A'dan Z'ye CrossFit
Sizin de son zamanlarda etrafınız '300 Spartalı'dan fırlamış vücutlarla mı dolu? Sebebi İstanbul'da ve tüm dünyada patır patır çoğalan CrossFit Box'lar olabilir
Gizem Sevinç Selvi / HABERTÜRK CUMARTESİ
Fotoğraflar: Erdem ŞAHİN
Her daim vakit darlığından şikâyetçi şehir insanı bu kez kendini bu çoğu depodan bozma, karanlık ve Hollywoodvari box’lara atıp en fazla 1 saat süren antrenmanlarla vücut şişirmenin, pardon geliştirmenin peşinde. Dahası CrossFit’çilerin çoğu klasik fitness sisteminden pek haz etmiyor. 2 tarafa da sorduk, ve aradaki husumete şaşırmadık değil. Bununla birlikte “CrossFit nedir ve sağlıklı mıdır?” sorusunun yanıtları da aşağıda. Karar sizin.
"HER SIX PACK ANTRENMANLA YAPILMIYOR"
Fırat Erdem (CrossFit Taxim, Kurucu ve eğitmen)
■ Nedir CrossFit?
1995’te California’da yaratılıp 2000’lerde dünyaya açılan güç odaklı bir egzersiz sistemidir.
■ Ne yapıyorsunuz burada?
Size doğanızda olan hareketleri egzersiz fizyolojisinden geçirerek yeniden yaptırıyoruz. Mesela aslında koltuğa oturup kalkmak bile bir “squat” hareketidir.
■ E madem yaptığımız her şey egzersiz, biz neden fit değiliz?
Berbat besleniyoruz çünkü. Bize sanayi devrimiyle birlikte itelenen, organik olmayan tüm besinler yüzünden fit değiliz. 1950 öncesine bakın, bir tane obezite vakası yok. “Fitness” diye bildiğimiz şey cihazların allanıp pullanıp, farklı ekipmanlarla donatılıp insanlara sunulması. Bunlara “Açık kinetik egzersizler” deriz. İnsanın doğasında olan hareketler ise “kapalı kinetik zincir”dir. Eğilip kalkmak, şınav, barfiks gibi hareketler eklemlerin doğru çalışmasına yöneliktir. Gördüğümüz her “six pack”li bazal metabolizması kuvvetli ya da kuvvet antrenmanıyla o hale gelmiş değil. Çoğu anabolik steroidle yapıyor bunu.
■ Nedir o?
Doping. Çünkü vücudun kendisinde böyle bir şey yok. Aynı şekilde A, D, K vitaminlerini sindirmek için de vücutta yağ olmalı ama direkt yağı kesip karbonhidrat artırılıyor. Sonra bakıyorsunuz ortalık tip 1, tip 2 şeker hastası dolmuş!
■ Fitness’a saldırıyor musunuz şu an?
Fitness’ı bu hale insanlar getirdi.
■ Neden?
Çünkü parası çok. Siz de deli gibi protein tozu, makine satarsanız kâr edersiniz. 22 bin dolara koşu bandı satılıyor.
■ Onlar da “CrossFit salonları masrafsız olduğu için revaçta” diyorlar.
Aynen öyle. Koşu bandına çıkıp kitap falan okuyamıyorum ki zaten, saçma şeyler bunlar. Amaç spor yapmak. Mesela önce topuk mu yere değer yoksa ayak ucu mu? Ayak ucu tabii. Ama koşu bandında topuk gelir. Tüm bunlar birçok insanda ayak postür bozukluğuna, diz kapağı problemlerine yol açıyor. Hepsi bu izokinetik cihazların yanlış kullanılmasından.
■ Ne kadar sürüyor CrossFit antrenmanları?
Ortalama 45 dakika, çabucak bitiyor.
■ Bu kadar kısa zamana sığdırmak sağlıklı mı?
Evet, olması gereken bu. Ultra maratonculara bakın, çoğu böbrek yetmezliğiyle boğuşuyor. 1.5-2 saate varan egzersizden verim beklemeyin.
"HER HAREKETİN GERÇEK HAYATTA KARŞILIĞI VAR"
Roni Menda (CrossFit Antrum, Eğitmen)
■ Neden CrossFit?
Eskiden kiloluydum, 144 kilo kadar. Kilo vermek için fitness’a başladım. Sonra durağanlıktan sıkıldım. Burada o yok.
■ Ne kadar sürüyor antrenmanlar?
1 saat.
■ Bu kadar hızlı halletmek sağlıklı mı?
“Ekstra sağlıklı” diyemem ama sağlıksız tarafı yok. Burada bütün hocalar üyeleri tanıyor. Grup dersinde de, özel derste de tahtadaki program hoca eşliğinde uygulanıyor. Gelen herkesi tanıdığımız için ne yapabileceğini, kaç kiloyla çalışabileceğini iyi biliyoruz. Bunları bildikten sonra yüksek tempolu spor sağlıksız değil. Ama çok hırslı olanlar abartıyor. Sen ne dersen de, çaktırmadan bir şeyler yapmaya çalışanlara sonunda buzlu çay falan vermek zorunda kalıyoruz şekerleri yerine gelsin diye.
■”CrossFit”çilerin fitness’la derdi ne?
Bu işi yapan herkes fitness’a giydirmenin peşinde. Ben o kadar sert değilim, herkes istediğini seçmekte özgür. Amacımız fit olmak.
■ Ne demek o?
Mesela yerden bir şey kaldırma hareketi ya da zıplama hareketi... Ama Fitness’taki “chest press” hareketinin gerçek hayatta karşılığı yok. Karşı olduğumuz nokta şu; sana bir program verip “Al, bunu 1 ay boyunca yap, sonra bakalım” diyorlar. Ama 2 hafta sonra vücudun tepkisi azalıyor. Ama burada her gün farklı, tüm vücudunu kullanabildiğin yüksek tempolu şeyler yapıyorsun.
"ARTIK AT ÜSTÜNDE AVLANMIYORUZ"
Muratcan Düzgün (CS Club)
“CrossFit’le Fitness arasındaki en büyük fark, CrossFit’in sınırları zorlaması. Antrenman programındaki hareketleri setler arasında dinlenmeden yapmak, kardiyovasküler dayanıklılık noktasında kişiyi zorluyor. Ben kontrollü çalışmadan yanayım ve CrossFit’in her yaşa ve fiziksel şarta uygun olduğunu düşünmüyorum. Üye olmaya gelenlerin büyük bölümünde bel fıtığı, boyun fıtığı ya da farklı bir eklem rahatsızlığı var. Biz kontrollü bir egzersizle bu sağlık problemlerinin yarattığı hissiyatı ortadan kaldırmaya çalışıyoruz. Hedeflerimizle örtüşüyorsa CrossFit de yapabiliriz ama artık at üzerinde avlanan, göçebe yaşayan kimse yok. Bu zihniyetle yapılacak antrenmanlarda da mevcut şartları esas almak zorundayız.”
"OVERTRAİNİNG TÜKETEBİLİR"
Doç. Dr. Enes Murat Atasoyu, İç Hastalıkları ve Nefroloji Uzmanı
“Kısa süre içinde, belli bir form düzeyine erişmek veya fazla kilolardan kurtulmak için yapılan yoğun egzersizler insan bedeninde zararlı etkiler oluşturabilir. Ayrıca 20. yüzyıl başlarında “Aşırı Antrenman” (Overtraining = Sürantrenman) Sendromu (OTS) adı verilen klinik bir durum tanımlanmıştır. OTS, vücut fizyolojisine uygun olmayan egzersiz uygulamaları sonucunda ortaya çıkan bir tükenmişlik olarak düşünülebilir. Normalde egzersizle vücutta adaptasyon süreci yaşanır. Muayene ve tahliller sonucunda OTS düşünülen kişilerde egzersiz süre ve yoğunluğunun azaltılması, düzenli ve dengeli beslenme, yeterli uyku, sıvı alımının artırılması ve psikolojik destek yararlı olacaktır.”