20 yıl sonra çöp oluyordu: Rüzgar türbini kanatlarına şaşırtan çözüm...
Rüzgar türbinlerinin geri dönüşümündeki en büyük sorun olan dev kanatlar için yeni bir çözüm geliştirildi. Iowa'daki bir tesis, kullanım ömrünü tamamlayan türbin kanatlarını öğüterek beton ve asfalt üretiminde değerlendiriyor.
Google’da haber kaynağınızı Habertürk olarak seçmek için tıklayın 
Cedar Rapids yakınlarındaki Fairfax’ta bulunan bir tesis, ömrünü tamamlayan rüzgar türbini kanatlarını ısı veya kimyasal işlem kullanmadan öğüterek geri dönüştürüyor. Elde edilen malzeme, beton, harç ve asfalt üretiminde katkı maddesi olarak kullanılıyor. Haziran 2024’te faaliyete geçen tesis, tam kapasiteyle tek vardiyada yılda 30 bin tonun üzerinde kanat malzemesi işleyebilecek şekilde tasarlandı. İlerleyen dönemde yeni vardiyalar eklenerek bu kapasitenin daha da artırılması hedefleniyor.
TÜRBİNİN ÇOĞU GERİ DÖNÜŞÜYOR, TAKILAN TEK PARÇA KANAT
Bir rüzgâr türbininin kütlesinin yaklaşık yüzde 90'ı için gidecek bir yer zaten var. Çelik kuleler hurdaya gidiyor, bakırın hazır bir alıcısı var. Beton temeller de kırılıp dolgu malzemesine dönüşüyor. Geriye bir tek kanat kalıyor.
Sorun kanadın neyden yapıldığında. Kanat, sertleşmiş reçineye kilitlenmiş cam elyafından oluşuyor ve bu bileşim iki sanayinin tam ortasındaki boşluğa düşüyor. Metal hurdacısının işine yaramıyor. Plastik işleyicileri de bu işi yapamıyor, çünkü kanattaki reçine ısıtılınca yumuşayan türden değil. Bir kez sertleştikten sonra yeniden işlenemiyor.
YİRMİ YIL DAYANAN KANAT KOLAY ELDEN ÇIKMIYOR
Bir rüzgâr türbini kanadı çoğu yolcu uçağından uzun. Yirmi yıl boyunca buz ve dolu altında biçimini korusun, fırtınalara dayansın diye tasarlanıyor. Mühendislerin istediği bu dayanıklılık, makine kuleden indiği gün soruna dönüşüyor. Bozunmaya bunca direnen bir malzemeyi elden çıkarmak da kolay olmuyor.
Alışılmış yöntem kanadı parçalara kesip gömmek. Ama her sahanın kaldırabileceği bir yük değil. Iowa'daki bir çöp sahası on yılda yalnızca on iki kanat kabul etmiş, eyaletteki diğer iki saha ise hiç almıyor. Çoğu türbin sahibi için gömmek, işlemeye para vermekten hala ucuz. Bu denklem tersine dönene kadar çukur, varsayılan çözüm olarak kalıyor.
FIRIN VE KİMYASAL OLMADAN NASIL GERİ DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR?
Süreç baştan sona mekanik ilerliyor. Kanatları eriten bir fırın ya da reçineyi çözen bir kimyasal banyo yok. Piroliz gibi ısıl ayrıştırma yöntemlerine de başvurulmuyor.
Kanatlar tesise bütün ya da parçalar halinde geliyor, kimyasalla değil makineyle parçalanıyor. Ortaya tek bir ürün de çıkmıyor. Malzeme, ince tozdan kaba kırpılmış elyafa kadar farklı boyutlara ayrılıyor ve beton, harç ile asfalt için katkı maddesi olarak satılıyor.
Şirket, kanadın tamamını kullandığını söylüyor. Aynı şirketin Des Moines'de ayrı bir tesisi daha var. Orada yeni kanat üretiminden çıkan fireleri topluyor. Teksas'ın Lubbock kentinde ise bir işleme sahası işletiyor.
OLUMLU İDDİALARIN TEK KAYNAĞI
Geri dönüştürülmüş kanat elyafını betonda inceleyen bir inşaat mühendisi, bu elyafın malzemenin dayanımını ve dayanıklılığını artırmak yerine düşürebileceğini bulmuş. Üstelik ortadaki olumlu iddiaların çoğu, katkıyı satan şirketin kendisinden geliyor. Patent süreci ayrıntıların paylaşılmasını engellediği için, harcanan enerjiyi ya da "kanadın tamamı kullanılıyor" iddiasını bağımsız bir uzmanın doğrulaması şimdilik mümkün değil.
Yol idareleri, alım kararını iyi bir hikayeye göre değil test verisine göre veriyor. Fairfax hattının gerçekten çalışıp çalışmadığını da, kanattan çıkan katkının sahada nasıl davrandığını da o veriler gösterecek. Mısır tarlasının üzerinde yirmi yıl dönmüş bir kanadın yanı başındaki asfalta karışması ise şimdilik o testlere bağlı.