Susuzluğa dair yeni yılın ilk raporu: Barajlar dolmuyor, su sürekli azalıyor
Su Politikaları Derneği'nin 2026 raporu, 25 havzanın 11'inde baraj doluluklarının 15 yıldır %30'un altında seyrettiğini, 6 havzada durumun çok kritik olduğunu ve bazı havzalarda son 5 yılda ortalama doluluğun %5–10'a düştüğünü ortaya koyuyor. Dernek, su arz güvenliğinin tehlikede olduğuna dikkat çekerek acil bütünleşik havza yönetimi, kayıp-kaçakların azaltılması ve su yasası çağrısı yaptı. Esra Toptaş yazdı...
Su Politikaları Derneği, 2026’nın ilk haftasında “Büyük kentlerimizde Su Hizmetleri Yönetiminde Sorunlar ve Çözüm Önerileri” raporunu yayımladı. Bu raporda, büyük kentlerin su hizmetlerinde yaşanan aksamaların nedenleri ele alındı ve su hizmetleri yönetiminin karşılaştığı sorunlar ile çözüm önerilerine yer verildi. Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız, raporu şöyle değerlendirdi:
SON 15 YILLIK TABLO
“Yayınladığımız raporda son 15 yılda nehir havzalarına göre barajların ortalama doluluk oranlarındaki yıllık değişim grafiklerine de yer verdik. Bazı havzalarda su güvenliği açısından durumun çok kritik olduğu görülüyor.
VERİ KAYNAĞI VE YÖNTEM
Son 15 yılda (2010-2025) nehir havzalarına göre barajların ortalama doluluk oranlarının yıllara göre değişimini içeren bu çalışmamızda DSİ Genel Müdürlüğü’nün yayınladığı veriler kullanıldı. Havzalarda ortalama baraj doluluk oranları verileri kullanılarak yıllara göre doluluk oranlarını veren grafikler oluşturuldu.
GRAFİKLERİN ORTAYA KOYDUĞU BULGULAR
Yayınladığımız rapordaki grafikler incelendiğinde;
DÜŞÜK DOLULUK ORANLARI VE AZALMA EĞİLİMİ
25 nehir havzamızın 11’inde 15 yıldır barajların yıllık ortalama doluluk oranlarının %30’un altında kaldığı ve Gediz, Büyük Menderes, Küçük Menderes, Kuzey Ege, Batı Akdeniz, Burdur, Akarçay, Konya Kapalı ve Asi havzalarında ortalama baraj doluluk oranlarının sürekli azalma eğiliminde olduğu görüldü.
ALTI HAVZADA ÇOK KRİTİK DURUM
Bu durum kuraklık ve su yönetimindeki eksiklikler nedeniyle baraj doluluk oranlarının yıllara göre sürekli azaldığını, bazı havzalarda bölgesel kuraklıkların yerleştiğini ve hidrolojik kuraklığın bir sonraki yıla aktarıldığını açıkça ortaya koyuyor.
SON BEŞ YILDA ORTALAMA DOLULUK %5–%10
Son 5 yılda Gediz, Büyük Menderes, Batı Akdeniz, Burdur Göller Havzası, Akarçay ve Asi havzalarında ortalama doluluğun %5 ile %10 arasında kaldığı görülüyor. Bu riski yönetemezsek bu havzalarda su arz güvenliği ortadan kalkabilir.
YERALTI SULARI BÜYÜK BASKI ALTINDA
Kentlerde yapılan kısmi su kesintilerinin yanısıra 6 nehir havzasında son yıllarda baraj doluluklarının yetersiz kalması nedeniyle kısıtlı sulama programları uygulandı. Barajların ve göletlerin boşalması nedeniyle gerek içme suyu gerekse sulama suyu taleplerinin karşılanması için yeraltı sularından normalden daha fazla çekimler yapıldı. Uzun süren bölgesel kuraklıklar nedeniyle yeraltı suları beslenemediği için yeraltı suyu seviyelerinde hızlı düşüşler gerçekleşti. Yeraltı sularımızın bazı havzalarda aşırı tahsisi, kontrolsüz çekimi, verimsiz kullanımı ve kuraklık nedeniyle yetersiz beslenmesi yakın gelecekte bazı havzalarımızda arz güvenliğimizi tehdit edecektir. Yeraltı sularımızın aşırı çekimi son yıllarda obrukların birçok havzamızda ortaya çıkması sonucunu da doğurdu.
YÖNETİM VE KULLANIM VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI
Yaşadıklarımız gerek yüzey sularımızı gerekse yeraltı sularımızı kalite ve miktar olarak çok iyi yönetmemizi ve verimli kullanmamızı zorunlu kılıyor. Bunun için bir an önce bütünleşik havza yönetimine geçilmeli, şehir şebeke kayıpları ile sulama suyu kayıplarının azaltılması için zorunluluklar getirilmeli, su yasası çıkartılmalı, havza ölçeğinde su paydaşlarının yapısal sorunları çözülerek güçlendirilmeli ve havzada suyu en etkin şekilde yönetebilecek bir kurumsal yapı oluşturulmalı. Ayrıca toplumda bir su kullanım kültürü yaratmaya yönelik çalışmalara sivil toplum ile birlikte hız verilmelidir.”
