinin daha çok yaratıcı tarafta olduğu söyleniyor. Sağ ve sol beynimizin birkaç özelliği ile başlayalım.

SAĞ BEYNİ KULLANAN BİR KİŞİNİN ÖZELLİKLERİ

Sol beyin, sağ beyin baskınlığı teorisine göre, beynin sağ tarafı ifade edici ve yaratıcı görevlerde en iyisidir. Beynin sağ tarafıyla yaygın olarak ilişkilendirilen çeşitli yetenekler vardır. Bunlara dayanarak, sağ beyni kullanan bir kişi aşağıdaki konularda iyidir:

Yüzleri tanıma

Duyguları ifade etme

Müzik oluşturmak

Duyguları okumak

Rengi takdir etmek

Hayal gücünü kullanma

Sezgisel olmak

Yaratıcı olmak

Peki sözde "sağ beyinli insanlar" nasıldır? Genellikle daha duygusal, sezgisel ve yaratıcı olarak tanımlanırlar. Genellikle sanatçı, psikolog veya yazar olmak gibi yaratıcı ifade ve özgür düşünmeyi içeren kariyerlerde başarılı oldukları ifade edilir.

SOL BEYNİ KULLANAN BİR KİŞİNİN ÖZELLİKLERİ

Beynin sol tarafı belirli görevlerde ustadır. Sol beynin özellikleri aşağıdakilerle ilgili olanları içerir:

Dil

Mantık

Kritik düşünce

Sayılar

Muhakeme

"Sol beyinli" insanlar nasıldır? Mantıksal, analitik ve düzenli olarak tanımlanırlar. Teori, sol beyni baskın olan kişilerin doğrusal düşünme, matematik ve sözel bilgiyi içeren kariyerlerde başarılı olduklarını öne sürüyor. Buna muhasebeci, bilim insanı veya bilgisayar programcısı gibi kariyerler dahildir.

SAĞ BEYİN VE SOL BEYİN HAKİMİYETİ TEORİSİ

Sol beyin veya sağ beyin baskınlığı teorisine göre beynin her iki tarafı da farklı düşünme türlerini kontrol eder. Ayrıca insanların bir düşünce türünü diğerine tercih ettikleri söylenir.

Örneğin, "sol beyinli" bir kişinin genellikle daha mantıklı, analitik ve objektif olduğu söylenir. "Sağ beyni" olan bir kişinin daha sezgisel, düşünceli ve öznel olduğu söylenir.

Psikolojide teori beyin fonksiyonunun lateralizasyonuna dayanmaktadır. Beyin, her biri bir dizi rolü yerine getiren iki yarım küre içerir. Beynin iki tarafı korpus kallozum aracılığıyla birbirleriyle iletişim kurar.

Sol yarıküre vücudun sağ tarafındaki kasları kontrol ederken sağ yarıküre soldaki kasları kontrol eder. Bu nedenle örneğin beynin sol tarafındaki hasar vücudun sağ tarafını da etkileyebilir.

SAĞ BEYİN VE SOL BEYİN TEORİSİNİN TARİHÇESİ

Peki beynin bir tarafı belirli işlevleri kontrol ediyor mu? İnsanlar sol beyinli mi yoksa sağ beyinli mi? Pek çok popüler psikoloji efsanesi gibi bu efsane de insan beynine ilişkin gözlemlerden doğmuştur ve daha sonra çarpıcı biçimde çarpıtılmış ve abartılmıştır.

Sağ beyin, sol beyin teorisi, 1981'de Nobel Ödülü'ne layık görülen Roger W. Sperry'nin çalışmasına dayanmaktadır. Korpus kallosum (beynin iki yarıküresini birbirine bağlayan yapı) cerrahi olarak ameliyat edilmiş hastaların beyin fonksiyonlarını incelemiştir. Dirençli epilepsiyi tedavi etmek için kesildi.

Ancak bu hastalarda beynin iki tarafı arasındaki iletişim yolunun kesilmesinin ardından başka semptomlar da ortaya çıktı. Örneğin, birçok bölünmüş beyin hastası, beynin sağ tarafı tarafından işlenen nesneleri adlandıramadıklarını, ancak beynin sol tarafı tarafından işlenen nesneleri adlandırabildiklerini fark etti. Bu bilgiye dayanarak Sperry, dilin beynin sol tarafı tarafından kontrol edildiğini öne sürdü.

Genel olarak konuşursak, beynin sol tarafı dil ve mantığın birçok yönünü kontrol etme eğilimindeyken, sağ tarafı mekansal bilgi ve görsel kavrayışı yönetme eğilimindedir.

SOL BEYİN VE SAĞ BEYİN ARAŞTIRMASI

Daha sonraki araştırmalar beynin bir zamanlar düşünüldüğü kadar ikili olmadığını gösterdi. Örneğin araştırmalar, matematik gibi konulardaki becerilerin, beynin her iki yarısı birlikte çalıştığında en güçlü olduğunu göstermiştir.

Günümüzde nörobilimciler, beynin iki tarafının çok çeşitli görevleri yerine getirmek için işbirliği yaptığını ve iki yarıkürenin korpus kallozum aracılığıyla iletişim kurduğunu biliyor. Bilim yazarı Carl Zimmer, Discover dergisi için yazdığı bir makalede "Beynin ne kadar yanallaştığı önemli değil, iki taraf hala birlikte çalışıyor" dedi.

"Pop psikolojinin sol beyin ve sağ beyin kavramı, aralarındaki yakın çalışma ilişkisini yansıtmıyor. Sol yarıküre, örneğin kelimeleri oluşturan sesleri seçmede ve ifadenin sözdizimini çözmede uzmanlaşmıştır, ancak dilin işlenmesinde tekel var. Sağ yarıküre, dilin duygusal özelliklerine karşı daha duyarlıdır, tonlama ve vurgu taşıyan konuşmanın yavaş ritimlerine uyum sağlar."

Utah Üniversitesi'ndeki araştırmacılar tarafından yapılan bir çalışmada, 1000'den fazla katılımcının bir tarafı diğerine tercih edip etmediklerini belirlemek için beyinleri analiz edildi.

Çalışma, bazı kritik bölgelerdeki aktivitenin bazen daha yüksek olmasına rağmen, beynin her iki tarafının ortalama aktivite açısından esasen eşit olduğunu ortaya çıkardı.

Çalışmanın baş yazarı Dr. Jeff Anderson, "Bazı beyin fonksiyonlarının beynin bir veya diğer tarafında meydana geldiği kesinlikle doğrudur. Dil solda, dikkat ise sağda olma eğilimindedir. Ancak insanlar daha güçlü bir sol veya sağ beyin ağına sahip olma eğiliminde değiller. Görünüşe göre bağlantı yoluyla daha fazla bağlantı belirleniyor" diye açıkladı.

Yani insanlar sıklıkla sağ beyinli ya da sol beyinli olarak tanımlansa da gerçek şu ki ikisi de. Sağ beyinli düşünürlere karşı sol beyinli düşünürler fikri çürütülmüş olsa da, popülaritesi devam ediyor.

SOL BEYİN VE SAĞ BEYİN HAKKINDA KALICI MİTLER

Araştırmacılar sağ beyin/sol beyin teorisinin bir efsane olduğunu ancak popülaritesinin devam ettiğini gösterdi. Neden? Ne yazık ki pek çok kişi muhtemelen teorinin güncelliğini yitirdiğinin farkında değil. Aslına bakılırsa bu fikir, popüler kültür içerisinde başlı başına yer edinmiş gibi görünüyor.

Dergi makalelerinden kitaplara ve çevrimiçi testlere kadar, beyninizin hangi tarafının daha güçlü veya daha baskın olduğunu keşfederseniz, zihninizin gücünü açığa çıkarabileceğinizi gösteren bilgileri mutlaka göreceksiniz.

Bugün öğrenciler, araştırmacılar beynin nasıl çalıştığı hakkında daha fazla şey öğrendikçe beynin nasıl çalıştığına dair fikirlerimizin zaman içinde nasıl geliştiğini ve değiştiğini anlamak için teoriyi tarihsel bir ilgi noktası olarak öğrenmeye devam edebilirler.

Popüler psikoloji ve kişisel gelişim metinleri tarafından aşırı genelleştirilmiş ve abartılmış olsa da, belirli alanlardaki güçlü ve zayıf yönlerinizi anlamak, öğrenmenin ve çalışmanın daha iyi yollarını geliştirmenize yardımcı olabilir. Örneğin, sözlü talimatları takip etmekte zorlanan öğrenciler (çoğunlukla sağ beyin özelliği olarak anılır), talimatları yazmaktan ve daha iyi organizasyon becerileri geliştirmekten fayda görebilirler.

Çevrimiçi ortamda karşılaşacağınız birçok sol/sağ beyin testinden birini çözdüğünüzde hatırlamanız gereken önemli nokta, bunların tamamen eğlence amaçlı olduğu ve sonuçlarınıza fazla önem vermemeniz gerektiğidir.

İSTER SAĞ BEYNİNİZİ İSTER SOL BEYNİNİZİ KULLANIYOR OLUN, BEYİN SAĞLIĞINI İYİLEŞTİRMENİZ MÜMKÜN

İster yaratıcı ister analitik tipte olduğunuzu hissediyor olun, zihninizi keskin ve beyninizi sağlıklı tutmak için yapabileceğiniz şeyler var.

Düzenli egzersiz yapın: Araştırmalar, egzersizin insanlar yaşlandıkça biliş ve beyin sağlığı üzerinde koruyucu bir etkiye sahip olduğunu buldu.

Zihninizi aktif tutun: Araştırmalar, zihinsel olarak aktif olan ve akademisyenler gibi zihinsel olarak zorlayıcı alanlarda çalışan kişilerin beyin sağlığının daha iyi olduğunu buldu.

Sosyalleşin: Sosyal destek psikolojik sağlığınız için önemlidir, ancak aynı zamanda özellikle yaşlandıkça beyninizin sağlığı için de gereklidir.

Sağlıklı bir diyet yiyin: Yediğiniz yiyecekler beyninizin sağlığını ve işlevini de etkileyebilir. Öncelikle meyvelere, sebzelere, yağsız proteinlere, sağlıklı yağlara ve karmaşık karbonhidratlara odaklanan dengeli bir beslenmeye odaklanın.

Yeterince dinlenin: Uyku, beyin sağlığı ve zihinsel işlevler için çok önemlidir, bu nedenle her gece yeterince dinlenmeye odaklanın. Sağlıklı uyku alışkanlıkları edinin ve düzenli bir uyku-uyanıklık programına bağlı kalın.

Ne tür bir düşünce yapıyor olursanız olun, beyninizin her iki tarafı da işin içindedir. Sağ beyin, sol beyin teorisi hatalı olabilir ancak bu, güçlü yönlerinizi anlamanın işe yaramadığı anlamına gelmez. Ayrıca düzenli egzersiz yaparak, iyi uyuyarak, sosyal kalarak ve zihninizi harekete geçirerek beyninizin sağlığını koruyacak adımlar atabilirsiniz.

Kaynak: Plos Biology