Zonguldak'ın neyi meşhur? Zonguldak'ta ne yenir, ne alınır, neresi gezilir?
Yer altındaki karanlığı yer üstündeki aydınlığa dönüştüren, her karış toprağında alın teri ve emeğin izi bulunan, Türkiye'nin sanayi hamlesinin lokomotifi olmuş bir şehirden bahsedeceğiz. Genellikle kömür madenleri ve ağır sanayisiyle anılsa da, aslında "Karaelmas Diyarı" Zonguldak, yeşilin ve mavinin en bakir tonlarını saklayan gizli bir cennettir.
Karadeniz'in hırçın dalgalarının dövdüğü kıyıları, milyonlarca yılda oluşmuş gizemli mağaraları, asırlık porsuk ağaçları ve şelaleleriyle doğaseverler için sürprizlerle doludur. İki katlı şehir olarak da bilinen Zonguldak, yerin metrelerce altındaki maden galerileriyle ziyaretçilerine bambaşka bir dünyanın kapılarını aralarken, yer üstünde ise mitolojik efsanelere ev sahipliği yapar. Herkül'ün üç başlı köpeği yakaladığı mağaradan, Filyos'un antik kalıntılarına kadar uzanan bu zenginlik, şehri sadece bir sanayi kenti olmaktan çıkarıp bir turizm rotasına dönüştürür.
Zonguldak, dik yamaçlara kurulu evleri ve merdivenli sokaklarıyla kendine has bir şehir estetiğine sahiptir. Şehre girdiğinizde sizi karşılayan madenci heykeli, buranın ruhunu özetler. Ancak şehrin sunduğu deneyim sadece kömürle sınırlı değildir. Ereğli'nin sahil şeridinde yenen taze balıktan, Devrek'in dünyaca ünlü bastonlarına, Çaycuma'nın yoğurduna kadar pek çok kültürel değer barındırır. Bu yazımızda, Zonguldak mutfağının az bilinen yöresel lezzetlerini, mutlaka görülmesi gereken tabiat harikalarını, şehre özgü el sanatlarını ve gezi rotalarını tüm detaylarıyla ele alıyoruz.
ZONGULDAK'TA NE YENİR?
Zonguldak mutfağı, Karadeniz'in sebze ve hamur işi ağırlıklı yapısını yansıtırken, madenci kültürünün getirdiği doyurucu yemeklerle de şekillenmiştir. Şehrin en karakteristik lezzetlerinden biri "Malay"dır. Mısır ununun suyla pişirilip koyu bir bulamaç haline getirilmesi ve üzerine toz şeker, ceviz, pekmez veya kavrulmuş soğanlı kıyma dökülerek yenmesiyle yapılan bu yemek, hem tatlı hem tuzlu versiyonlarıyla tüketilir.
Sebze yemeklerinde ise "Zılbıt" (Hodan veya İspıt) başı çeker. Ormanlarda kendiliğinden yetişen bu ot, soğan ve yumurta ile kavrularak yapılır ve şifalı olduğuna inanılır. "Pırasalı Mancar", kara lahana veya pırasa ile yapılan, içine bazen bulgur veya pirinç katılan lezzetli bir sebze yemeğidir. "Uğmaç Çorbası", unun ovalanarak hamur kırıntıları haline getirilmesi ve sütle pişirilmesiyle yapılan, mideyi rahatlatan bir çorbadır.
Ereğli ilçesi, sadece sahiliyle değil, aromasıyla dünyada tek olan "Osmanlı Çileği" ile de meşhurdur. Küçük, pembe renkli ve mis kokulu bu çilek, reçel ve likör yapımında kullanılır. Ayrıca "Cevizli Kömeç" ekmeği ve "Beyaz Baklava" da Zonguldak sofralarının özel tatlarıdır. Balık severler için ise mevsimine göre en taze palamut ve hamsi, Zonguldak ve Ereğli limanlarındaki restoranlarda en iyi şekilde pişirilir.
ZONGULDAK’TA NERESİ GEZİLİR?
Zonguldak gezisinin en çarpıcı durağı, Türkiye'nin ilk ve tek maden müzesi olan "Zonguldak Maden Müzesi"dir. Müzenin yanındaki "Eğitim Ocağı"na girerek, madencilerin çalışma koşullarını, yerin metrelerce altında nasıl kömür çıkardıklarını deneyimleyebilir, o zorlu atmosferi bir nebze olsun hissedebilirsiniz. Bu deneyim, şehre ve madencilere olan saygınızı katlayacaktır.
Mağara turizmi açısından Zonguldak bir cennettir. Türkiye'nin en uzun mağaralarından biri olan "Gökgöl Mağarası", içindeki milyonlarca yıllık damlataşları, sarkıt ve dikitleri, yer altı deresi ve rengarenk aydınlatmasıyla büyüleyici bir görsel şölen sunar. Ereğli ilçesindeki "Cehennemağzı Mağaraları" ise mitolojik öneme sahiptir. Efsaneye göre Herkül, 12 görevinden sonuncusu olan üç başlı köpek Kerberos'u yer altı dünyasından bu mağarada çıkarmıştır. Akustik yapısı nedeniyle konserlere de ev sahipliği yapar.
Doğa ile baş başa kalmak isteyenler için "Harmankaya Şelaleleri", trekking parkuru ve yemyeşil doğasıyla harika bir kaçış noktasıdır. Tarih meraklıları ise "Filyos (Tios) Antik Kenti"ni ziyaret edebilir. Karadeniz'in Efes'i olmaya aday bu antik kentte yapılan kazılarda tiyatro, su kemerleri ve kale kalıntıları gün yüzüne çıkarılmıştır. Ayrıca, Fatih Sultan Mehmet'in emriyle dikilen ve 600 yılı deviren "Fetih Çınarları"nı Ereğli'de görmek mümkündür.
ZONGULDAK'TA YAPILACAKLAR VE ALINACAKLAR LİSTESİ
Zonguldak seyahatinizi anlamlı kılmak ve bu emektar şehirden hatıralar götürmek için aşağıdaki listeyi rehber edinebilirsiniz.
Zonguldak, siyahın en derin tonuyla yeşilin en canlı tonunu buluşturan, emeğin yüceldiği özel bir şehirdir. Buradan ayrılırken valizinizde bir Devrek bastonu, kalbinizde ise madencilerin selamı kalacaktır.
