Batum nerede, hangi ülkede? Batum nerenin, hangi ülkenin şehri?
Karadeniz'in yemyeşil kıyısında, tarihi 19. yüzyıl binalarıyla fütüristik gökdelenlerin yan yana yükseldiği, bir yanda sakin bir sahil kasabası atmosferi sunarken diğer yanda casinoların ve hareketli gece hayatının parıltısını barındıran bir şehir... Burası, özellikle son yirmi yılda geçirdiği inanılmaz dönüşümle adından sıkça söz ettiren Batum'dur.
Türkiye'ye olan yakınlığıyla da bir cazibe merkezi haline gelen bu şehir, hem tanıdık bir Karadeniz ruhu hem de farklı bir kültürün izlerini taşır. Peki, bu dinamik sahil kenti tam olarak Batum nerede?
Bir zamanlar küçük bir liman kasabasıyken önce Sovyetler Birliği'nin gözde tatil beldelerinden birine, ardından bağımsız bir ülkenin turizm ve eğlence başkentine dönüşen Batum, katmanlı bir kimliğe sahiptir. Batum hangi ülkede sorusunun yanıtı bizi komşu Gürcistan'a götürürken, şehrin hikayesi, bir limanın etrafında şekillenen ve imparatorlukların, devrimlerin ve modernleşmenin izlerini taşıyan zengin bir geçmişi ortaya koyar.
BATUM NEREDE?
Batum, coğrafi olarak Karadeniz'in doğu kıyısında, Gürcistan'ın güneybatı ucunda yer alır. Türkiye sınırına oldukça yakın bir konumdadır ve Artvin'in Hopa ilçesindeki Sarp Sınır Kapısı'na sadece 15-20 kilometrelik bir mesafededir. Bu yakınlık, iki ülke arasında, özellikle de Doğu Karadeniz Bölgesi ile yoğun bir gidiş gelişi ve etkileşimi mümkün kılar. Şehir, doğal bir liman oluşturan geniş ve yarım daire şeklindeki bir körfezin etrafına kurulmuştur.
Batum'un coğrafyasını en belirgin kılan özellik, subtropikal iklimidir. Çevresini saran dağlar ve Karadeniz'in nemli havası sayesinde bölge, yıl boyunca bol yağış alır. Bu durum, şehri ve çevresini adeta bir botanik bahçesine çevirir. Yemyeşil tepeler, palmiye ağaçları, manolyalar, narenciye ve çay bahçeleri, Batum'un doğal peyzajının ayrılmaz bir parçasıdır. Bu bereketli ve yeşil coğrafya, şehre hem büyüleyici bir güzellik katar hem de onu diğer Karadeniz şehirlerinden farklı bir konuma yerleştirir.
BATUM HANGİ ÜLKEDE?
Batum hangi ülkede sorusunun net ve resmi cevabı Gürcistan'dır. Batum, Gürcistan'ın en büyük üçüncü şehri ve en önemli liman kentlerinden biridir. Asya ve Avrupa'nın kesişim noktasında, Kafkasya bölgesinde yer alan Gürcistan; kendine özgü dili ve alfabesi, dünyanın en eski şarapçılık kültürü, görkemli dağları ve zengin tarihiyle tanınan bir ülkedir. Batum, bu ülkenin dünyaya açılan en modern ve en turistik yüzünü temsil eder.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlığını kazanan Gürcistan, özellikle 2000'li yıllardan sonra hızlı bir gelişim ve modernleşme sürecine girmiştir. Bu sürecin en somut ve en parlak örneklerinden biri Batum'da yaşanmıştır. Şehir, merkezi hükümetin büyük yatırımlarıyla adeta yeniden inşa edilmiş ve ülkenin vitrini haline getirilmiştir. Bugün Batum, Gürcistan ekonomisi için hayati bir öneme sahip olan turizm, lojistik ve finans merkezidir.
BATUM HANGİ ÜLKENİN ŞEHRİ?
Batum, Gürcistan'ın bir şehri olmakla birlikte, daha spesifik olarak, Acara Özerk Cumhuriyeti'nin (Adjara Autonomous Republic) başkentidir. Gürcistan Anayasası ile güvence altına alınan bu özerk yapı, Acara bölgesine kendi bayrağına, kendi hükümetine ve meclisine sahip olma gibi geniş yetkiler tanır. Batum, bu özerk cumhuriyetin siyasi, ekonomik ve kültürel merkezidir.
Batum'un tarihi de bu katmanlı yapıyı yansıtır. Antik çağlardan beri bir yerleşim yeri olan şehir, uzun yıllar Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğinde kalmıştır. 1878 yılında yapılan Berlin Antlaşması ile o dönemki adıyla "Batum Sancağı", Çarlık Rusyası'na bırakılmıştır. Ruslar döneminde şehir, "Porto Franko" (serbest liman) ilan edilerek önemli bir ticaret ve liman merkezine dönüştürülmüştür. Bu dönemde inşa edilen Avrupa tarzı binalar, bugünkü tarihi şehir dokusunun temelini oluşturur. Sovyetler döneminde ise popüler bir tatil beldesi kimliği kazanmıştır. Bu farklı tarihi katmanlar, Batum'u Gürcistan içinde özel bir konuma yerleştirir.