Deniz suları neden tuzludur? Tuzlu olmasını sağlayan nedenler nelerdir?

DÜNYADA KAÇ TANE DENİZ VAR?

İnsanlar yedi deniz derken aslında dünya okyanuslarını kastetmektedirler. Bunlar Kuzey Kutbu, Kuzey Atlantik, Güney Atlantik, Hint, Kuzey Pasifik, Güney Pasifik ve Güney Okyanusu'nu içerir. Bununla birlikte, deniz aslında daha çeşitli su kütlelerini kapsayan bir şemsiye terimdir.

Denizin gerçekte ne olduğunu tanımlayarak başlayalım

Özetle, denizler tuzlu su kütleleridir. Dünya çapında bu tanıma uyan 50'den fazla deniz olduğunu görmek artık çok kolay. Ancak ilginç bir gerçek de, büyüklüklerine bakılmaksızın hepsinin birbirine bağlı olması ve küresel okyanusu oluşturmasıdır. Bazı insanlar bunu daha da basitleştirerek denizleri ve okyanusları büyüklüklerine göre ayırmaktadır. Bu standartlara göre, okyanuslar Dünya üzerindeki büyük su kütlelerini ifade ederken, denizler daha küçüktür.

DENİZİN TUZLU OLMASINI SAĞLAYAN NEDİR?

Temiz yağmur suyu hafif asidiktir ve pH değeri 5.0 ile 5.5 arasında değişir. Hava başka yabancı maddeler içeriyorsa, pH daha da düşerek 4.0'a kadar inebilir. Bu asitlik zararlı değildir, ancak temas ettiği kaya ve topraktaki bazı mineralleri çözmeye yeterlidir.

İyon adı verilen bu çözünmüş mineraller, sodyum ve klor gibi maddeleri içerir. Yağmur suyu akarken bu iyonları toplayarak tuz oluşturur. Bu tuzlu su, nehirlere akarak sonunda okyanuslara ulaşır ve her yıl yaklaşık dört milyar ton tuzu denize taşır.

Bu da yeni bir soruyu gündeme getiriyor. Eğer nehirler okyanusa tuz taşıyorsa, neden tuzlu değiller?

Her yağmur yağdığında, nehirlerdeki suyu, mevcut tuz da dahil olmak üzere seyreltir. Ancak bu suyu başka bir yere gönderdikleri için tuz konsantrasyonu asla artmaz. Öte yandan denizler sürekli olarak az da olsa tuzlu suyla dolduruluyor ve bu suyun gidebileceği hiçbir yer yok; bu nedenle zamanla birikiyor ve yoğunlaşıyor.

Deniz tabanı

Tuzun okyanuslara girmesinin bir başka yolu da deniz tabanıdır. Deniz suyu, deniz tabanındaki yarıklara sızar ve burada magma tarafından ısıtılır. Bu reaksiyon, mineral tuzların denize salınmasına neden olur.

CANLILAR DENİZ SUYUNDA NASIL YAŞARLAR?

Bilimsel olarak, deniz suyu gibi tuzlu çözeltiler ozmoz adı verilen bir süreçle suyu doğal olarak dışarı çeker. Su kaybı kontrol edilmezse, deniz canlıları bile susuz kalabilir. Neyse ki okyanuslarda yaşayan 242.000'den fazla tür, suyu korumalarına yardımcı olacak özel adaptasyonlara sahiptir. Örneğin, albatroslar gibi bazı deniz kuşları, deniz suyunu içmelerini ve tuzu ondan ayırmalarını sağlayan özel bezlere sahiptir.

Balıklar tuzlu suda nasıl hayatta kalır?

Balıklar söz konusu olduğunda, solungaçları ve böbrekleri tuzu filtrelemeye yardımcı olur. İlginç bir şekilde, köpekbalıkları diğer balıklar gibi su içmez; solungaçları aracılığıyla suyu emer. Sindirim sistemleri daha sonra aradan kaçan fazla tuzdan kurtulur.

Bitkilerde durum farklıdır

Okyanustaki bitki yaşamının çoğu durumu biraz daha farklı ele alınır. Bazıları tuz moleküllerini yönetilebilir iyonlara ayırırken, diğerleri solunum süreçleri yoluyla tuzu uzaklaştırır.

NEDEN BAZI DENİZLER DİĞERLERİNDEN DAHA TUZLUDUR?

Denizin ortalama tuz konsantrasyonu binde 35 parça veya yüzde 3,5'tir, ancak bu denizden denize büyük ölçüde değişebilir. Yağış (yağmur, kar vb.), sıcaklık ve buharlaşma oranı bir su kütlesinin ne kadar tuzlu olabileceğini belirleyebilir. Ortalama olarak, ekvatora ve kutuplara yakın denizler, orta enlemlerdekilere göre daha az tuzludur.

Dünyanın en tuzlu denizi hangisidir?

Dünyanın en tuzlu denizlerinden biri, yaklaşık %35,1 tuz içeren Ölü Deniz'dir. Ortalama tuzluluk oranının neredeyse on katı olan bu oran, normal deniz yaşamını destekleyemeyecek kadar tuzludur. Ölü Deniz'in en benzersiz özelliklerinden biri, yüksek tuz konsantrasyonunun suyu normalden çok daha yoğun hale getirmesidir. Bu nedenle suya girdiğinizde batmak yerine suyun üstünde yüzersiniz.

Dünyanın en az tuzlu denizi hangisidir?

Diğer taraftan, Estonya yakınlarındaki Baltık Denizi, yaklaşık %0,7 ila %0,8 ile en az tuzlu olanıdır. Baltık Denizi'nin düşük tuzluluk oranı, büyük ölçüde onu besleyen nehir ve akarsu sayısına kıyasla çok düşük buharlaşma seviyesinden kaynaklanmaktadır. Böylece, tuz nehirlerden ve akarsulardan denize taşınır. Bu tuzun gidecek hiçbir yeri yoktur ve zamanla yoğunlaşarak denizi tuzlu hale getirir.

HAVA DURUMUNUN ETKİSİ

Bununla birlikte, belirli bir denizin içerdiği tuz miktarı hava durumuna ve bulunduğu yere bağlı olabilir. Çok fazla tuz içerdiği için deniz suyu içemesek de, deniz suyu bazı hayvanlar ve bitkiler için hala bir yuva sağlamaktadır. Bu türler, denizdeki tuzla başa çıkmak için özel adaptasyonlara sahiptir.

Kaynak: Thefactsite