Bakan Fidan: Von der Leyen'in açıklamaları talihsizdi

İngiltere'ye resmi ziyarette bulunan Dışişleri Bakanı Fidan, Oxford Üniversitesi'nde düzenlenen "Türkiye'nin Dış Politika Vizyonu" başlıklı etkinlikte konuştu.

Von der Leyen'in "Avrupa kıtasını tamamlamayı başarmalıyız ki; Rus, Türk veya Çin etkisine girmesin. Daha büyük ve jeopolitik düşünmeliyiz." ifadesine ilişkin soruya Bakan Fidan, "Von der Leyen'in açıklamaları talihsizdi. Gerekli iletişimler kuruldu. Sanıyorum hallettik, düzelttik." yanıtını verdi.

AB Komisyonu Başkanı'nın söz konusu ifadelerinin ardından AB Komisyonu Sözcülüğü, Türkiye'nin önemli bir NATO müttefiki ve AB aday ülkesi olduğuna dikkati çekerek, "Türkiye, bölgede ekonomik ve siyasi açıdan tartışmasız önemli bir ortaktır." izahatında bulunmuştu.

"İsrail'in çatışmaları derinleştiren eylemleri tüm dünyayı etkilemektedir"

Son yıllardaki belirsizlik ve art arda gelen krizlerin küresel gerilimleri aşamalı olarak artırdığını ve uluslararası sistemi kırılma noktasına sürüklediğini belirten Fidan, "Bunun en keskin biçimde hissedildiği yer bölgemiz olmuştur. İran savaşı vizyonumuzu derinden sarsmış ve küresel refaha, güvenliğe ve istikrara ağır bir darbe vurmuştur." dedi.

Fidan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu savaştan çıkarılması gereken tarihsel dersler vardır. İlk ve en hayati ders şudur: İsrail sisteminin bölgeyi istikrarsızlaştırma girişimi yerel sınırları aşmış ve artık küresel güvenliğe doğrudan bir tehdit haline gelmiştir. İsrail'in çatışmaları derinleştiren eylemleri tüm bölgeye yöneliktir ve bunun uzantısı olarak tüm dünyayı etkilemektedir. Bu nedenle bunlar uluslararası toplumun bütünü tarafından ortak bir yanıt gerektirmektedir."

"Bölgeyi çatışma eşiğinde tutan kronik meseleler için kalıcı çözümler üretilmeli"

Bugünün jeopolitik dönüşümlerinin kurumların ya da ulusların benimseyebileceği durumlar olmadığına işaret eden Fidan, "Düzen istikrarlı olduğunda çoğu devletin otomatik pilotta hareket etme lüksü vardı. O dünya ne yazık ki artık geride kaldı. Bu nedenle bugün önümüzde duran soru, eski dünyanın artık geçersiz olup olmadığı değildir. Bu soru zaten cevaplandı. Asıl soru şudur, bundan sonra gelecek olanı kim şekillendirmeye yardımcı olacak ve hangi şartlarda?" ifadelerini kullandı.

Fidan, derin stratejik geleneklere sahip devletlerin bu belirsizlik çağında daha iyi bir performans sergilediğine dikkati çekerek, "Aceleci kararların çoğu zaman sağduyunun önüne geçtiği bir dönemde diplomatik hattı koruyabilecek, gerilimi düşürebilecek ve diyalog kanallarını açık tutabilecek aktörlere yönelik ciddi bir ihtiyaç vardır. Biz Türkiye olarak bu devletlerden biriyiz." diye konuştu.

Türkiye'nin inşa ettiği diplomatik geleneğin somutlaşmış bir sonucu olarak bugün bulunduğu yerde olduğunu söyleyen Fidan, şunları kaydetti:

"Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın güçlü ve istikrarlı liderliğinde Türkiye kendine özgü bir liderlik diplomasisi geliştirmiştir. Birçok kez gördük ki kriz anlarında en üst düzeyde, kararlı biçimde devreye girebilme kapasitesi çok büyük fark yaratıyor. Hayatım boyunca sayısını bilmediğim kadar çok kez Cumhurbaşkanı (Recep Tayyip) Erdoğan'ın bölge içinde veya dışında herhangi bir krizde anlaşmalar sonuçlandırdığını ve çözümlere ulaştığını gördüm."

Fidan, hiçbir krizin ortaya çıktığı coğrafyayla sınırlı kalmadığını belirterek, "Artık sözde donmuş çatışmalar yanılsamasını sürdürme lüksümüz yok. Çözümü ertelenen ya da görmezden gelinen her anlaşmazlık, gerçekte olduğu gibi yapısal bir istikrarsızlık kaynağı ve bölgesel barışı parçalamayı bekleyen bir saatli bomba gibi tanınmalıdır. Bu nedenle bölgemizi sürekli çatışma eşiğinde tutan kronik meseleler için kalıcı çözümler üretmek zorundayız." şeklinde konuştu.

"Bölgesel sorunlara bölgesel ülkeler tarafından bölgesel çözümler"

Arabuluculuğa olan bağlılıklarının köklü ve kurumsal temellere dayandığını söyleyen Fidan, "Arabuluculuk yaklaşımımız şu inanç tarafından yönlendirilmektedir: Biz sonuçları dayatmaya çalışmıyoruz, tarafların kendi sonuçlarına ulaşabilecekleri koşullar oluşturmaya çalışıyoruz. Bu, ancak güven, kapsayıcılık ve sürdürülebilirlik yoluyla mümkündür. Bu pragmatik, konu temelli yöntem, somut sonuçlar üretmiştir; Karadeniz Tahıl Girişimi'nden Afrika Boynuzu'na dair Ankara sürecine kadar." ifadelerini kullandı.

Fidan, meşruiyet krizi yaşayan kurumlarla yeni bir çağın karmaşık krizlerini yönetmenin jeopolitik olarak imkansız olduğunu vurguladı.

Orta Doğu'da bölgesel vizyon inşa etme gibi nihai bir görevle karşı karşıya olduklarını aktaran Fidan, "Öngördüğümüz gelecek, güvenlik kaygılarının karşılıklı saygıyla ele alındığı, refah ve bağlantının hakim olduğu ve işbirliğinin ortak dil haline geldiği bir gelecektir." diye konuştu.

Hakan Fidan, "Biliyorsunuz uzun bir süre boyunca Orta Doğu'da ya boyun eğme ya da teslim olma anlayışı vardı ve bu anlayış bölgede çok fazla sorun ve kırgınlık yaratıyordu. Türkiye olarak işbirliğine odaklanılması gerektiğini belirtiyoruz." dedi.

Son krizlerin bölge ülkeleri arasındaki dayanışmayı eşi görülmemiş seviyeye yükselttiğini vurgulayan Fidan, "Bu yeni mimariyi bölgesel sahiplenmeye dayalı kararlı bir vizyonla inşa etmeye kararlıyız. Yani bölgesel sorunlara, bölgesel ülkeler tarafından bölgesel çözümler." değerlendirmesini yaptı.

Fidan, barışçıl ve müreffeh bir geleceğin ulaşılabilir olduğuna inandığını sözlerine ekledi.

Bakan Fidan, Türk basın mensuplarının sorularını yanıtladı

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD-İran görüşmelerinde özellikle nükleer alanında tıkanma yaşanan konuların aşılabileceğini düşündüğünü söyledi.

İngiltere'de 2 günlük temaslarını tamamlayan Fidan, Türk basın mensuplarının sorularını yanıtladı.

Bakan Fidan, İngiltere ziyaretinin verimli geçtiğini ifade ederek, iki ülke arasındaki stratejik diyalog alanlarında işbirliğinin giderek arttığını belirtti.

Dün İngiltere ile "Türkiye-Birleşik Krallık Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi"ni imzaladıklarını anımsatan Fidan, "Bu, iki ülke arasındaki ilişkilerin geldiği nokta itibarıyla gerçekten önemli bir aşama. İngiltere ve Türkiye, ikisi de NATO üyesi ama Avrupa Birliği (AB) üyesi olmayan, nüfusları, ekonomik güçleri, kapasiteleri, sanayileriyle gerçekten birbirlerini tamamlamada çok fazla rol oynayacak iki büyük ülke." dedi.

Fidan, Türkiye ve İngiltere'nin ekonomi, teknoloji, ticaret, savunma sanayisi, Avrupa güvenliği ve NATO ilişkilerindeki stratejik diyaloğuyla yapıcı bir rol oynadığını söyleyerek, ziyareti kapsamında İngiltere Parlamentosu Lordlar Kamarası ve Avam Kamarası üyeleriyle bir araya geldiğini kaydetti.

İngiltere'de basın mensuplarıyla da bir araya geldiğini aktaran Fidan, iki ülke arasındaki siyasi ilişkiler, İran'daki savaş başta olmak üzere devam eden müzakereler, Rusya, Ukrayna, Avrupa güvenliği gibi birçok konunun ele alındığını bildirdi.

Fidan, Hürmüz Boğazı'na ilişkin gelişmeleri değerlendirdi

Hakan Fidan, ABD/İsrail-İran Savaşı'yla ilgili de konuşarak, taraflarla hemen her gün görüştüklerini söyledi.

İki haftalık ateşkesi memnuniyetle karşıladıklarını ancak nihai bir anlaşmaya varmak için yeterli olmayacağını dile getiren Fidan, "Nihai anlaşma için gerçekten daha fazla süreye ihtiyaç vardı. Geçtiğimiz hafta başı itibarıyla bu uzatıldı. Şimdi inanıyorum yarın tekrar başlayacak olan görüşmelerle, özellikle nükleer dosyalarda tıkanmış olan bir iki konu var, bunun aşılabileceğini düşünüyorum. Bu konuda da taraflara elimizden geldiğince olumlu katkıyı, telkini vermeye çalışıyoruz." diye konuştu.

Fidan, anlaşmaya varılması durumunda Hürmüz Boğazı'yla ilgili sıkıntının da ortadan kalkmasının mümkün olacağını vurguladı.

Hürmüz Boğazı'yla ilgili iki hareket tarzının olduğunu gördüklerini belirten Fidan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Birincisi, anlaşma yoluyla eski statükoya dönülmesi, boğazın açılması ve serbest ticaretin tekrar başlaması, kimseye bir geçiş ücreti olmadan. Bu, şu anda yürüyen müzakerelerle halledilmesi gereken bir yol. Bir ikinci grup da bu müzakereler olmazsa, savaş devam ederse veya daha başka türden sıkıntılar ortaya çıkarsa Hürmüz Boğazı'ndaki problemli alanları nasıl çözeriz? Hürmüz Boğazı'ndaki problemli alanı tanımlama değişik bir konsept. Bizim dış politikamıza oturan tarafı var, oturmayan tarafı var. Yani bu konuda Cumhurbaşkanımız net."

"İran ile Amerikalılar kendi aralarında bir anlaşmaya vardılar, barış oldu. Koalisyon gidip orada teknik iş yapacak, mayınları temizleyecek. Bunda bir sıkıntı yok. Milli Savunma Bakanlığımız, Cumhurbaşkanımız tarafından talimatlandırılmış durumda. Ancak Allah korusun tekrar başlaması mümkün bir savaşta bir tarafmış gibi bir ortaya çıkma söz konusu olursa, burada bizim hassasiyetlerimiz var. Orada başka bir pozisyondayız." değerlendirmesinde bulunan Fidan, ortaklarının bu hassasiyeti çok iyi anladığını vurguladı.

Şu anda mayınların temizlenmesinin ana odak noktası olduğunu belirten Fidan, "Mayınların temizlenmesi temel insani bütün herkesin hizmetine olan, savaşlarda bir taraf tutmayla alakalı bir konu olmayacağı için bir anlaşma sonrası bu türden bir şeye biz sıcak bakabiliriz." dedi.

*Fotoğraf: AA, temsilidir