Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
  • Habertürk Android Uygulaması
  • Habertürk iPhone Uygulaması
  • Habertürk Huawei Uygulaması
Kısa çalışma yıllık izni etkiler mi?
0:00 / 0:00
Ahmet Kıvanç

KISA ÇALIŞMA SÜRELERİ YILLIK İZNE SAYILIR MI?

15.03.2016 tarihinde işe girişim yapıldı. Pandemi süreci ortaya çıkınca 1 nisan 2020 tarihinde kısa çalışmadan yararlanmaya başladık ve hala devam ediyoruz. 15.03.2021 tarihinde yıllık izni hak etmiş olacak mıyım? (Cihan D.)

İş Kanunu uyarınca, kısa çalışmada geçen süreler yıllık izin hesabında dikkate alınır. Bu yıl ne kadar kısa çalışma yaparsanız yapın, 15 Mart 2021 tarihinde yıllık ücretli izne hak kazanırsınız. Yargıtay kararlarına göre, kısa çalışmadaki süreler kıdem tazminatı hesabında da dikkate alınır. İşçi kısa çalışma sürelerinin karşılığı kıdem tazminatını alır.

Normalde işçinin rızası olmadan ücretsiz izin kullandırılamaz. Bu nedenle ücretsiz izin süreleri kıdem tazminatı ve yıllık izin sürelerinde dikkate alınmıyor. Fakat, pandemi dolayısıyla geçici olarak işten çıkarma yasağı boyunca işverene işçiyi ücretsiz izne ayırma yetkisi verildi. Bu dönemde ücretsiz izinde geçen sürelerin kıdem tazminatı ve yıllık izin hesabında dikkate alınıp alınamayacağı konusunda belirsizlik bulunuyor. Önümüzdeki dönemde bu konuda çok yoğun davaların açılması bekleniyor.

EMEKLİ İŞÇİNİN YILLIK İZNİ NASIL HESAPLANIR?

Aynı iş yerinde 20 yıl çalıştıktan sonra emekli oldum. Ancak emekli olarak çıkışım yapıldıktan 1 gün sonra sosyal güvenlik destek primine (SGDP) tabi olarak tekrar girişim yapılarak çalışmaya devam ettim. Kıdem tazminatımı aldım. Yıllık izin sürem 14 güne düşer mi, 26 gün olarak devam eder mi? Kanunda net olarak bu bilgiye ulaşamadım. (Tuncay Ö.)

Emekli aylığı bağlattıktan sonra aynı işyerinde çalışmaya devam eden işçinin kıdem tazminatını almış olması yıllık izin hakkı sürelerinin sıfırlanması anlamına gelmez. İşyerindeki yirmi yıllık kıdeminiz dikkate alınarak yılda 26 gün üzerinden ücretli izin kullanmaya devam edersiniz. Emekli olduktan sonra yeni bir işyerinde çalışmaya başlayanların yıllık izin süreleri ise ilk defa işe başlamış gibi hesaplanır. Yeni girilen işyerinde bir yılı dolduran emekli işçi 14 gün izin kullanır. Ancak, kanuna göre 50 yaşından büyük işçilere, işyerindeki kıdemi ne olursa olsun yılda en az 20 gün izin kullandırılır.

SGK’DAN ALINAN YERSİZ ÖDEMELER İÇİN YAPILANDIRMA KOLAYLIĞI VAR MI?

Yeni torba yasada vergi, prim, trafik cezası borçlarına yapılandırma olacak. Peki SGK’dan alınan yersiz ödemeler ile ilgili de bir af düzenlemesi var mı? (Yusuf T.)

TBMM Genel Kurulu’nda gelecek hafta görüşülmesi beklenen yasa teklifi uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından fazla veya yersiz olarak ödendiği tespit edilen yetim aylığı, dul aylığı, iş göremezlik geliri, yaşlılık aylığı gibi gelir ve aylıklar için de yeniden yapılandırma yapılabilecek. Bu kapsamda tahsil edilmesi gereken gelir ve aylıklara ilişkin borç asıllarına gecikme faizi veya gecikme zammı yerine yurtiçi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) artış oranları uygulanacak. Borç aslı ve bu şekilde hesaplanan enflasyon farkı 3 yıla kadar 18 eşit taksitle ödenebilecek. Şubat ayına kadar peşin ödeme yapanlardan ise borç aslının tamamı, enflasyon farkının da sadece yüzde 10’u tahsil edilecek.

4/A’LI ÇALIŞAN KADIN BAĞ-KUR’LU BABASINDAN YETİM AYLIĞI ALABİLİR Mİ?

Kadın yeğenim eşinden ayrıldı. Şu anda 4/a’lı olarak bir işte çalışıyor. BAĞ-KUR emeklisi babası bir yıl önce öldü. Babasından yetim aylığı alabilir mi? (Cengiz S.)

Yetim aylığı alabilmek için sigortalı bir işte çalışmamak, kendi çalışmasından dolayı gelir veya aylık almamak gerekiyor. Sadece Emekli Sandığı mensuplarının kız çocukları, Emekli Sandığı dışında başka bir statüde çalışırken veya emekli iken de yetim aylığı alabilirler. Yeğeniniz 4/a’lı çalışmaya devam ettiği sürece yetim aylığı alamaz. Ancak, herhangi bir şekilde işten ayrıldığında, kendi çalışmasından dolayı emekli aylığı bağlanıncaya kadar olan dönemde yetim aylığı bağlatabilir.

ZORLAYICI SEBEPLE İŞTEN AYRILAN İŞSİZLİK ÖDENEĞİ ALABİLİR Mİ?

İşyerimle anlaşmalı ayrıldım, SGK çıkışımı 23. maddeden yaptım. İşyerimden, arabuluculuk yöntemiyle tazminat aldım. İŞKUR’dan işsizlik ödeneği alabilir miyim? Bu maddeden çıkışta İŞKUR ispat ister mi? (Hakan Ö.)

23. madde ile çıkış kodunu kastettiğinizi düşünüyorum. 23 numaralı çıkış kodu, İş Kanunu’nun 24. maddesinin birinci fıkrasının III numaralı bendinde yer alan, “işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süreyle işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler” halinde, işçinin iş akdini feshetme hakkını düzenliyor. İşyerinde iş bir haftadan fazla durduğu için iş akdini feshetti iseniz, işsizlik ödeneği alırsınız. Başvuru sırasında herhangi bir kanıt istenmez ancak SGK’ya yapılan bildirimler ile çelişki olduğu tespit edilirse veya başka bir nedenle tereddüt ortaya çıkarsa İŞKUR ek belge isteyebilir. İşveren 30 Haziran 2020 tarihine kadar kısa çalışma başvurusu yaptıysa ve siz de başvuru listesinde yer alıyorsanız, işsizlik ödeneği ödenmeyebilir.

50 YAŞIN ÜZERİNDEKİ HERKES BELİRLİ SÜRELİ SÖZLEŞME İLE Mİ ÇALIŞTIRILACAK?

53 yaşında, engelli emekli, belirsiz süreli sözleşme ile çalışanım. İşyerim ücretsiz izin ile örtülü mobbing uyguluyor. Anlaşmalı olarak ayrılmam için süre verdiler. Ayrılmayıp onların çıkış vermesini bekleyecektim. Ama TBMM’deki yasa teklifi ile 50 yaşın üzerindeki kişilerin belirli süreli sözleşme ile çalıştırılıp kıdem tazminatı alamayacak olması kafamı karıştırdı. Ne yapmamı önerirsiniz? (Hasan K.)

Meclis'teki yasa nedeniyle 50 yaş üstündeki herkes belirli süreli sözleşmeye geçecek diye bir kural yok. Ama bu konuda ileride işverenlerin çalışanlarına baskı yapmasından endişe ediliyor.

Daha iyi bir iş bulma imkanınız varsa, işverenin anlaşma teklifini kabul etmenizde sakınca yok. Tabii ki kıdem tazminatınızı ve ücret, yıllık izin parası gibi diğer alacaklarınızın ödenmesi koşuluyla.

İşveren kendisi çıkardığında ihbar tazminatı da alabilirsiniz. Emekli olduğunuz için hiçbir durumda işsizlik ödeneği alamazsınız. Artılarını ve eksilerini değerlendirerek siz karar verin.

DOĞUM PARASI ALMAK İÇİN EN AZ KAÇ GÜN ÇALIŞMAK GEREKİR?

25.03.2020 tarihinde işbaşı yaptım. Haziran ayında hamile kaldım. Doğum haklarından yararlanabilir miyim? Halen çalışmaktayım, doğum parası alabilir miyim? (G.E.)

4/a ve 4/b’li sigortalılara analık izni sırasında geçici iş göremezlik geliri (analık ödeneği) ve emzirme ödeneği verilir. Analık ödeneğinden yararlanabilmek için sigortalının kendisinin veya bakmakla yükümlü kişinin son bir yıl içinde 90 prim gününün bulunması gerekir. Emzirme ödeneğinden yararlanabilmek için ise doğumdan önceki son bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekir. Her iki ödenekten yararlanmak için gerekli prim süresini karşılamış bulunuyorsunuz.

NE ZAMAN EMEKLİ OLURUM?

Doğum tarihim 10.02.1968. 8 Kasım 1993 tarihinde BAĞ-KUR’lu (4/b) çalışmaya başladım, 952 gün primim bulunuyor. Daha sonra 4/a’lı çalışmaya başladım ve buradan da 4426 prim günüm bulunuyor. 18 ay askerlik yaptım. Ne zaman emekli olabilirim? (Ali B.)

SSK’dan (4/a) emeklilikte 54 yaş ve 5675 prim gününe tabisiniz. Askerliği sigortalı çalışmaya başlamadan önce yaptığınızı tahmin ediyorum. Eğer böyle ise 12 ay askerlik borçlanması yaptığınızda emeklilik yaşını 53’e çekebilirsiniz. Bu durumda 10 Şubat 2021 tarihinden itibaren emekli olabilirsiniz.

Bu haberin seslendirmesi Voiser tarafından yapılmıştır.