Rus tüccarların 103 yıl önceki 10 bin kedi arayışı arşivde ortaya çıktı

Araştırmacı-Yazar Taner Özdemir'in arşiv çalışmaları sırasında ortaya çıkardığı 9 Ağustos 1923 tarihli Sarıkamış Varlık Gazetesi'nin 171'inci sayısında, Rus tüccarların Anadolu'dan 10 bin kedi satın almak istediğine ilişkin haber yer alıyor.

Erzurum ve bölgenin tozlu raflarda, gazete sayfalarında, fotoğraflarda ve kitapların sayfaları arasında saklı kalmış hikâyelerini araştıran Özdemir'in ulaştığı kayıtta, Rusya'da farelerin ciddi bir sorun oluşturması nedeniyle 10 bin kedi temin edilmesi amacıyla bir heyet oluşturulduğu bilgisine yer veriliyor.

Gazetede yayımlanan haberde, kedilerin başta Erzurum olmak üzere Kars, Sarıkamış ve Doğu Anadolu'nun farklı bölgelerinden temin edilmesinin planlandığı belirtiliyor.

"10 BİN KEDİ ALIYORLAR"

9 Ağustos 1923 Perşembe tarihli, 171 sayılı Varlık Gazetesi'nde "On Bin Kedi Alıyorlar" başlığıyla yayımlanan haberde, Rusya'da farelerin ciddi bir sorun haline geldiği ve bu soruna karşı 10 bin kedi satın alınması için bir heyet oluşturulduğu aktarılıyor.

Araştırmacı-Yazar Taner Özdemir, gazetedeki haberin ayrıntılarına ilişkin yaptığı değerlendirmede, Sarıkamış merkezli kurulan ve daha sonra Erzurum'a nakledilen Varlık Gazetesi'nin 9 Ağustos 1923 tarihli 171'inci sayısında dikkat çekici bir haber bulunduğunu söyledi.

Özdemir, şunları kaydetti:

"Sarıkamış merkezli kurulup daha sonra Erzurum'a nakledilen Varlık Gazetesi'nin 9 Ağustos 1923 tarihli 171'inci sayısında çok ilginç bir haber var: ‘Rusya 10 bin kedi alıyor.' Bu haber Varlık Gazetesi'nde yayımlanıyor. Peki bu haberin ilginçliği ne? Bu kediler nereden temin edilecek, hangi ücretle alınacak ve neden kediler? Rusya, özellikle o dönemdeki yeni yapılanma sürecinde Karadeniz ve Hazar kıyılarındaki limanlarda ve depolarda ciddi bir fare istilasıyla karşı karşıya kalıyor. Fareler tüm ürünleri bir şekilde kemiriyor, üstelik açlık da var. Bu durumda Rusya bir komisyon kurulması kararı veriyor ve bu komisyona ‘10 bin kedi alacaksınız' diye yetki veriliyor."

Özdemir, söz konusu gelişmenin özellikle Doğu Anadolu Bölgesi'nde, Erzurum, Kars ve Sarıkamış'ta geniş bir okuyucu kitlesinin dikkatini çektiğini belirtti.

ÖZELLİKLE ERZURUM VE KARS ÇEVRESİNDE KEDİ AVINA ÇIKILDI"

Rus tüccarların kedileri temin etmek amacıyla Erzurum, Kars ve Sarıkamış bölgesine yöneldiğini aktaran Özdemir, bu bölgelerdeki kedilerin tercih edilmesinin nedenlerine ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

Özdemir, "O dönemin Rus tüccarları ‘Kedileri nereden temin edebiliriz?' düşüncesiyle kafa yoruyorlar ve bu kafa yorma Erzurum, Kars, Sarıkamış eksenindeki kedilere uzanıyor. Rus tüccarların tercih ettikleri bölge ve tercih ettikleri kediler bu bölgenin kedileri oluyor. Kaça alındılar, kaç tanesi götürüldü? Bu konuda arşivlerdeki çalışmalarımız devam ediyor." dedi.

Erzurum, Kars ve Sarıkamış çevresindeki kedilerin tercih edilmesinin bölgenin iklim ve coğrafi koşullarıyla bağlantılı olduğunu ifade eden Özdemir, şöyle devam etti:

"Peki neden bu bölge Rus tüccarlarının ilgisini çekiyor, neden Erzurum kedileri? Çünkü Erzurum kedileri soğuğa dayanıklı ve avcı yetenekleri fazla olan kediler. Dolayısıyla oradaki fare sorununu en hızlı, en aktif ve en net şekilde çözüme kavuşturacak olanlar Erzurum veya Kars-Sarıkamış bölgesindeki kediler oluyor."

Özdemir, gazete haberinin bölge halkı açısından da kedilerin ekonomik bir değer taşıyabileceği düşüncesini ortaya çıkardığını belirterek, "Bu haber, bölge halkı için de ‘çok önemli bir ticaret kaynağı olabilir' algısı oluşturuyor. Özellikle Erzurum ve Kars çevresinde kedi avına çıkıldı da denilebilir" ifadelerini kullandı.

Özdemir, söz konusu dönemde kaç kedinin satın alındığı, hangi ücretlerin ödendiği ve kaç kedinin bölgeden Rusya'ya götürüldüğüne ilişkin arşiv araştırmalarının sürdüğünü kaydetti.