Dilimizdeki bakteriler düşünme hızımızı etkiliyor olabilir! Yeni araştırmada şaşırtan sonuç

Ağzımızda yaşayan bakterilerin yalnızca diş ve diş eti sağlığıyla ilgili olmadığı ortaya çıkıyor. İngiltere ve Belçika'da yürütülen yeni bir araştırma, dil üzerindeki bazı bakterilerle düşünme hızı, hafıza ve dikkat becerileri arasında dikkat çekici bağlantılar buldu. Bilim insanları, ağızdaki mikroorganizmaların beyinle nasıl bir ilişki içinde olduğunu araştırıyor

Giriş: 30 Ekim 2026 - 16:58 Güncelleme: 30 Ekim 2026 - 16:58

Google’da haber kaynağınızı Habertürk olarak seçmek için tıklayın

Dilinizdeki bakteriler beyninizi etkiliyor olabilir!

Dilimizin üzerinde yaşayan ve çıplak gözle göremediğimiz milyonlarca mikroorganizma, sandığımızdan daha önemli bir rol oynuyor olabilir. Bilim insanlarının yürüttüğü yeni bir araştırma, ağızdaki bazı bakterilerin insanların bilgiyi işleme hızı ve zihinsel testlerdeki performansıyla bağlantılı olabileceğini gösterdi. 5 Ekim 2026'da PLOS One dergisinde yayımlanan çalışmada, İngiltere ve Belçika'daki 60 sağlıklı yetişkinin dilindeki bakteriler incelendi. Araştırmacılar, belirli bakteri türlerinin daha fazla bulunduğu kişilerin bazı zihinsel testlerde daha hızlı yanıt verdiğini belirledi. Bulgular, ağız sağlığıyla beyin arasındaki olası bağlantıya ilişkin yeni soruları gündeme getirdi.

İngiltere'deki Exeter Üniversitesi ve Belçika'daki Vrije Universiteit Brussel araştırmacılarının yürüttüğü çalışmaya 60 sağlıklı yetişkin katıldı. Her ülkeden 15 genç ve 15 ileri yaşta gönüllü seçildi. Katılımcılara hafıza, dikkat, düşünme hızı, görsel öğrenme ve duyguları tanıma becerilerini değerlendiren testler uygulandı. Aynı zamanda kişilerin dillerinden örnekler alınarak ağızlarında bulunan bakteriler belirlendi. Araştırmacılar ayrıca kan basıncını ölçtü, kan ve tükürük örneklerini analiz etti. Böylece ağızdaki bakteri çeşitliliğiyle zihinsel performans arasındaki olası ilişkiler karşılaştırıldı.

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, Prevotella histicola adlı bakteriyle ilgili oldu. Hem İngiltere'de hem de Belçika'da bu bakterinin daha fazla bulunduğu kişilerin bazı zihinsel testlerde daha hızlı yanıt verdiği görüldü. Ancak hızlanmanın görüldüğü testler iki ülkede farklılık gösterdi. Araştırmacılar, bu sonucun dil üzerindeki belirli bakterilerle bilgiyi işleme hızı arasında bir bağlantı olabileceğini düşündürdüğünü belirtti. Bununla birlikte bakterinin doğrudan daha hızlı düşünmeyi sağladığı henüz kanıtlanmadı.

Çalışmada incelenen bir diğer bakteri türü Haemophilus parainfluenzae oldu. Belçika'daki katılımcılarda bu bakterinin daha fazla bulunması, bazı görsel öğrenme ve duyguları tanıma testlerinde daha hızlı yanıt verilmesiyle ilişkilendirildi. Ayrıca kısa süreli bilgilerin zihinde tutulmasını gerektiren çalışma belleği testinde daha yüksek doğruluk oranı görüldü. İngiltere'deki katılımcılarda ise sonuçlar farklılık gösterdi. Bakterinin daha fazla bulunduğu kişiler bazı testlerde daha hızlı yanıt verirken, duyguları tanıma testinde daha yavaş kaldı. Bu durum, bakterilerin zihinsel becerilerle ilişkisinin her koşulda aynı olmadığını ortaya koydu.

Bilim insanları genç ve ileri yaştaki katılımcıların dilindeki bakteri topluluklarını karşılaştırdığında 17 bakteri türünün görülme sıklığında farklılıklar tespit etti. Özellikle diş eti hastalıklarıyla bağlantılı bazı türleri içeren Treponema ve Tannerella gruplarına ileri yaştaki katılımcılarda daha fazla rastlandı. Buna karşılık nitratı dönüştürebilen Neisseria flavescens adlı bakteri genç katılımcılarda daha yaygındı. Araştırmada yaşın, zihinsel testlerdeki performansla en güçlü ve tutarlı ilişkiye sahip etken olduğu da belirlendi. İleri yaştaki kişiler genel olarak bazı testlerde daha yavaş yanıt verdi.

Araştırmacılar, ağız bakterileriyle beyin arasındaki olası bağlantıyı açıklamak için vücudun nitrik oksit üretiminde rol oynayan bir mekanizmaya dikkat çekiyor. Pancar ve yeşil yapraklı sebzeler gibi besinlerden alınan nitratın bir bölümü kan dolaşımına geçtikten sonra tükürüğe taşınıyor. Ağızdaki bazı bakteriler bu nitratı nitrite dönüştürüyor. Nitrit ise vücutta damarların gevşemesine yardımcı olan nitrik oksidin oluşumuna katkı sağlayabiliyor. Bilim insanları, kan dolaşımıyla bağlantılı bu sürecin zihinsel işlevlerle de ilişkili olabileceğini araştırıyor. Ancak yeni çalışmada bakterilerin bu mekanizma yoluyla düşünme hızını doğrudan değiştirdiği gösterilemedi.

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de İngiltere ve Belçika'daki katılımcıların ağızlarında farklı bakteri topluluklarının bulunması oldu. Yaşa bağlı bazı değişimler her iki ülkede benzerlik gösterse de genel bakteri dağılımında coğrafi farklılıklar belirlendi. Bu sonuç, ağızda yaşayan mikroorganizmaların çeşitliliğinin kişilerin yaşadığı çevreyle de ilişkili olabileceğini gösterdi. Ancak araştırmada beslenme alışkanlıkları kontrol edilmedi, uyku ve fiziksel aktivite gibi etkenler de kapsamlı biçimde değerlendirilmedi. Bu nedenle ülkeler arasındaki farklılığın hangi nedenlerden kaynaklandığı kesin olarak belirlenemedi.

Araştırma, ağızdaki bakterilerle zihinsel performans arasında ilginç bağlantılar ortaya koysa da hafızayı güçlendirmek için bakterilerin değiştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmadı. Çalışmaya yalnızca 60 sağlıklı yetişkin katıldı ve katılımcıların ağız bakterilerini değiştirmeye yönelik herhangi bir tedavi uygulanmadı. Ayrıca araştırmada elde edilen sonuçlar, belirli bakterilerin bunamayı önlediğini veya yaşlanmaya bağlı zihinsel gerilemeyi yavaşlattığını göstermiyor. Bilim insanları, ağız bakterilerinin beyin sağlığındaki olası rolünü anlayabilmek için daha geniş katılımlı ve uzun süreli araştırmalar yapılması gerektiğini vurguluyor.

Exeter Üniversitesi'nden Joanna E. L'Heureux liderliğindeki araştırma, ağızda yaşayan mikroorganizmaların yalnızca diş sağlığı açısından değil, zihinsel becerilerle olan ilişkileri bakımından da incelenmesi gerektiğini gösteriyor. Belirli bakteri türlerinin düşünme hızıyla ilişkili bulunması, gelecekte ağız mikrobiyotasının beyin sağlığıyla bağlantısını anlamaya yönelik yeni çalışmaların önünü açabilir. Ancak mevcut bulgular henüz başlangıç aşamasında. Dilimizdeki bakterilerin düşünme hızını doğrudan etkileyip etkilemediğini ortaya koymak için daha fazla bilimsel kanıta ihtiyaç bulunuyor.