Aracımızda hangi yakıtı kullanmalıyız? Hangisi daha iyidir?
Dünya genelinde aktif olarak kullanılan milyonlarca araç var. Günümüzde elektrikli araçların da yaygınlaşmaya başlamasıyla birlikte, araç kullanıcıları artık şu soruyu daha çok sormaya başladılar: Dizel mi yoksa benzin mi? Peki, hangisini seçmeliyiz?
Teknolojinin gelişmesi ile birlikte fosil yakıtlara olan bağımlılık hızlı bir şekilde azalmaya başladı. Sürekli artan fiyatlarına rağmen insanların neredeyse her alanda ihtiyaç duyduğu yakıt ihtiyacı ağırlıklı olarak benzin ve dizelden sağlanıyor. Kendi aracımız için hangisini seçmeliyiz? Farkları nelerdir? İşte detaylar...
DİZEL VE BENZİN (PETROL)
Öncelikle, hem benzin hem de dizel aynı ham maddeden -ham petrol- çeşitli rafine etme seviyeleriyle çıkarılır. Yine de farklı termal özelliklere sahiptirler ve bu da onları çok farklı amaçlar için uygun hale getirir.
1. YAKIT ÖZELLİKLERİ
A. Kalorifik Değer
Kalorifik değer, yakıtın yanması sırasında ısı olarak salınan enerjiyi ifade eder. İlginçtir ki, hem benzin hem de dizelin ağırlıkça karşılaştırılabilir kalorifik değerleri vardır (45,5 MJ/kg - dizel ve 45,8 MJ/kg - benzin).
Ancak dizelin yoğunluğu benzinden daha yüksektir; bu da onu daha fazla enerji yoğun hale getirir. Bu sayede, aynı enerji çıktısını üretmek için benzinle karşılaştırıldığında daha az dizel yakıta ihtiyaç duyulmaktadır.
B. Doğa
Hem benzin hem de dizel uçucu yakıtlardır; benzin ikisinden daha uçucudur. Uçuculuk yakıtların doğasında olsa da, katkı maddelerinin kullanımı daha iyi yanma özellikleri için uçuculuğu artırır.
Bununla birlikte, daha yüksek uçuculuk vuruntuyu veya ön ateşlemeyi artırır; ön ateşleme, yakıtın optimum zamanlamadan önce yanma eğilimidir. Bu, uzun vadede güç çıkışı ve motor sağlığı için zararlıdır. İdeal saklama koşullarının sağlandığı varsayıldığında, benzin ve dizelin sırasıyla 6 ve 12 aya kadar raf ömrü vardır.
C. Emisyonlar
Benzin ve dizel ikilisinden daha temiz bir yakıt yoktur. Bu yakıtların doğasındaki farklılıklar nedeniyle ürettikleri kalıntı türü de değişmektedir. Yaygın yanma ürünleri arasında hidrokarbonlar, nitrojen ve sülfür oksitleri, amonyak ve partikül madde bulunmaktadır.
Benzinli motorlar, hidrokarbonlar ve karbon monoksit gibi sera gazlarını daha fazla yayarak çevre kirliliğine neden olur. Öte yandan, dizel motorlar daha fazla NOx ve ağır siyah tortularla karakterize edilen kurum şeklinde ince partikül madde üretir. Dizel yanma kalıntıları sağlık açısından daha büyük tehlikeler oluşturmaktadır.
2. MOTOR ÖZELLİKLERİ
A. İnşaat
Motorların yapısı, ilgili yakıtların yanma gereksinimlerine bağlıdır. Benzinli motorlarda hava-yakıt karışımının tutuşmasına yardımcı olan bujiler bulunur. Öte yandan dizel motorlarda hava-yakıt karışımını ısıtan kızdırma bujileri bulunur ve yanma sıkıştırma ile sağlanır.
Dizelin yanması sırasında daha fazla gerilim gerektiği ve üretildiği için motorlarının daha kaliteli bileşenlere sahip olması esastır. Ancak benzin bir kıvılcımla tutuşur ve yüksek sıkıştırmaya ihtiyaç duymaz. Bu, nispeten daha ince duvarlara ve yüksek gerilimlere dayanması gerekmeyen bileşenlerin kullanımına olanak tanır.
B. Performans
Benzinli motorların genel olarak daha hafif mimarisi ve daha kısa silindir çapı ile strok kombinasyonu, daha fazla güç çıkışı ve daha yüksek devir/dakika (RPM) değerlerine ulaşma yeteneği sağlar.
Öte yandan, dizel motorlar hantal ve daha uzun piston stroklarından oluşur; bu nedenle, çok fazla mekanik zorlanmaya neden olmadan yüksek RPM'lere ulaşamazlar. Bu durum, toplam güç çıkışında kayba yol açarken, dizel motorlar benzinli motorlarda genellikle eksik olan muazzam torktan faydalanır.
3. PERFORMANS VE MALİYET
A. Yakıt Verimliliği
Dizel motorlar, benzinli muadillerinden daha fazla yakıt tasarrufu sağlar. Bunun nedeni, dizel yanma çevriminin benzinli yanma çevrimine göre (yüzde 25) daha verimli olmasıdır. Daha iyi verimlilik, bir aracın işletme maliyetlerinin önemli bir kısmını temsil eden yakıt maliyetlerini azaltır.
Ancak, daha iyi yakıt ölçümü, enjeksiyon ve yanma teknolojisi, günümüz motorlarının çoğunun daha küçük boyutta olmasını sağlamış, ancak seleflerinden daha yakıt tasarruflu ve daha güçlü hale getirmiştir.
B. Bakım Maliyetleri
Dizel motorlar, sağlam mimarileri nedeniyle benzinli motorlara kıyasla çok fazla bakım gerektirmez. Ancak bu, dizel motorda kullanılan yedek parçaların ve sarf malzemelerinin daha pahalı olduğu anlamına gelir; bu da daha yüksek bakım maliyetlerine katkıda bulunur.
C. Yakıt Maliyetleri
Kesirli damıtma sürecinde önce dizel çıkarılır, ardından rafine edildikçe benzin elde edilir. Bu, tedarik zinciri maliyetleriyle birleştiğinde, benzinin çoğu yerde genellikle dizelden daha pahalı olduğu anlamına gelir. Bu durum, satın almak için daha ucuz, ancak uzun vadede çalıştırmak için daha pahalı olan benzinli araçların maliyetiyle çelişir.
Kaynak: Scienceabc
