HABERTURK.COM BU İŞİN PEŞİNİ BIRAKMAYACAK!

Sabancı (Philsa), Japon Tobacco International, British American Tobacco

(Tekel'i satın aldı), European Tobacco ile Imperial Tobacco. Philip Morris

Sabancı yüzde 41, BAT yüzde 36 (Tekel yüzde 29), JTI yüzde 13, European

Tobacco yüzde 7, Imperial Tobacco ise yüzde 3 pazar payına sahip. Pazarın

hakimi 6 oyuncu 19 Temmuz'da yürürlüğe girecek 'kapalı alanlarda sigara içme yasağına karşı lobi faaliyetlerini sürdürüyor.

Milyonlarca insanın hayatını kaybetmesine neden olan sigaraya karşı savaş

sigara üreticileri lobisi tarafından engellenmeye çalışılıyor.

19 Temmuz 2009 itibariyle tüm kapalı mekanlara sigara içme yasağı gelecek.

Şu anda yalnızca alışveriş merkezlerinde yürürlüğe giren yasa genişletilerek

kahvehaneler, restoranlar, barlar, kafeler, oteller vb alanlarda uygulanmaya

başlayacak. Kapalı mekanların işletmecileri ve bazı sendikacıları da yanına

çekmeye çalışan lobiye karşı Sağlık Bakanı Akdağ yoğun bir mücadele veriyor.

Akdağ her platformda "Uygulamaların hafifletilmesi gibi bir yaklaşımımız

asla olmayacaktır" diye lobici şirketlere karşı çıkıyor.

RAKAMLARLA SİGARA PAZARI

2008'de sigara sektörünün toplam cirosu 16.8 milyar TL'den 19 milyar TL'ye

çıktı. Kaçak sigara pazarının ise 2 milyar doları geçtiği belirtiliyor.

Paketsel bazda yıllık tüketim 5.4 milyar adede ulaşıyor. 18 milyon kişinin

sigara içtiği tahmin ediliyor. Dünyada ise 5.4 trilyon adet sigara

tüketiliyor. Ve yaklaşık 1 milyar kişi sigara içiyor.

200 milyar dolarlık dünya sigara pazarında 7. sırada yer alan Türkiye sigara

yüzünden ortaya çıkan sağlık sorunları için yılda 30 milyar dolar harcıyor.

TÜRKİYE'DEKİ SİGARA LOBİSİ'NİN BAŞINDA KİM VAR?

Prof Dr. Orhan Kural: Başta siyasiler ve medya olmak üzere belirli alanlarda sıkı bir lobi markajı başladı.

Sigara ile verdiği savaş ile tanınan Prof Dr. Orhan Kural yaklaşan sigara

yasakları öncesinde önemli bir iddia ortaya attı. Sigara lobisinin harekete

geçtiğini belirten Kural, başta siyasiler ve medya olmak üzere belirli

alanlarda sıkı bir lobi markajının başladığını söyledi. Sigara firmalarının

temsilcilerinin özellikle de sigara içen milletvekillerini bire bir tespit

edip görüşmeye başladığını açıklayan Kural, Sigara lobisinin Türkiye'deki

faaliyetlerine ilişkin şu bilgileri verdi: "Türkiye'nin sigara lobisi büyük

bir yerli sermayenin liderliğinde faaliyetlerini sürdürüyor. Bu grup medya

temsilcileri bire bir görüşmeler yapmaya başladı. Ellerindeki en büyük koz

ise reklâm silahı. Sigara ile ilgili olumsuz haberlere yer verdirmiyorlar ve

yasakların ciddiye alınmaması gibi bir hava oluşturmaya başlıyorlar. Hatta

benim üzerime bile oynuyorlar. Örneğin geçen gün Zonguldak'ta tartaklandım.

Ama bunu Orhan Kural'a yine sigara dayağı diye verdiler. Yani olayı

sulandıran manşetler atılıyor.

MİLLETVEKİLLERİ İLE GÖRÜŞÜYORLAR

Kural'a göre Sigara lobisi bir yandan medyayı köşeye sıkıştırma çabası

içindeyken diğer yandan da siyasilere baskı uyguluyor. Özellikle sigara içen

milletvekilleri ile sıkı markaja giriyorlar diyen Kural, lobinin bu sayede

sigara yasağını erteletme hedefine vurgu yapıyor. Kural'a göre en büyük

sigara lobisi ise ABD. Türkiye'yi bu konuda ABD'nin de etkilemeye

çalıştığını ifade eden Kural şunları söylüyor: "Türkiye'deki sigara

lobisinin her şirket gibi daha da fazlasını kazanmak yani daha çok sigara

satmak. Türkiye, kişi başına sigara tüketiminde dünyada Endonezya, Çin,

Yunanistan gibi ülkelerle ilk sıraları paylaşıyor. Türkiye'nin ABD'ye

ödediği sigara parası yılda 6.5 milyar. Türkiye de ortalama 20 milyon kişi

sigara içiyor ve tıp verilerine göre yılda 5 bini çocuk olmak üzere 105 bin

kişi sigaradan ölüyor. İşte lobi bu vahşeti daha da büyütmek istiyor."

Sigara baronları kazançlarını neden gizliyor?

Türkiye'de faaliyet gösteren sigara şirketleri ne kadar kar ettiklerini

kendi çalışanlarından bile gizliyor! Kazandıkları her kuruşu da yurtdışına

götürüyorlar.

19 milyar lirayla Türkiye'nin en büyük sektörü konumunda olan sigara

şirketleri ne kadar kar ettiklerini açıklamıyorlar. Sigara şirketlerinin

bilançolarına ulaşmak neredeyse imkansız! Türkiye'de satılan sigaralardan

yurtdışına akan milyarlarca dolar marka hakkı (royalty) lobinin daha da

güçlenmesini sağlıyor.

Ortalama 1000 adet Marlboro sigarası için 8.5 dolara yakın kar her yıl

şirket merkezine royalty adı altında transfer ediliyor. Sadece Philip Morris

Sabancı'nın yıllık 350 milyon dolar seviyesinde toplam royalty ödemesi

yaptığı tahmin ediliyor. 100-150 milyon dolar gibi küçük yatırımlarla

kurulan fabrikalarda büyük bir bölümünü yurtdışından ithal ettikleri

tütünlerle üretim yapan şirketler her yıl milyarlarca dolarlık kar yazıyor.

Bu tatlı karı kaybetmemek için de güçlü bir lobi oluşturan şirketler

yıllardır siyasi irade üzerinde baskı kurmaktan geri durmuyor.

IMF SİGARA LOBİSİ İÇİN Mİ BASTIYOR?

IMF ile yapılması planlanan anlaşma sonrası sigara başta olmak üzere bazı

ürünlerde vergi ayarlaması yapılması gündemde. Bu artış hangi sigara

şirketlerine yarayacak?

19 milyar liralık sigara pazarında yeni bir vergi düzenlemesi gündemde. IMF

ile yapılması planlanan anlaşma sonrası gündeme gelecek düzenlemede

sigaradaki sabit verginin 1 dolara yükseltilmesi bekleniyor. Hükümetin

açıkladığı harcama paketlerine karşı IMF'ni de vergileri artırmak adına

sigaraya özel artışlar talep ettiği biliniyor. IMF'nin ısrarlı tavrı 'Sigara

lobisi uluslar arası arenada bastırıyor' şeklindeki görüşlerin artmasına

neden oluyor.

Peki sabit vergi neleri değiştirecek?

Bugüne kadar Tekel devletin kontrolünde olması nedeniyle hayata

geçirilemeyen sabit vergi artışı, pazardaki dengeleri de altüst edecek

nitelikte. Çünkü pazarda 1 dolar fiyata satılan sigaralar var. Her paket

için 1 dolar sabit vergi ödeme zorunluluğu karşısında pazardaki birçok

oyuncunun devre dışı kalacağı belirtiliyor. Peki bu kime yarayacak? Uzmanlar

bu uygulamanın sigara lobisinin başını çeken Phillip Morris'e yarayacağını

belirtiyor. Marlboro gibi pahalı sigaraları satan Phillip Morris'in pazar

payını artıracağı vurgulanıyor.

YENİ DÜZENLEME ŞART!

Devletin önemli vergi kalemlerinden birini oluşturan sigaradan vazgeçmesi

zor! Peki hem sigara tüketimi azaltıp, hem de vergiyi artırmak mümkün mü?

Sektörün regülasyonunda söz sahibi olan kurumlar arasına Sağlık

Bakanlığı'nın katılmasıyla bunun mümkün olacağı belirtiliyor. Sektörü

yakından takip eden uzmanlar, İngiltere'de olduğu gibi Sağlık Bakanlığı'nın

devreye girmesiyle 10 yıllık bir program hazırlanabileceği belirtiliyor.

İngiltere'de bir paket sigara 5 sterline (12.5 lira) satılıyor. Fiyatı

yüksek olduğu için çok sayıda kişi sigaradan vazgeçiyor, içenler de yüksek

fiyat nedeniyle daha fazla vergi ödemek zorunda kalıyor. Bu şekilde devletin

bu sektörden tahsil ettiği veri azalmıyor. Uzmanlar sabit vergi artışının

sorunu çözmeyeceğini, aksine bazı şirketleri daha da zengin edeceğini

belirtirken, İngiltere gibi örnekler dikkate alınarak sigara ile mücadele de

10 yıllık bir programın hazırlanması gerektiğini ifade ediyor.

FİRMALAR HAKKINDA BİLGİLER

BAT

* British American Tobacco, bir İngiliz şirketi olan Imperial Tobacco

Company ile bir Amerikan şirketi olan The American Tobacco Company'nin

girişimi olarak 1902'de kuruldu. Türkiye pazarına Ekim 2002'de girdi.

*Dünyanın ikinci büyük tütün şirketi olan BAT, Türkiye`de Tire`de üretim

yapıyor. 2002`den beri Türkiye pazarında olan BAT, bugüne kadar 350 milyon

dolarlık yatırım yaptı.

* 180'i aşkın ülkede faaliyette. 52 fabrikasında yılda 689 milyar adet

sigara üretiyor.

* İstanbul'daki genel merkezi dışında Tire'de fabrikası olan BAT'ın,

İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Antalya ve Bursa'da ise bölge satış ofisleri

bulunuyor. Tire'deki fabrikada Viceroy, Pall Mall ve Kent markasıyla sigara

üretiliyor.

* BAT Grubu, küresel pazar payı bakımından, hisseleri borsada işlem gören

dünyanın ikinci en büyük tütün şirketi konumunda.

IMPERIAL TOBACCO

*Dünyanın dördüncü büyük uluslararası tütün şirketi olan Imperial Tobacco,

sigara, tütün ürünleri, sigara sarma kâğıtları ve filtre tüpleri

üretmektedir.

*Dünya çapında 32 fabrikası ve yaklaşık 14.500 çalışanı bulunan Imperial

Tobacco, 130'dan fazla ülkede faaliyet göstermektedir.

*Imperial Tobacco, İngiltere'deki tartışmasız piyasa liderliğinin yanı sıra,

diğer tütün ürünlerinde dünya lideridir ve bir çok sigara piyasasında önemli

konuma sahiptir.

*Imperial Tobacco'nun ürün portföyünde, Davidoff ve West sigaraları, Drum ve

Golden Virginia sarma sigara tütünleri, Rizla sigara sarma kâğıtları gibi

stratejik uluslararası markalar yer almaktadır.

PHILIP MORRIS SABANCI

*Altria şirketler grubunun bir üyesi olan Philip Morris International (PMI),

Amerika Birleşik Devletleri dışında faaliyet gösteren, dünyanın önde gelen

sigara şirketi.

*Halen uluslararası sigara pazarının yüzde 14.5'ini elinde tutuyor.

*PMI bünyesinde 40 bin kişi çalışıyor ve şirket içerisinde 80 ayrı dil

konuşuluyor.

*1984 yılında bazı ürünlerin Tekel tarafından ithal edilerek ülke genelinde

pazarlanmasıyla Türk pazarına giren Philip Morris International Türkiye'de

Sabancı ortaklığında, iki ayrı firma olarak faaliyetlerini devam ettiriyor:

1-PHILSA

Philsa, Philip Morris International ile Sabancı Holding arasında 1991

yılında imzalanan ortaklık anlaşması sonucu kuruldu. Şubat 1992'de İzmir

Torbalı'da temeli atılan Philsa sigara üretim tesisleri aynı yılın Aralık

ayında üretime başladı. Yüzde 75 Philip Morris International, yüzde 25

Sabancı Holding ortaklığı ile kurulan Philsa'nın sabit sermaye yatırımı 250

milyon doların üzerindedir. Philsa'da Marlboro başta olmak üzere Parliament,

Chesterfield, L&M, Lark, Muratti, Bond Street, Türkü markalı sigaralar

üretiyor.

2-PHILIP MORRIS SA

1994 yılında, yine yüzde 75 Philip Morris International, yüzde 25 Sabancı

Holding ortaklığı ile Philip Morris SA kuruldu. Türkiye çapında Philsa'da

üretilen sigaraların dağıtım ve satış hizmetini veren Philip Morris SA,

satış örgütü ve merkez ofisteki toplam 850 çalışanı, Türkiye genelinde 110'u

aşkın distribütörü 850'nin üzerinde distribütör satış elemanı bulunuyor.

Türkiye çapında distribütörlerin yanısıra tam 5 bölgede de doğrudan dağıtım

yapan Philip Morris Sa satış örgütü 1100 araçlık bir filodan oluşuyor.

JAPON TOBACCO INTERNATIONAL

*Japon Tobacco Inc'ın (JT), 1999 yılında RJ Reynolds'ı (RJRI) satın alması

sonucunda kurulan JT International (JTI), dünya genelinde 31 bin kişiye

istihdam sağlıyor.

*Camel, Winston, Salem, More, Monte Carlo, Mild Seven sigaraları üretiyor.

*Japonya'da en çok satılan 10 markanın dokuzuna sahip bulunuyor.

*En büyük tesis Rusya'da 1980'li yılların ortalarından bu yana Rusya'da

uluslararası markalar satan firma, 1992 yılında Uritsky Tütün Fabrikası'nın

çoğunluk hissesini satın aldı.

*Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, Moldova ile Beyaz Rusya'ya satılan

sigaraların büyük bölümü JT International tarafından üretiliyor.

*Türkiye pazarına 1993 yılına İzmir Torbalı'da kurduğu üretim tesisi ile

girdi.

*JTI, Türkiye'nin en büyük ilk 50 özel şirketi arasında yer alıyor.

2009-2011 yılları arasında toplam 200 milyon dolarlık yatırım yapacağını

duyurdu.

EUROPEAN TOBACCO

*1993 yılında Mersin'de sigara ticareti amacıyla kurulan şirket 1995 yılında

kendi markalarını taşeron firmalar yoluyla üretmeye başladı.

*2000 yılında Azerbaycan'da ve Tacikistan'da fabrika açarak üretime geçen

European Tobacco, 2001 yılında Ürdün'de yeni bir fabrika kurdu

* European Tobacco, 2004 yılında Mersin'de faaliyete geçti.

*Mersin'deki tesisi yerli sermaye ile Arbel Gıda'nın da sahibi olan Mahmut

Arslan kurdu

*Prestige, Winner, Vigor gibi sigara markalarını üretiyor.

HABERTURK.COM